Bộ Thương mại Hoa Kỳ đã khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với mặt hàng máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam. Doanh nghiệp xuất khẩu cần đặc biệt lưu ý các mốc thời gian quan trọng để kịp thời ứng phó, tránh bị áp mức thuế bất lợi...

Ngày 21/5/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã chính thức khởi xướng điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm máy nén khí nhập khẩu từ Việt Nam, Malaysia và Trung Quốc. Vụ việc được khởi xướng dựa trên đơn kiện nộp ngày 30 tháng 4 năm 2026 của nguyên đơn là Công ty MAT Industries, LLC.

Các sản phẩm bị đề nghị điều tra chủ yếu thuộc các mã HS 8414.80.16.15, 8414.80.16.25, 8414.80.16.35 và 84.14.80.16.85. Mã vụ việc được cơ quan chức năng Mỹ thiết lập là A-552-856 đối với điều tra chống bán phá giá và C-552-857 đối với điều tra chống trợ cấp. Đơn kiện đã chỉ đích danh 12 doanh nghiệp của Việt Nam sản xuất và xuất khẩu sản phẩm bị điều tra.

Theo quy định của luật pháp Hoa Kỳ, quy trình điều tra sẽ có sự tham gia song song của hai cơ quan. Trong đó, DOC điều tra về hành vi bán phá giá, trợ cấp và chịu trách nhiệm chung về kết quả điều tra, còn Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (ITC) chịu trách nhiệm đánh giá thiệt hại của ngành sản xuất nội địa.

Sản phẩm bị điều tra sẽ chỉ bị áp thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp nếu cả hai cơ quan này cùng ban hành kết luận khẳng định.

Đáng chú ý, nếu như trong vụ việc chống bán phá giá, chỉ có doanh nghiệp xuất khẩu là đối tượng bị điều tra thì trong vụ việc chống trợ cấp, Chính phủ Việt Nam cũng là một đối tượng bị điều tra.

CÁO BUỘC BIÊN ĐỘ PHÁ GIÁ LÊN TỚI HƠN 140% VÀ 46 CHƯƠNG TRÌNH TRỢ CẤP

Số liệu từ ITC cho thấy, trong năm 2025, Việt Nam xuất khẩu khoảng 81 triệu USD sản phẩm bị cáo buộc sang Hoa Kỳ, chiếm 6% thị phần nhập khẩu. Giá trị xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam sang Mỹ đã ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ khi tăng tới 42% so với năm 2023. Thời kỳ điều tra thiệt hại được xem xét kéo dài trong 3 năm từ 2023 đến 2025. Đối với DOC, thời kỳ điều tra chống bán phá giá được xác định từ ngày 01/10/2025 đến 31/03/2026, còn thời kỳ điều tra chống trợ cấp là toàn bộ năm 2025.

Do Hoa Kỳ coi Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế phi thị trường, DOC sẽ sử dụng các giá trị thay thế của quốc gia thứ ba để tính toán biên độ phá giá. Trong vụ việc này, nguyên đơn đề nghị sử dụng Indonesia, Tunisia hoặc El Salvador làm quốc gia thay thế. Biên độ chống bán phá giá cáo buộc đối với hàng hóa từ Việt Nam dao động từ 52,53% đến 106,22% nếu dùng El Salvador làm quốc gia thay thế.

Mức bảo hộ này sẽ từ 25,85% đến 132,31% nếu dùng Indonesia làm quốc gia thay thế và từ 22,06% đến 140,39% nếu dùng Tunisia làm quốc gia thay thế. Các bên liên quan sẽ có thời hạn bình luận về giá trị thay thế trong vòng 30 ngày trước ngày DOC dự kiến ban hành kết luận sơ bộ của vụ việc.

Về cáo buộc trợ cấp, mặc dù nguyên đơn không đưa ra cáo buộc với biên độ trợ cấp cụ thể, họ đã cáo buộc các doanh nghiệp Việt Nam nhận được 46 chương trình trợ cấp từ Chính phủ.

Các chương trình này bao gồm các nhóm về cho vay và đảm bảo, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế nhập khẩu, ưu đãi đất đai, các chương trình hỗ trợ đầu tư, cung cấp tiện ích với giá ưu đãi và các khoản vay chính sách xuyên biên giới từ Trung Quốc. Tuy nhiên, trong thông báo khởi xướng, DOC thông báo khởi xướng điều tra trước mắt 43 chương trình trợ cấp và danh mục cụ thể hiện chưa được công bố chính thức.

Để thu thập thông tin nhằm lựa chọn bị đơn bắt buộc, ngày 26/5/2026, Hoa Kỳ đã đăng tải bản câu hỏi điều tra lượng và giá trị (Q&V) tại địa chỉ trang web của DOC đối với cả hai vụ việc này. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các quy trình và thời hạn pháp lý quan trọng dưới đây.

KHUYẾN NGHỊ ỨNG PHÓ TỪ CỤC PHÒNG VỆ THƯƠNG MẠI

Cục Phòng vệ Thương mại (Bộ Công Thương) lưu ý tất cả các doanh nghiệp nằm trong danh sách nhận bản câu hỏi Q&V của DOC, các doanh nghiệp có xuất khẩu trong giai đoạn điều tra và các doanh nghiệp muốn được hưởng thuế suất chống bán phá giá riêng rẽ đều cần phải trả lời. Hạn chót để nộp câu trả lời cho bản câu hỏi Q&V là ngày 09 tháng 6 năm 2026.

Đối với quy trình xin hưởng thuế suất riêng rẽ trong vụ việc chống bán phá giá, trường hợp không được lựa chọn làm bị đơn bắt buộc, các doanh nghiệp phải nộp đơn đăng ký trong vòng 21 ngày kể từ ngày khởi xướng. Việc này giúp doanh nghiệp được tính thuế dựa trên kết quả của bị đơn bắt buộc thay vì bị áp mức thuế toàn quốc rất cao. Các doanh nghiệp cần chứng minh hoạt động độc lập, không chịu sự kiểm soát của Chính phủ cả về pháp lý và thực tiễn.

Bên cạnh đó, thời hạn để các bên liên quan bình luận về phạm vi sản phẩm bị điều tra là ngày 09 tháng 6 năm 2026 và thời hạn phản biện là ngày 22 tháng 6 năm 2026. Sau khi xác định được bị đơn bắt buộc, DOC sẽ ban hành Bản câu hỏi điều tra mở rộng cho doanh nghiệp và Chính phủ với thời hạn trả lời thường là 30 ngày.

Kể từ ngày khởi xướng, DOC có 65 ngày để ban hành kết luận sơ bộ về trợ cấp và 140 ngày đối với bán phá giá. Cơ quan này có thể áp dụng thuế hồi tố đến 90 ngày trước ngày áp thuế sơ bộ trong trường hợp có bằng chứng về tình trạng khẩn cấp do nhập khẩu tăng đột biến. Sau khi có kết luận sơ bộ, DOC sẽ tiến hành thẩm tra tại chỗ doanh nghiệp và Chính phủ trước khi ban hành kết luận cuối cùng sau đó 75 ngày.

Trước diễn biến của vụ việc, Cục Phòng vệ Thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu trong nước cần chủ động triển khai ngay các biện pháp ứng phó nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.

Trước hết, doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến của vụ việc, chủ động nghiên cứu và nắm vững quy định, trình tự, thủ tục điều tra của Hoa Kỳ, đồng thời thực hiện đa dạng hóa thị trường cũng như mặt hàng xuất khẩu. Việc hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra Hoa Kỳ trong suốt quá trình diễn ra vụ việc là bắt buộc, vì bất kỳ hành động bất hợp tác nào cũng có thể dẫn tới việc bị áp dụng các chứng cứ sẵn có bất lợi hoặc bị áp mức thuế cao nhất.

Các đơn vị cũng cần chủ động đăng ký tài khoản ACCESS tại cổng thông tin điện tử của DOC nhằm cập nhật thông tin và nộp các văn bản kịp thời. Cuối cùng, doanh nghiệp phải thường xuyên phối hợp và cập nhật thông tin cho Cục Phòng vệ Thương mại để nhận được sự hỗ trợ hữu ích.