Giảm nghèo thông tin: Cơ hội cho nông dân tăng thu nhập, tạo sinh kế

Giảm nghèo thông tin là một tiểu dự án quan trọng thuộc Dự án 6 của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025, được triển khai nhằm thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin giữa các nhóm dân cư, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025, thiếu hụt thông tin là một trong những chỉ số phản ánh sự thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Vì vậy, giảm nghèo về thông tin không chỉ là một hợp phần riêng lẻ mà được xác định là nền tảng quan trọng, hỗ trợ trực tiếp cho các mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Theo đó, giảm nghèo thông tin tập trung vào việc cải thiện khả năng tiếp cận thông tin và kiến thức cho người dân ở các vùng nghèo, vùng đặc biệt khó khăn, nhất là các nhóm dễ bị tổn thương, nhằm giúp họ chủ động hơn, tự tin hơn trong việc cải thiện đời sống và phát triển kinh tế.

Giảm nghèo thông tin không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin đơn thuần, mà bao gồm việc truyền tải đầy đủ, kịp thời các nội dung về chính sách, pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp, thị trường lao động, kiến thức khoa học - kỹ thuật, cũng như các dịch vụ xã hội thiết yếu. Qua đó, người dân có thêm cơ hội nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng cuộc sống và từng bước thoát nghèo bền vững.

Tuy nhiên, thực tế tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc tiếp cận thông tin và tận dụng cơ hội này để ứng dụng vào phát triển kinh tế vẫn còn những rào cản.

Bà Vương Thị Thương, Giám đốc Hợp tác xã Nông sản Toàn Thương, tỉnh Lạng Sơn, cho rằng tại khu vực vùng cao, bà con nông dân vẫn gặp những khó khăn trong việc bán hàng nông sản trực tuyến.

Theo bà Thương, bán hàng nông sản online là một xu thế phổ biến, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số, rất quan trọng đối với nông dân và hợp tác xã ở vùng cao. Tuy nhiên, việc bán hàng online hiện còn gặp khó khăn do thiếu người viết kịch bản, làm content (nội dung) và rất cần có những "chiến thần livestream" để hỗ trợ làm các video quảng bá sản phẩm.

Mặt khác, đường truyền internet tại các vùng sâu, vùng xa rất chập chờn, gián đoạn. “Nhiều lúc livestream, tôi phải lên các vị trí cao để hứng sóng. Việc đó ảnh hưởng đến việc truyền bá, quảng bá sản phẩm của địa phương”, bà Thương chia sẻ.

Trước thực tế đó, bà rất mong muốn Chính phủ, các bộ, ngành có cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, hợp tác xã được tham gia đào tạo, tập huấn về kỹ năng bán hàng online. Đồng thời, có chính sách ưu tiên đầu tư, nâng cấp hạ tầng internet tại các vùng sâu, vùng xa.

Tại xã Mường Tè (Lai Châu), anh Lỳ A Chớ cho biết mấy năm nay, nhà tôi có điện thoại thông minh, nhưng sóng yếu, mạng lúc có lúc không. Nhiều dịch vụ như nộp hồ sơ hành chính online hay thanh toán qua QR tôi chưa biết cách dùng, toàn phải xuống trung tâm xã nhờ cán bộ hướng dẫn. 

Câu chuyện của anh Chớ không phải là cá biệt. Ở nhiều địa phương vùng cao, hạ tầng viễn thông và trình độ công nghệ thông tin của người dân vẫn là rào cản lớn nhất. Theo số liệu của Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến cuối năm 2024, tỷ lệ hộ gia đình vùng sâu, vùng xa có truy cập Internet chỉ đạt khoảng 65%, thấp hơn nhiều so với mức trung bình cả nước trên 90%. 

Bên cạnh đó, thiết bị đầu cuối còn hạn chế. Nhiều hộ gia đình vẫn dùng điện thoại phổ thông, hoặc điện thoại thông minh đời cũ, không đủ khả năng cài đặt và sử dụng các ứng dụng phục vụ chuyển đổi số. Điều này khiến việc phổ cập các nền tảng số đến từng người dân gặp khó khăn. 

Về vấn đề hỗ trợ nông dân bán hàng online, tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2025 với chủ đề “Ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông dân”, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo các tập đoàn bảo đảm sóng và điện cho nông dân, cho vùng sâu vùng xa, vùng biên giới hải đảo. Từ đó, thúc đẩy xây dựng Chính phủ số, xã hội số, công dân số, giúp mọi người phải biết sử dụng chuyển đổi số, mua bán online.

Liên quan đến vấn đề kết nối internet ở vùng sâu, vùng xa, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết trong năm 2025, Chính phủ đã triển khai 2 giải pháp rất quan trọng trong Nghị quyết 193 của Quốc hội.

Thứ nhất, cho phép các trạm phát được hỗ trợ thêm khi phủ sóng tại vùng sâu vùng xa từ quỹ viễn thông công ích. Hiện nay, nhiều trạm phát sóng cũng đang được xây dựng thêm cho vùng sâu, vùng xa.

Thứ hai, hiện nay Chính phủ đang xem xét hồ sơ thí điểm công nghệ internet vệ tinh từ các vệ tinh tầm thấp (LEO satellites) - starlink/oneweb... Sau khi cấp phép thí điểm xong, sẽ góp phần cải thiện kết nối internet ở vùng sâu, vùng xa.

Theo các chuyên gia, trong giai đoạn 2026-2030, việc thu hẹp khoảng cách thông tin cần được coi là một nhiệm vụ trọng tâm, trong đó giảm nghèo đa chiều đòi hỏi người dân phải có khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản như y tế, giáo dục, việc làm, tài chính, tất cả những lĩnh vực này cần gắn chặt với thông tin.