Giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần với người chịu áp lực cao, kéo dài trong công việc

Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó, dự thảo đang đề xuất đưa người chịu áp lực công việc vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần.

Theo dự thảo thông tư, đối tượng giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần gồm 3 đối tượng: Người mắc rối loạn tâm thần; người tử vong do rối loạn tâm thần; người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần.

Trong đó, đáng chú ý, các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần gồm có yếu tố nguy cơ khác là áp lực cao, kéo dài về học tập, lao động, kinh tế.

Theo định nghĩa tại khoản 19 Điều 2 Luật Phòng bệnh 2025, rối loạn tâm thần là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự thay đổi trong tư duy, cảm xúc hoặc hành vi của một người gây ảnh hưởng đến khả năng hoạt động cá nhân, xã hội, học tập và lao động.

Như vậy, đây là lần đầu tiên, Bộ Y tế đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần bên cạnh một số loại rối loạn tâm thần phổ biến gồm tâm thần phân liệt, động kinh và trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ…

Bên cạnh đó, dự thảo thông tư cũng quy định các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần, bao gồm yếu tố nguy cơ về sinh học, di truyền như có người thân mắc rối loạn tâm thần làm tăng nguy cơ; tổn thương não do chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não.

Bệnh lý mạn tính: Đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh. Giai đoạn sinh lý đặc biệt: Dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh – mãn kinh, người cao tuổi.

Yếu tố nguy cơ về tâm lý như stress kéo dài hoặc sang chấn tâm lý: Mất người thân, ly hôn, thất nghiệp; bạo lực gia đình, xâm hại, tai nạn, thảm họa. Đặc điểm nhân cách: Nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti, cầu toàn quá mức. Kỹ năng đối phó kém: Không biết cách quản lý stress, cảm xúc tiêu cực; từng có ý nghĩ tự sát, hành vi tự sát.

Yếu tố nguy cơ về xã hội: Cô lập xã hội, thiếu hỗ trợ từ gia đình – cộng đồng; kỳ thị, phân biệt đối xử, đặc biệt với người yếu thế; môi trường sống không an toàn - bạo lực, tội phạm, thiên tai; lạm dụng chất kích thích (nghiện rượu, bia; ma túy, chất kích thích, lạm dụng thuốc an thần).

Yếu tố nguy cơ khác, bao gồm áp lực cao, kéo dài về học tập, lao động, kinh tế.

Đối với từng rối loạn tâm thần cụ thể, dự thảo thông tư quy định cần thu thập các thông tin về họ và tên, giới tính, ngày tháng năm sinh, mã định danh cá nhân hoặc số thẻ bảo hiểm y tế, điện thoại liên lạc, nghề nghiệp, dân tộc, địa chỉ nơi cư trú.

Về thông tin mắc bệnh như tên bệnh, ngày chẩn đoán, cơ sở chẩn đoán, tình trạng bệnh (tình trạng tái phát, nhập viện lại, mức độ nặng), theo dõi dùng thuốc hằng tháng, phục hồi chức năng (lao động, công tác, vệ sinh cá nhân), tình hình kiểm tra tại nhà.