Đường sắt trong hành trình hội nhập và phát triển bền vững
Huỳnh Dũng
25/08/2025, 15:31
Sau nhiều năm bị coi là “chậm nhịp” trong bức tranh hạ tầng, ngành đường sắt Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái thiết với những tín hiệu mới...
Đoàn tàu "Hà Nội 5 cửa ô" (The Hanoi Train) lấy cảm hứng hình ảnh của kinh thành Thăng Long xưa. Ảnh: Hoài Nam
Ngành đường sắt Việt Nam đang trải qua giai đoạn tái thiết mạnh mẽ, với những bước tiến đáng kể trong việc hiện đại hóa và nâng cao giá trị văn hóa. Sự kiện ra mắt đoàn tàu du lịch “5 Cửa Ô” vào ngày 19/8/2025 tại ga Hà Nội không chỉ là một sản phẩm mới mà còn thể hiện quyết tâm của ngành trong việc khẳng định vị thế trong hệ thống giao thông quốc gia. Đoàn tàu này được thiết kế như một “phòng triển lãm văn hóa” di động, mang đến cho hành khách trải nghiệm không chỉ về di chuyển mà còn về văn hóa truyền thống Việt Nam qua các loại hình nghệ thuật như quan họ, ca trù, và chèo.
Bên cạnh việc cải tiến hình ảnh, ngành đường sắt cũng đang tích cực chuyển đổi số với việc áp dụng công nghệ sinh trắc học trong hệ thống kiểm soát vé. Điều này không chỉ giúp tăng tốc độ kiểm tra vé mà còn nâng cao tính minh bạch và an toàn cho hành khách. Trong tương lai, hệ thống này sẽ tích hợp với VNeID, cho phép hành khách lên tàu bằng định danh điện tử, mở ra mô hình ga thông minh.
Ngành đường sắt không chỉ tập trung vào việc cải thiện dịch vụ mà còn hướng tới việc phát triển hạ tầng. Các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh đang dần hoàn thiện, với tuyến Cát Linh – Hà Đông đã đạt công suất bình quân hơn 35.000 lượt khách/ngày. Tuyến metro Nhổn – Ga Hà Nội cũng đang được đẩy nhanh tiến độ, dự kiến sẽ khai thác trước đoạn trên cao vào năm 2027. Ở phía Nam, metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thành, hứa hẹn sẽ tạo ra một bước chuyển lớn trong giao thông công cộng.
Trên trục quốc gia, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam dài 1.541 km đã được Quốc hội thông qua, với mục tiêu rút ngắn thời gian di chuyển Bắc – Nam xuống còn 6 giờ. Điều này không chỉ tạo động lực cho logistics và du lịch mà còn thu hút đầu tư. Ngành đường sắt cũng đang mở rộng ra ngoài biên giới, với tuyến liên vận Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đang được chuẩn bị triển khai, kết nối với mạng lưới đường sắt Trung Quốc.
Tuy nhiên, để thực sự tái thiết và phát triển, ngành đường sắt cần vượt qua nhiều thách thức về vốn, nhân lực và công nghệ. Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam ước tính cần trên 67 tỷ USD, trong khi ngân sách nhà nước không thể gánh nổi. Việc huy động vốn ODA và PPP cũng đòi hỏi cơ chế minh bạch và hấp dẫn. Thách thức về nhân lực cũng không kém phần quan trọng, khi ngành cần hàng vạn kỹ sư và chuyên gia có trình độ cao để vận hành các hệ thống hiện đại.
Công nghệ cũng là một yếu tố quyết định, với việc lựa chọn công nghệ phù hợp với khả năng tài chính và điều kiện địa hình Việt Nam. Vai trò của doanh nghiệp nhà nước, đặc biệt là Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, cũng cần được làm rõ trong quá trình tái thiết này. Sự quyết tâm của Chính phủ và các địa phương cần được cụ thể hóa bằng các cơ chế hỗ trợ mạnh mẽ, từ chính sách đất đai đến chính sách tài chính cho PPP.
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, ngành đường sắt không chỉ là một phương thức vận tải mà còn là một lựa chọn cho phát triển bền vững. Khi Việt Nam cam kết Net Zero vào năm 2050, đường sắt sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm phát thải và đảm bảo công bằng xã hội. Những đoàn tàu hàng nối cảng biển với khu công nghiệp, những chuyến tàu khách xuyên vùng sẽ không chỉ chở hành khách và hàng hóa mà còn mang theo khát vọng phát triển bền vững cho đất nước. Tái thiết đường sắt không chỉ là tái thiết một ngành mà còn là kiến tạo động lực hội nhập và phát triển bền vững cho Việt Nam...
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 34-2025 phát hành ngày 25/8/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tạiđây:
Khởi công cảng Liên Chiểu: Cú hích mới cho logistics miền Trung
Sáng 25/4/2026, tại vịnh Liên Chiểu, UBND TP. Đà Nẵng phối hợp cùng liên danh nhà đầu tư tổ chức lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng tổng thể Bến cảng container Liên Chiểu – công trình hạ tầng cảng biển có quy mô lớn hàng đầu khu vực miền Trung hiện nay.
Thống nhất phương án đầu tư PPP tuyến hành lang ven biển miền Tây
Chính quyền các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long và TP.Hồ Chí Minh vừa tổ chức cuộc họp với các nhà đầu tư nhằm trao đổi, thống nhất phương án đầu tư tuyến cao tốc ven biển miền Tây (CT.33) theo phương thức đối tác công tư (PPP)...
Thủ tướng Lê Minh Hưng: Yêu cầu giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 phải đạt 100% kế hoạch
Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu siết kỷ luật đầu tư công, chống dàn trải, gắn phân bổ vốn với hiệu quả kinh tế - xã hội, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, qua đó tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số...
Nghệ An: Khởi động dự án LNG Quỳnh Lập với quy mô vốn hơn 59.000 tỷ đồng
Tại Diễn đàn kinh tế Việt Nam – Hàn Quốc, dự án Nhà máy nhiệt điện LNG Quỳnh Lập với tổng vốn hơn 59.372 tỷ đồng đã chính thức được trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, đánh dấu bước tiến mới trong hợp tác năng lượng và đầu tư giữa hai quốc gia....
Tăng trưởng kinh tế năm 2026: Tìm kiếm động lực từ cải cách thể chế và kinh tế số
Ấn phẩm Đánh giá kinh tế Việt Nam thường niên năm 2025 của Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ ra rằng tỷ trọng đầu tư của khu vực tư nhân trong nước đang có xu hướng suy giảm trong khi đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đã chuyển sang mức âm... Điều này cho thấy các giải pháp tăng trưởng cho năm 2026 cần tập trung vào cải cách thể chế và kinh tế số
Với phương châm Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập (1930 - 2030); hiện thực hoá tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945 - 2045).
Tổng số đơn vị bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI trong cả nước là 182. Số đơn vị bầu cử, danh sách các đơn vị bầu cử và số lượng đại biểu Quốc hội được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử của các tỉnh, thành phố được ấn định...
VnEconomy cập nhật giá vàng trong nước & thế giới hôm nay: SJC, 9999, giá vàng USD/oz, biến động giá vàng tăng, giảm - phân tích, dự báo & dữ liệu lịch sử.
Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên VnEconomy.
Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là generative AI, phát triển mạnh mẽ, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy đã tiên phong ứng dụng công nghê để mang đến trải nghiệm thông tin đột phá với chatbot AI Askonomy...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính:
