EU đẩy nhanh xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược

Theo nguồn tin của hãng tin Reuters, Italy, Pháp và Đức đang dẫn dắt nỗ lực thúc đẩy kế hoạch xây dựng kho dự trữ khoáng sản chiến lược của Liên minh châu Âu (EU), trong bối cảnh khối này muốn giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Tháng 12 năm ngoái, EU công bố kế hoạch có tên RESourceEU nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc đối với các loại vật liệu thô quan trọng. Kế hoạch này bao gồm thành lập một kho dự trữ chung và triển khai các biện pháp hạn chế xuất khẩu đối với kim loại phế liệu có thể tái sử dụng cũng như chất thải đất hiếm. Ủy ban châu Âu (EC) hiện chưa công bố chi tiết về kế hoạch này.

Trung Quốc hiện là nhà sản xuất kim loại công nghiệp và khoáng sản lớn nhất thế giới. Từ năm 2023 đến nay, việc Bắc Kinh siết kiểm soát xuất khẩu nhiều loại khoáng sản quan trọng như gallium, germanium, tungsten, indium, molybdenum, antimony và nhóm đất hiếm nặng gồm dysprosium, terbium đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng của doanh nghiệp toàn cầu.

Trong khi đó, châu Âu hiện thiếu năng lực tinh chế và dự kiến phải mất nhiều thời gian để đa dạng hóa nguồn cung. Vì vậy, EU coi dự trữ chiến lược là một trong số ít công cụ có thể giúp giảm tác động của các đợt siết xuất khẩu khoáng sản từ Trung Quốc, đồng thời bảo vệ hoạt động sản xuất quốc phòng cũng như các mục tiêu chuyển dịch năng lượng.

Các nguồn tin cho biết kế hoạch xây dựng kho dự trữ khoáng sản quan trọng của EU đang có tiến triển. Theo 3 nguồn tham dự một cuộc họp trực tuyến với các quan chức EU vào tháng 12 năm ngoái, Pháp sẽ thu xếp tài chính cho hoạt động mua vào, Đức phụ trách tìm nguồn cung, còn Italy đảm nhiệm khâu lưu trữ.

Italy và Đức trước đó cam kết phối hợp để bảo đảm chuỗi cung ứng nguyên liệu thô quan trọng cho các ngành công nghiệp của hai nước.

“Thông qua việc thiết lập kênh đối thoại về RESourceEU, EC đang phối hợp chặt chẽ với một số nước thành viên để triển khai một dự án thí điểm nhằm thúc đẩy hoạt động tích trữ các khoáng sản chiến lược quan trọng”, người phát ngôn của EC cho biết.

Nguồn tin của Reuters cho biết các quốc gia EU đang được chia thành các nhóm công tác chuyên trách để đánh giá nhu cầu khoáng sản, phương án hậu cần và cách huy động nguồn vốn cần thiết nhằm duy trì một kho dự trữ như vậy trong dài hạn.

Cuộc họp tháng 12 năm ngoái tập trung thảo luận về các cơ sở lưu trữ, trong đó có các địa điểm do công ty Pacorini Global Services có trụ sở tại Italy và công ty C. Steinweg tại Hà Lan vận hành.

Một nguồn tin tỏ ra bức xúc khi cho rằng tiến độ triển khai vẫn khá chậm do lập quá nhiều nhóm công tác, thảo luận kéo dài nhưng các bước hành động thực tế không tương xứng.

Một nguồn tin khác nói rằng Italy đang phối hợp với EC, chủ yếu ở cấp kỹ thuật - tức các cơ quan chuyên môn trao đổi về thiết kế chương trình, tiêu chuẩn và phương án triển khai. Song song với đó, Italy đang trao đổi với một số nước thành viên, trong đó có Đức và Pháp, thông qua nhóm công tác chuyên trách.

EU hiện có danh sách 34 loại nguyên liệu thô quan trọng, trong đó 17 loại được xếp vào nhóm nguyên liệu thô chiến lược do được đánh giá là có vai trò thiết yếu nhất cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, cũng như các nhu cầu về quốc phòng và hàng không vũ trụ.

Vào tháng 10 năm ngoái, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen cho biết EU sẽ đẩy mạnh hợp tác về nguyên liệu thô với Australia, Canada, Chile, Greenland, Kazakhstan, Uzbekistan và Ukraine.

Trong bối cảnh thế giới vẫn phụ thuộc lớn vào Trung Quốc đối với nhiều khoáng sản quan trọng, Mỹ cũng đang tăng tốc đa dạng hóa và hướng tới tự chủ nguồn cung.

Hôm thứ Hai (2/2), Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố khởi động một kho dự trữ chiến lược khoáng sản quan trọng, với khoản vốn đầu tư ban đầu 10 tỷ USD. Chính quyền ông Trump cho biết động thái này nhằm ứng phó điều mà họ gọi là “sự thao túng giá cả” của Trung Quốc đối với các khoáng sản như lithium, nickel và đất hiếm. Đây là các vật liệu đầu vào thiết yếu cho xe điện, vũ khí công nghệ cao và nhiều sản phẩm chế tạo khác.