EU lo thoả thuận thương mại với Mỹ đổ vỡ vì thuế quan mới của Tổng thống Trump

Theo một bản đánh giá nội bộ của Liên minh châu Âu (EU), chính sách thuế quan mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể đẩy thuế quan áp lên một số mặt hàng xuất khẩu của khối này - như phô mai và một số nông sản - vượt mức trần đã thỏa thuận giữa EU và Mỹ.

Tuần trước, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng tổng thống không có thẩm quyền viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế quan đối ứng trên phạm vi toàn cầu, ông Trump đã công bố mức thuế quan toàn cầu mới 10% và sau đó thông báo nâng mức thuế này lên 15%.

Vào thứ Hai (23/2), ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu (EP), cho biết Ủy ban châu Âu (EC) - cơ quan phụ trách chính sách thương mại của EU - đã thông báo với các nghị sĩ rằng mức thuế quan toàn cầu mới của Mỹ sẽ được cộng thêm vào các mức thuế hiện hành đối với hàng hóa EU. Mức thuế cộng gộp có thể khiến một số mặt hàng EU chịu thuế quan vượt trần 15% mà Mỹ đã đồng ý trong thỏa thuận thương mại.

Một số nguồn thạo tin cho biết trong bản đánh giá này, EC nhận định rằng theo chương trình thuế quan mới của chính quyền ông Trump, một số mặt hàng của EU như bơ, nhựa, hàng dệt may và hóa chất sẽ chịu mức thuế vượt trần 15% khi vào thị trường Mỹ. Thuế quan toàn cầu mới của Mỹ có thể được duy trì tối đa 150 ngày.

Vào mùa hè năm ngoái, Mỹ và EU đạt thỏa thuận thương mại sau cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen. Theo thỏa thuận này, Mỹ áp thuế quan 15% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ EU, trong khi EU miễn thuế quan với nhiều hàng hóa Mỹ vào khối. Tuy nhiên, đối với thép và nhôm từ châu Âu, Mỹ vẫn duy trì mức thuế quan 50%.

EU chấp nhận thỏa thuận được đánh giá là không cân xứng này với mục tiêu tránh một cuộc chiến thương mại toàn diện với Washington và duy trì sự hậu thuẫn về an ninh từ Mỹ, đặc biệt trong vấn đề Ukraine.

Tuy nhiên, vào thứ Hai tuần này, EP đã tạm dừng quy trình phê chuẩn thỏa thuận Mỹ - EU và yêu cầu làm rõ chính sách thương mại mới của ông Trump trước khi tiếp tục.

Theo hãng tin Bloomberg, vào cuối tuần trước, ông Maros Sefcovic, quan chức phụ trách thương mại của EU, đã trao đổi với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick. Ông Sefcovic sau đó báo cáo tình hình mới trong một cuộc họp với các nghị sĩ châu Âu và một nhóm đại sứ EU.

Theo các nguồn tin thân cận, ông Sefcovic cho rằng EU có thể cần một giai đoạn chuyển tiếp tối đa 4 tháng để hoàn thiện các chi tiết trong chính sách thương mại mới của Mỹ.

Các nguồn tin giấu tên cho biết thêm rằng nhiều đại sứ tham dự cuộc họp vẫn muốn duy trì thỏa thuận thương mại, dù phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ đã làm gia tăng bất định. Dù cả Mỹ và EU đều phát tín hiệu muốn giữ nguyên thỏa thuận đã đạt được, đến nay vẫn chưa rõ hai bên sẽ thực hiện điều này bằng cách nào và trong thời gian bao lâu.

Trước đó, trong chương trình Face the Nation phát sóng ngày Chủ nhật (22/2), Đại diện Thương mại Mỹ Greer phát biểu theo hướng cho rằng mức thuế quan mới sẽ không áp với các nước đã có thỏa thuận thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, theo giới phân tích, đây chủ yếu là thông điệp mang tính trấn an về mặt chính trị, trong khi EU lo ngại rủi ro pháp lý và cách thực thi trên thực tế - đặc biệt là khả năng mức thuế mới bị cộng chồng lên các mức thuế hiện hành.

Ngoài ra, hiện cũng chưa rõ các miễn trừ trong thỏa thuận sẽ duy trì hiệu lực hay không, bởi nếu mức thuế 15% mới áp dụng chồng lên cơ chế của thỏa thuận, một số miễn trừ hoặc ưu đãi thuế quan trong thỏa thuận Mỹ - EU có thể bị ảnh hưởng.

Khác với EU, Anh có nguy cơ chịu tác động bất lợi lớn nếu chính quyền ông Trump áp mức thuế quan toàn cầu 15%, bởi London trước đó đã đạt thỏa thuận mức thuế quan 10% đối với nhiều mặt hàng xuất khẩu vào Mỹ. Trong bối cảnh đó, Anh cảnh báo có thể đáp trả bằng biện pháp thuế quan nếu Mỹ không thực hiện thỏa thuận thương mại đã ký.