Đẩy mạnh tiết kiệm điện để bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia 

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long vừa ký Quyết định số 1126/QĐ-BCT ngày 14/5/2026 ban hành Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Theo kế hoạch, Bộ Công Thương đặt mục tiêu phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Đặc biệt, trong các tháng cao điểm nắng nóng (từ tháng 4 đến tháng 7), mục tiêu tiết kiệm điện năng tiêu thụ được xác định ở mức tối thiểu 10%.

Để đạt được các chỉ số này, Bộ Công Thương sẽ triển khai đồng bộ các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM), dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải điện (DR). Mục tiêu cụ thể là tiết giảm tối thiểu 3.000MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm của hệ thống điện khi có nguy cơ mất cân đối cung - cầu. Bên cạnh đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam có nhiệm vụ thực hiện các giải pháp kỹ thuật và quản lý để giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống xuống dưới mức 6%.

Về phát triển nguồn năng lượng tại chỗ, kế hoạch đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản, tự tiêu thụ. Các đối tượng ưu tiên lắp đặt bao gồm cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh và hộ gia đình. Chính phủ khuyến khích việc kết hợp lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) để giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện. Mục tiêu hằng năm là có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước sử dụng điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt 20% tổng công suất lắp đặt theo kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030 của các địa phương.

Kế hoạch của Bộ Công Thương đặt ra các yêu cầu cụ thể đối với từng nhóm đối tượng tiêu thụ điện:

Đối với cơ quan, công sở: Phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện theo từng quý và thực hiện nghiêm các giải pháp trong giờ cao điểm. Các đơn vị có trách nhiệm rà soát, thay thế thiết bị hiệu suất thấp, ưu tiên mua sắm thiết bị dán nhãn năng lượng cao. Việc thực hiện tiết kiệm điện phải được đưa vào chỉ tiêu đánh giá hoàn thành nhiệm vụ và thi đua khen thưởng hằng năm của người lao động.

Đối với chiếu sáng công cộng và quảng cáo: Triển khai kế hoạch tiết kiệm tối thiểu 30% tổng điện năng tiêu thụ. Các hệ thống chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoài trời được yêu cầu tắt hoặc giảm ít nhất 50% công suất vào khung giờ cao điểm buổi tối theo yêu cầu của đơn vị điện lực.

Đối với doanh nghiệp sản xuất: Các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm phải lồng ghép mục tiêu tiết kiệm điện vào kế hoạch sản xuất. Những cơ sở tiêu thụ từ 500.000 kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc 3% tổng điện năng tiêu thụ năm. Doanh nghiệp cần chủ động bố trí ca kíp hợp lý để tránh giờ cao điểm và sẵn sàng huy động nguồn điện dự phòng khi hệ thống quốc gia thiếu hụt.

Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan để tham mưu, đề xuất các cơ chế thúc đẩy sử dụng điện tiết kiệm. Cụ thể:

Về tài chính và tín dụng: Phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nghiên cứu chính sách hỗ trợ hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và BESS. Đề xuất cơ chế cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam hạch toán chi phí thực hiện các chương trình DSM vào giá thành, đồng thời nghiên cứu hình thành Quỹ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Về tiêu chuẩn kỹ thuật: Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ rà soát, nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các thiết bị thêm 5%, xây dựng lộ trình loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên và nâng tiêu chuẩn động cơ điện lên mức IE2-IE3. Bộ Xây dựng sẽ ban hành các quy chuẩn về công trình xây dựng "sẵn sàng cho điện mặt trời".

Về quản lý nhà nước: Bộ Công Thương sẽ xây dựng hướng dẫn phương pháp đo lường, xác minh sản lượng điện tiết kiệm một cách minh bạch; đồng thời thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các dự án tiết kiệm điện.

Bộ trưởng Bộ Công Thương giao các Thứ trưởng chỉ đạo các đơn vị thực hiện kế hoạch hành động, bám sát Chỉ thị số 10/CT-TTg và chịu trách nhiệm về kết quả trước Bộ trưởng. Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ có trách nhiệm triển khai nhiệm vụ tại phụ lục đính kèm đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng; chủ động tham mưu giải pháp và báo cáo kịp thời các vấn đề vượt thẩm quyền.

Về chế độ báo cáo, các đơn vị định kỳ 6 tháng tổng hợp, đánh giá tình hình thực hiện, gửi kết quả về Cục Điện lực trước ngày 15/6 và 1/12 hằng năm để tổng hợp báo cáo Lãnh đạo Bộ và Thủ tướng Chính phủ.

Ngoài ra, các đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trong điều hành và chủ động thực hiện các nhiệm vụ phối hợp theo Chỉ thị số 10/CT-TTg. Đồng thời, chỉ đạo các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực phụ trách xây dựng chương trình hành động riêng, bám sát kế hoạch của Bộ nhằm hiện thực hóa các mục tiêu đề ra và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.