Kinh tế Trung Quốc có nhiều dấu hiệu khởi sắc

Dù vậy, những thách thức từ cuộc chiến tại Iran có thể ảnh hưởng đến xuất khẩu, phủ bóng lên triển vọng cả năm của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo dữ liệu được Tổng cục Thống kê Trung Quốc (NBS) công bố ngày 16/3, sản lượng công nghiệp của nước này tăng 6,3% trong giai đoạn tháng 1-2 so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu mức tăng trưởng nhanh nhất kể từ tháng 9/2026. Sự tăng tốc này cho thấy các nhà máy đã tăng cường sản xuất khi hoạt động xuất khẩu được đẩy mạnh trong 2 tháng đầu năm.

Các lĩnh vực khác của nền kinh tế, vốn phụ thuộc nhiều hơn vào nhu cầu nội địa, cũng có khởi đầu mạnh mẽ hơn dự kiến.

Doanh thu bán lẻ tăng 2,8% trong hai tháng đầu năm, cao gấp hơn ba lần mức tăng của tháng 12. Đầu tư tài sản cố định bất ngờ tăng 1,8% sau khi giảm lần đầu tiên trong lịch sử vào năm 2025.

Ông Hao Zhou, nhà kinh tế trưởng tại Guotai Junan International ở Hồng Kông, nhận định với hãng tin Bloomberg rằng rủi ro đối với triển vọng kinh tế Trung Quốc đã gia tăng do căng thẳng địa chính trị và sự gián đoạn trong thương mại và trên thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng các số liệu mới nhất cho thấy kinh tế Trung Quốc đã bước sang năm mới với nền tảng tăng trưởng vững chắc hơn so với dự báo trước đó.

“Sự cải thiện này có thể tạo ra một bộ đệm giúp nền kinh tế chống lại các cú sốc từ bên ngoài trong ngắn hạn”, ông Zhou nói.

Những dấu hiệu cải thiện của nền kinh tế Trung Quốc xuất hiện sau khi nước này kết thúc năm 2025 với mức tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) cả năm chậm nhất kể từ khi mở cửa trở lại sau các đợt phong tỏa do Covid vào cuối năm 2022. Với tiêu dùng và đầu tư nội địa suy yếu, tăng trưởng GDP của Trung Quốc đã giảm tốc trong quý 4/2025 xuống còn 4,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, trong hơn hai tuần qua, xung đột leo thang ở Trung Đông đã làm đảo lộn thị trường năng lượng và gây ra gián đoạn mới cho thương mại. Mặc dù Trung Quốc có khả năng ít bị tổn thương hơn trước cú sốc giá dầu so với các nền kinh tế lớn khác ở châu Á, nhưng cỗ máy xuất khẩu của nước này vẫn phải đối mặt với nguy cơ, khi tăng trưởng và lạm phát toàn cầu có thể diễn biến theo chiều hướng tiêu cực.

Chi phí nhiên liệu và nguyên liệu thô cao hơn cũng có thể làm giảm biên lợi nhuận của các nhà sản xuất Trung Quốc vốn đã chịu áp lực từ sự cạnh tranh khốc liệt.

Sự cải thiện trên toàn nền kinh tế có thể sẽ khiến Bắc Kinh trì hoãn việc triển khai các biện pháp kích thích trong lúc các nhà hoạch định chính sách đánh giá tình hình thay đổi nhanh chóng ở Trung Đông.

Các nhà kinh tế được Bloomberg khảo sát vào cuối tháng 2 dự báo Trung Quốc sẽ có một đợt cắt giảm lãi suất chính sách và giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng thương mại vào cuối tháng 3, nhưng khả năng đợt giảm này bị hoãn lại đang tăng lên.

Bà Serena Zhou, nhà kinh tế cấp cao về Trung Quốc tại công ty Mizuho Securities ở Hồng Kông, cho biết: "Điều bất ngờ lớn nhất sẽ là tăng trưởng tích cực trong đầu tư tài sản cố định. Những bất ngờ tích cực như vậy có thể trì hoãn thời điểm cắt giảm lãi suất mà chúng tôi đã dự báo”.

Trước báo cáo thống kê mới nhất, đầu tư tài sản cố định của Trung Quốc đã giảm liên tục hàng tháng kể từ giữa năm 2025. Các nhà kinh tế đã giải thích sự suy giảm này bằng cách chỉ ra một loạt các yếu tố, bao gồm sự suy yếu niềm tin kinh doanh cũng như có thể là một sự điều chỉnh để cân đối số liệu chưa chính xác trong thống kê.

Chi tiêu của chính phủ cho cơ sở hạ tầng cũng chậm lại trong năm 2025, khi các nhà chức trách tập trung vào việc giảm nợ. Nhưng giờ đây, một sự chuyển dịch mới dường như đang diễn ra.

Đầu tư cơ sở hạ tầng đã tăng vọt 11,4% trong hai tháng đầu năm so với một năm trước đó - mức tăng nhanh nhất cho giai đoạn này kể từ năm 2021. Đây có thể là kết quả của việc các nhà chức trách bắt tay vào thực hiện các dự án xây dựng bị hoãn lại vào cuối năm 2025, khi mục tiêu tăng trưởng đã có vẻ trong tầm tay.

“Sự phục hồi nhanh chóng của đầu tư cơ sở hạ tầng cho thấy rằng các chính sách kinh tế vĩ mô đang chủ động cung cấp hỗ trợ, và sức mạnh của chi tiêu tài khóa có khả năng được duy trì”, một báo cáo của công ty nghiên cứu CF40 ở Bắc Kinh nhận định.

Các số liệu khác trong báo cáo kinh tế vĩ mô của NBS cho thấy đầu tư bất động sản giảm 11,1% trong hai tháng đầu năm so với một năm trước đó, mức giảm hẹp hơn so với mức dự báo giảm 19,3% mà các nhà kinh tế dự báo. Tỷ lệ thất nghiệp ở đô thị tăng lên 5,3%, tệ hơn mọi dự báo trong một cuộc khảo sát của Bloomberg.

Đầu tư vào sản xuất cũng đảo ngược sự suy giảm trước đó, ghi nhận mức tăng 3,1%. Giá nguyên liệu thô cao hơn là một phần nguyên nhân của sự tăng trưởng này, với các kim loại màu như đồng tăng giá trong vài tháng qua.

Giá nhà sản xuất của Trung Quốc đã thu hẹp mức giảm trong những tháng gần đây và có thể tăng trở lại trên mức 0 sớm nhất là vào tháng 3, do xăng dầu tăng giá. Sự gia tăng bền vững của giá cả có thể hỗ trợ các số liệu đầu tư, vốn đã chịu áp lực giảm phát trong vài năm qua.

Tuy nhiên, chuyên gia Xue của Mizuho cảnh báo rằng vẫn còn "quá sớm để nói" liệu có sự phục hồi và chạm đáy trong nhu cầu thực tế hay không. Trung Quốc thường gộp số liệu thống kê kinh tế của tháng 1 và tháng 2 để làm giảm bớt sự biến động do thời điểm không đều của kỳ nghỉ Tết Nguyên đán hàng năm.

Bắc Kinh đã hạ mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 xuống còn 4,5%-5% - mục tiêu ít tham vọng nhất kể từ năm 1991, nhưng cần lưu ý rằng đây là một mức tăng từ một cơ GDP đã lớn hơn nhiều.

Xuất khẩu bất ngờ tăng trưởng mạnh trong hai tháng đầu năm 2026, triển vọng trong thời gian tới sẽ phụ thuộc một phần vào thời gian và cường độ của xung đột Mỹ - Iran. Cho đến nay, các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã áp dụng một cách tiếp cận thận trọng, chọn quan sát cách tình hình diễn ra thay vì vội vàng đưa ra các chính sách mới. Đầu tháng này, Chính phủ Trung Quốc đã công bố một kế hoạch kích thích tài khóa cho năm 2026 được thu nhỏ lại một chút so với năm ngoái.

Trung Quốc thường đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm, nhưng cách nước này đạt được mục tiêu của năm nay sẽ là một vấn đề quan trọng. Sự phụ thuộc ngày càng tăng của kinh tế Trung Quốc vào xuất khẩu đang làm gia tăng căng thẳng giữa nước này với các đối tác thương mại và không mang lại lợi ích cho các hộ gia đình.