Điện tái tạo bùng nổ, sản lượng điện truyền thống giảm mạnh
Mạnh Đức
05/05/2021, 15:54
Năm 2021 dù nguồn phát từ năng lượng tái tạo có bùng nổ với khoảng 20.000 MW, chiếm tỷ trọng công suất trên 30%, nhưng sản lượng điện phát chỉ chiếm 12% tổng sản lượng….
EVN đối thoại với các chuyên gia kinh tế về tình hình vận hành hệ thống điện trong bối cảnh bùng nổ nguồn điện tái tạo
Trong tổng công suất nguồn điện hiện nay, nhiệt điện than vẫn chiếm khoảng 40% (22.130 MW), nhưng thực tế cũng chỉ khai thác được đến 80% công suất.
ĐIỆN TÁI TẠO ĐƯỢC KHAI THÁC CAO HƠN KẾ HOẠCH
Hiện tại, tổng công suất lắp đặt nguồn điện toàn hệ thống khoảng 69.000 MW. Trong đó, riêng điện mặt trời tính đến tháng 4/2021 đã đạt 18.783 MW (9.583 MW điện mặt trời áp mái và khoảng 9.200 MW điện mặt trời trang trại). Về điện gió, hiện mới có 612 MW, dự kiến từ nay đến cuối năm sẽ có thêm khoảng 4.500 - 5.400 MW được đưa vào vận hành.
Thống kê của Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia, cho thấy hiện tỷ trọng năng lượng tái tạo đóng góp lên tới 60% phụ tải đỉnh vào khung giờ trưa từ khoảng 10, 11 giờ đến 14, 15 giờ chiều và được ưu tiên huy động tối đa. Trung tâm Điều độ Hệ thống điện Quốc gia gần như phải dừng mua từ các nhà máy thủy điện vào khoảng thời gian trưa. Các thủy điện ở miền Trung và miền Nam (gần 8.000 MW) cũng phải dừng hoạt động để ưu tiên mua điện năng lượng tái tạo.
Theo kịch bản phê duyệt về khả năng cung ứng điện năm 2020, dự kiến sẽ huy động hơn 10 tỷ kWh điện năng lượng tái tạo, nhưng thực tế đã khai thác lên đến 12 tỷ kWh và dự kiến trong năm 2021 tổng sản lượng khai thác từ nguồn năng lượng tái tạo sẽ lên đến 32 tỷ kWh.
Do sản lượng huy động từ nguồn năng lượng tái tạo tăng cao nên sản lượng khai thác các nguồn điện truyền thống (nhiệt điện than, thủy điện) bị xuống thấp. Điển hình như nhiệt điện than khai thác khoảng 122 tỷ kWh, giảm khoảng hơn 10 tỷ kWh so với dự kiến. Tuy nhiên về cơ bản, hệ thống điện vẫn dựa vào nguồn truyền thống than - khí và dựa vào cân bằng cung cầu để tối thiểu hóa chi phí khi vận hành.
Trong giai đoạn 2019-2020 sự bùng nổ của năng lượng tái tạo đã và đang có sự bất đồng bộ trong lưới điện, chủ yếu tập trung ở miền Trung Tây Nguyên, miền Nam. Đơn cử tại tỉnh Ninh Thuận, địa phương có tỷ lệ năng lượng tái tạo lớn nhất cả nước với hàng nghìn MW điện.
Ảnh hưởng của năng lượng tái tạo đến vận hành hệ thống điện đó là hiện tượng thừa nguồn, quá tải đường dây nội miền, đường dây liên kết 500kV; phụ tải chênh lệch giữa cao điểm và thấp điểm lớn… Do vậy, để giữ an toàn cho hệ thống lưới điện truyền tải, việc tiết giảm khả năng phát các nguồn năng lượng tái tạo là bắt buộc phải thực hiện.
Trong 4 tháng đầu năm 2021, lượng điện năng lượng mặt trời áp mái cắt giảm khoảng 447,5 triệu kWh, chiếm 13,3%. Dự kiến cả năm 2021 sẽ cắt giảm 1,25 tỷ kWh, chiếm 9% tổng sản lượng năng lượng tái tạo.
Theo ông Nguyễn Đức Ninh, Giám đốc Trung tâm Điều độ hệ thống điện Quốc gia, công suất cắt có vẻ nhiều nhưng sản lượng thực tế phát so với tổng công suất của các dự án thì lại rất thấp. Vì vậy, do tính chất bất định của năng lượng tái tạo nên các tổ máy điện truyền thống như than, khí, dầu phải điều chỉnh rất nhiều gây thiệt hại cho các nhà đầu tư.
Với một dự án điện than, khí, dầu, mỗi lần tắt máy và khởi động lại như vậy chi phí lên tới cả chục tỷ đồng, chưa kể gây nguy cơ hỏng hóc, giảm tuổi thọ máy.
Thống kê của Trung tâm Điều độ hệ thống điện Quốc gia, cho thấy trong 4 tháng đầu năm 2021, do ưu tiên huy động nguồn năng lượng tái tạo mà các nhà máy nhiệt điện đã phải khởi động tổ máy đến hơn 334 lần. Con số này vào nửa cuối năm 2019 (thời điểm bắt đầu huy động nguồn điện mặt trời vào hệ thống) là 74 lần, vào năm 2020 là 192 lần. Tất cả các lần huy động lại nguồn điện đều có thể dẫn đến sự cố tăng nguy cơ sự cố tổ máy (như đã xảy ra với nhà máy Phú Mỹ 2.2; nhà máy Bà Rịa…).
CẮT GIẢM PHẢI TUÂN THỦ THEO QUY ĐỊNH
Nói về tình trạng bùng nổ các dự án năng lượng tái tạo thời gian qua, tại buổi đối thoại giữa Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) với các chuyên gia kinh tế về tình hình vận hành hệ thống điện quốc gia trong bối cảnh nguồn điện năng lượng tái tạo “bùng nổ” diễn ra chiều 4/5, GS.VS.TSKH Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam cho rằng việc các dự án năng lượng tái tạo bùng nổ đang kéo theo những khó khăn về quản lý Nhà nước.
GS.VS.TSKH Trần Đình Long, Phó Chủ tịch Hội Điện lực Việt Nam
“Bất cập hiện nay là khi phê duyệt các dự án năng lượng mặt trời, các UBND tỉnh không tham khảo ý kiến của bên bán điện về những khó khăn trong việc vận hành, đấu nối. Cơ quan lập quy hoạch điện là Viện Năng lượng (Bộ Công Thương) cũng bị đứng ngoài cuộc trong việc phê duyệt dự án. Những điều này dẫn đến quá trình thiếu kiểm soát trong phát triển các dự án năng lượng tái tạo thời gian qua”, GS.VS.TSKH Trần Đình Long nhấn mạnh.
Hiện nay Quy hoạch Điện VIII đang chờ Chính phủ phê duyệt. Theo GS. TS Trần Đình Long, phía quản lý nhà nước về phương diện các ngành kinh tế nói chung và ngành điện nói riêng cần phải xem lại vai trò của mình trong việc đưa ra chính sách phát triển vĩ mô, không thể thích thì đưa vào, không thích thì dừng như đã từng xảy ra với câu chuyện điện hạt nhân”.
Đồng tình với quan điểm này, ông Hà Đăng Sơn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh, cho rằng việc bùng nổ các dự án điện mặt trời, điện gió trong thời gian vừa qua chủ yếu xuất phát từ việc các địa phương phê duyệt quá nhiều dự án. Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam chỉ là đơn vị được cập nhật thông tin về sau khi các dự án được phê duyệt.
Bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế
Chia sẻ lo ngại về việc mua bán giấy phép, chuyển nhượng các dự án năng lượng tái tạo, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho biết, một số dự án điện năng lượng tái tạo tranh thủ chính sách ưu đãi của Chính phủ xây dựng nhanh và chuyển nhượng dự án cũng rất nhanh. Điều này sẽ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, an ninh quốc phòng nên cần có sự kiểm soát tốt hơn. “An ninh năng lượng là vấn đề của quốc gia, không thể để các địa phương quyết định được, kể cả từ việc quyết định công nghệ, cho đến thẩm định năng lực của các nhà đầu tư”, bà Lan nhấn mạnh.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Minh Khoa, Trưởng ban Ban Pháp chế, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, cho biết các nhà đầu tư dự án điện mặt trời, điện gió theo quy định Luật Đầu tư, sẽ do UBND cấp tỉnh cấp dự án. Luật quy định, khi địa phương cấp phép dự án, EVN không được phép từ chối mua điện mà chỉ được tham gia phần đàm phán về giá.
Thường các thông tin đưa trên truyền thông là chuyển nhượng dự án nhưng thực tế là chỉ chuyển nhượng cổ phần, bán bớt phần vốn chứ không bán lại cả dự án. Khi cổ đông của dự án chuyển nhượng cho cổ đông hoặc nhà đầu tư khác thì tuân theo luật. Khi cấp phép, UBND cấp tỉnh đều có quy định cũng như yêu cầu thực hiện ít nhất 20 năm dự án.
Tại buổi đối thoại này, các chuyên gia cũng bày tỏ ý kiến về việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam cắt giảm sản lượng phát điện năng lượng tái tạo, gây thiệt hại cho các nhà đầu tư. Có hay không việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam chỉ ưu tiên mua điện từ các dự án của mình?
Trả lời thắc mắc trên, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam Ngô Sơn Hải cho biết, việc cắt giảm phải theo quy định. Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng có báo cáo với Bộ Công Thương về quy trình cắt giảm các nguồn năng lượng tái tạo. Theo hướng dẫn của Bộ Công Thương, các nguồn năng lượng tái tạo khi quá tải thì phải ưu tiên huy động nhiều nhất. Sau khi huy động vẫn còn thừa thì sẽ cắt giảm đồng đều như nhau, cả với dự án năng lượng mặt trời và điện gió. “Không có chuyện ưu tiên mua điện từ các dự án của Tập đoàn Điện lực Việt Nam mà cắt các dự án điện bên ngoài”, ông Hải khẳng định.
Công suất điện cao nhất trong kỳ nghỉ lễ đạt 29.900 MW
23:24, 04/05/2021
Quốc tế khuyến nghị Việt Nam tăng 3-5 lần công suất quy hoạch điện gió để hút vốn đầu tư
Xóm Phẩm, xã Kha Sơn, tỉnh Thái Nguyên, được ví như “thủ phủ” chăn nuôi ngựa bạch đất Bắc. Chỉ cần đặt chân đến nơi đây, nghe tiếng vó chạm đất lốc cốc vang lên trong những buổi sớm tinh sương, người ta sẽ hiểu rằng ở vùng này, ngựa đã trở thành âm thanh của cuộc sống, thành nhịp đập của kinh tế, thành niềm kiêu hãnh trong mỗi mái nhà.
Giá trị cà phê Việt chuyển từ “lượng” sang “chất”
Trong tổng mức tăng thêm 7,59 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản năm 2025 so với năm 2024 (từ 62,5 tỷ USD lên 70,09 tỷ USD), riêng cà phê đã đóng góp hơn 3 tỷ USD - một con số đặc biệt ấn tượng. Giữa lúc chính sách thuế quan đối ứng của Hoa Kỳ làm chậm nhịp xuất khẩu nhiều mặt hàng, cà phê lại là ngoại lệ hiếm hoi khi không những ít bị tác động xấu mà còn được hưởng lợi từ chính sách này.
Việt Nam đang ở bước ngoặt để “vươn mình” sang chu kỳ phát triển mới
Trước thềm năm mới, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã có cuộc trao đổi với GS. Nguyễn Đức Khương, Chủ tịch Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam Toàn cầu (AVSE Global) để nhìn lại bức tranh kinh tế năm 2025 và đưa ra những khuyến nghị cho năm 2026 và những năm tới.
Xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lập kỷ lục tạo đà bứt phá năm 2026
Năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt kỷ lục hơn 70 tỷ USD, trong đó nổi bật là sự bứt phá của rau quả và cà phê. Bước sang năm 2026, với đà phục hồi mạnh mẽ, riêng kim ngạch rau quả dự báo có thể đạt 10 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vị thế nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
Ngành Công thương bứt phá trong kỷ nguyên mới
Bước vào năm 2026, dấu mốc mở ra kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định: “Ngành Công Thương không chỉ giữ vai trò là nòng cốt, trụ cột vững chắc của nền kinh tế, mà còn là nhân tố quyết định trong việc bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy hội nhập quốc tế sâu rộng, tạo xung lực bứt phá cho giai đoạn phát triển mới”.
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định gồm: Hà Nội có 11 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 32; Thành phố Hồ Chí Minh có 13 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 38; Hải Phòng có 7 đơn vị bầu cử, số đại biểu Quốc hội được bầu là 19...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
![[Interactive]: Toàn cảnh kinh tế Việt Nam quý 4/2025](https://premedia.vneconomy.vn/files/uploads/2026/01/06/3e4055b2e2264c47bacde654709d0e80-61735.png?w=1050&h=630&mode=crop)
