Theo Bộ Tài chính, đã hết 2 tháng đầu năm nhưng có tới 25 bộ, cơ quan trung ương gần như chưa phát sinh giải ngân hoặc chỉ đạt dưới 1% kế hoạch trong khi tổng vốn đầu tư công cả năm trên 1 triệu tỷ đồng...

Theo báo cáo cập nhật từ Bộ Tài chính, ước tính đến hết tháng 2 năm 2026, tổng vốn giải ngân ước đạt 55.739,8 tỷ đồng, đạt 5,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Nếu so với cùng kỳ năm 2025, tốc độ giải ngân năm nay cao hơn 10.928,6 tỷ đồng

Xét theo cơ cấu nguồn vốn, vốn ngân sách địa phương ghi nhận tỷ lệ giải ngân 7%, tương đương 45.561,8 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn ngân sách trung ương mới đạt 2,9%, tương ứng 10.178 tỷ đồng.

Chênh lệch này phần nào phản ánh mức độ chủ động của địa phương trong triển khai dự án, đồng thời cho thấy áp lực lớn hơn ở khối trung ương, nơi tập trung nhiều dự án quy mô lớn, thủ tục phức tạp, đặc biệt là các chương trình, dự án ODA.

Bộ Tài chính cho biết tính đến hết tháng 2 năm 2026, cả nước có 6 bộ, cơ quan và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước.

Một số đơn vị được nêu tên là Ngân hàng Chính sách xã hội; Tổng công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam; Bộ Tư pháp; Bộ Công Thương; Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Bộ Công an.

Cùng với đó là các địa phương như: Điện Biên; Lai Châu; Hải Phòng; Lạng Sơn; TP.Hồ Chí Minh; Hà Tĩnh; Cà Mau; Gia Lai;  Hà Nội; Thái Nguyên; Cần Thơ; Khánh Hòa; Ninh Bình; Đà Nẵng.

Tuy vậy, vẫn có tới 29 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương (tổng cộng 49 đơn vị - Pv) có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước. Đáng chú ý, 25 bộ, cơ quan trung ương gần như chưa phát sinh giải ngân hoặc chỉ đạt dưới 1% kế hoạch, Bộ Tài chính nêu rõ.

Bộ Tài chính cho biết đây cũng là năm mở đầu cho giai đoạn đầu tư công trung hạn 2026–2030. Việc “bơm” một lượng vốn lớn ngay từ năm đầu chu kỳ tạo dư địa kích thích tăng trưởng, nhưng đồng thời đặt ra sức ép lớn về tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, năm 2026 còn là thời điểm nhiều quy định pháp luật mới bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/1, khiến quá trình triển khai cơ chế, chính sách phải thích ứng trong bối cảnh thể chế đang điều chỉnh.

Trên cơ sở báo cáo định kỳ của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương Báo cáo nêu rõ các nhóm khó khăn chính ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.

Thứ nhất, khó khăn liên quan đến phân bổ vốn.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, khoảng 32,8 nghìn tỷ đồng, tương đương 3,3% kế hoạch Thủ tướng giao, vẫn chưa được phân bổ chi tiết. Khi vốn chưa được giao cụ thể đến từng dự án, việc giải ngân đương nhiên không thể triển khai.

Ngoài ra, một số trường hợp còn bố trí vốn cho dự án chưa đủ điều kiện như: chưa được phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư, phân bổ vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt thời hạn thực hiện dự án. Do đó, Bộ đã yêu cầu rà soát, điều chỉnh nhằm đảm bảo tuân thủ quy định.

Thứ hai, độ trễ trong khâu tổ chức thực hiện.

Hai tháng đầu năm thường là giai đoạn “chạy đà” do các chủ đầu tư chủ yếu tập trung hoàn thiện thủ tục, phân khai chi tiết kế hoạch vốn. Kỳ nghỉ Tết năm 2026 diễn ra muộn hơn năm trước cũng làm gián đoạn hoạt động thi công, khiến khối lượng nghiệm thu, thanh toán chưa nhiều.

Cùng với đó, lượng hồ sơ thanh toán dồn từ cuối năm 2025 sang đầu năm 2026 tạo áp lực xử lý thủ tục. Ở một số nơi, năng lực điều hành của chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế; bộ máy sau sắp xếp chính quyền hai cấp thiếu nhân sự chuyên trách đầu tư công.

Thứ ba, vướng mắc đặc thù với dự án ODA.

Bộ Tài chính cho biết không ít dự án ODA đang trong quá trình điều chỉnh chủ trương đầu tư, gia hạn thời gian thực hiện hoặc chưa hoàn tất thủ tục ký kết hiệp định vay nên chưa đủ điều kiện phân bổ vốn năm 2026.

Trong những tháng đầu năm, các dự án này chủ yếu xử lý thủ tục, hoàn chứng từ rút vốn năm trước, đồng thời thực hiện đấu thầu, ký hợp đồng và giải phóng mặt bằng. Vì vậy, tỷ lệ giải ngân kế hoạch năm mới còn ở mức thấp.

Với tỷ lệ giải ngân mới đạt 5,6% sau hai tháng trong khi quy mô vốn lên tới hơn một triệu tỷ đồng, áp lực cho các quý tiếp theo là rất lớn. Nếu tiến độ phân bổ và tháo gỡ thủ tục không được đẩy nhanh, nguy cơ dồn khối lượng giải ngân vào cuối năm sẽ lặp lại.