Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục bộc lộ nhiều điểm nghẽn khi có tới 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương đạt mức thấp hơn bình quân cả nước. Thực trạng này cho thấy áp lực lớn trong việc hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tháo gỡ vướng mắc và siết chặt kỷ luật thực thi…

Bộ tài chính vừa báo cáo về tình hình phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước lũy kế đến hết ngày 15/4/2026.

Bộ Tài chính cho biết, tính đến ngày 15/4/2026, tổng số vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước đã được giải ngân đạt 127.390,6 tỷ đồng, tương ứng 12,6% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao.

Trong số các đơn vị thực hiện, có 7 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân đạt hoặc vượt mức bình quân chung của cả nước.

Một số đơn vị nổi bật gồm các bộ như Quốc phòng, Công Thương, Công an, cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Tĩnh…

Ngược lại, vẫn còn số lượng lớn đơn vị có tiến độ giải ngân thấp. Cụ thể, 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương chưa đạt mức trung bình chung.

Đáng chú ý, một số đơn vị gần như chưa giải ngân hoặc tỷ lệ rất thấp (dưới 1%) như Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Truyền hình Việt Nam…

Phát biểu tại hội nghị về thúc đẩy giải ngân đầu tư công ngày 24/4, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho rằng tình trạng chậm tiến độ xuất phát từ cả hai phía khách quan và chủ quan.

Theo đó, các yếu tố khách quan như giá vật liệu biến động, vướng mắc cơ chế, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và điều kiện thời tiết đã tác động không nhỏ đến tiến độ thi công.

Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, nguyên nhân nội tại vẫn đóng vai trò chủ yếu.

Cụ thể, việc lập kế hoạch chưa sát thực tế, phân bổ vốn còn dàn trải; nhiều dự án chưa hoàn tất thủ tục nhưng vẫn được bố trí vốn. Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng thiếu quyết liệt, sự phối hợp giữa các đơn vị chưa hiệu quả, năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế. Một bộ phận cán bộ còn tâm lý né tránh trách nhiệm, ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Ngoài ra, nguồn cung vật liệu xây dựng chưa đáp ứng kịp nhu cầu trong bối cảnh nhiều dự án được triển khai đồng loạt cũng là một trở ngại đáng kể đến tiến độ thi công và giải ngân, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết.

Để cải thiện tình hình, Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh việc phân bổ chi tiết kế hoạch vốn, đồng thời chủ động điều chỉnh vốn giữa các dự án nhằm ưu tiên những công trình có khả năng giải ngân tốt. Các đơn vị chưa hoàn tất phân bổ vốn trung ương trước ngày 15/5/2026 phải báo cáo phương án xử lý và gửi Bộ Tài chính trước ngày 20/5/2026.

Cùng với đó, yêu cầu nâng cao hiệu quả đầu tư được đặt ra xuyên suốt, từ khâu chuẩn bị đến vận hành dự án. Công tác kiểm tra, giám sát cần được siết chặt nhằm đảm bảo kỷ luật tài chính và hạn chế thất thoát, lãng phí.

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ Việt Nam ban hành Chỉ thị về quản lý và sử dụng vốn gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Sau khi Chỉ thị được ban hành, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm việc lựa chọn danh mục dự án trên cơ sở hiệu quả, gửi phương án về Bộ Tài chính trước ngày 6/5/2026 để tổng hợp, trình Chính phủ.

Đối với những vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, các địa phương cần tập trung tháo gỡ, đồng thời tăng cường vận động người dân để tạo sự đồng thuận. Song song đó, việc kiểm soát giá vật liệu xây dựng cũng phải được tăng cường nhằm tránh tình trạng đầu cơ, tăng giá bất hợp lý. Theo đó, các địa phương cần công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng định kỳ hằng tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết

Với các dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, yêu cầu được đặt ra là tận dụng điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công, đồng thời khẩn trương chuẩn bị đầu tư các dự án lớn như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Bộ Tài chính cũng nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch, qua đó rút ngắn thời gian triển khai và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trong thời gian tới.