Lai Châu: Đánh thức tiềm năng nông nghiệp xanh đa giá trị

Ngày 24/4/2026, tại tỉnh Lai Châu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị “Phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh”, thu hút sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, cùng đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ quan báo chí. Hội nghị nhằm tập trung đánh giá tiềm năng, lợi thế của các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, qua đó đề xuất giải pháp nâng cao giá trị gia tăng và hoàn thiện chuỗi giá trị từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ.

PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG, ĐA GIÁ TRỊ.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Quang Trung nhấn mạnh: Với điều kiện tự nhiên ưu đãi, cảnh quan đặc sắc và bản sắc văn hóa đa dạng, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp xanh và dược liệu giá trị cao. Thời gian qua, tỉnh từng bước khôi phục, phát triển các sản phẩm nông nghiệp chất lượng như gạo Séng Cù, gạo Tẻ Râu; đồng thời mở rộng diện tích các loại cây trồng có giá trị kinh tế như cao su, chè, mắc ca, quế và sâm Lai Châu.

Bên cạnh đó, Lai Châu cũng khai thác hiệu quả tiềm năng nuôi trồng thủy sản trên lòng hồ các công trình thủy điện lớn như Lai Châu, Sơn La, Huội Quảng - Bản Chát. Theo ông Hà Quang Trung, phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh được xác định là một trong những khâu đột phá, góp phần triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách và thu hút nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.

Theo ông Nguyễn Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, Lai Châu có nhiều lợi thế nổi bật với diện tích trên 9.000 km2, hơn 500.000 ha rừng và khoảng 16.000 ha mặt nước. Địa hình đa dạng cùng nhiều tiểu vùng khí hậu giúp địa phương phát triển các sản phẩm đặc hữu như chè, lúa đặc sản, thủy sản nước lạnh và dược liệu dưới tán rừng.

Những năm gần đây, tỉnh đã đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ từ xử lý chất thải, cải tạo đất, phát triển nhà màng, hệ thống tưới đến áp dụng tiêu chuẩn sản xuất an toàn.

Giai đoạn 2026-2030, Lai Châu định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn, đa giá trị và ít phát thải, với trọng tâm là tích tụ đất đai, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển chuỗi giá trị. Tỉnh đặt mục tiêu mở rộng các vùng sản xuất chè, lúa, cây ăn quả, chăn nuôi và thủy sản; đồng thời phát triển mạnh các sản phẩm chủ lực như mắc ca, quế và dược liệu, đặc biệt là sâm Lai Châu gắn với chỉ dẫn địa lý.

Tại hội nghị, các chuyên gia cũng chỉ ra những “điểm nghẽn” trong phát triển nông nghiệp hữu cơ của Lai Châu. Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường Phạm Văn Duy nhận định, dù có điều kiện tự nhiên thuận lợi và quỹ đất tương đối sạch, quy mô sản xuất hữu cơ của tỉnh vẫn còn nhỏ, chưa tương xứng với tiềm năng. Hiện diện tích hữu cơ của tỉnh chỉ hơn 40 ha.

Ông Duy đề xuất Lai Châu cần ưu tiên phát triển các vùng sản xuất tập trung gắn với sản phẩm chủ lực như chè, lúa đặc sản và dược liệu. Việc xây dựng vùng nguyên liệu cần đi kèm cấp mã số vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Cùng với đó, địa phương cần tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ thông qua hệ thống siêu thị, thương mại điện tử và xuất khẩu cũng được xem là yếu tố then chốt.

ĐƯA SÂM LAI CHÂU THÀNH NGÀNH HÀNG CHIẾN LƯỢC

Ông Phan Quang Minh - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). nhận định với quỹ đất rộng và điều kiện tự nhiên thuận lợi, địa phương có thể phát triển chăn nuôi tập trung quy mô lớn. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả và an toàn, Lai Châu cần di dời các cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu dân cư, đồng thời quy hoạch các vùng chăn nuôi tập trung tại những địa bàn phù hợp như Mường Than, Than Uyên hay Bình Lư. Cùng với đó là đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước, giao thông và hạ tầng số nhằm nâng cao năng lực sản xuất.

Ở góc độ kinh tế rừng, ông Nguyễn Văn Diện - Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho hay Lai Châu sở hữu khí hậu đặc trưng vùng núi cao Tây Bắc, rất thuận lợi để phát triển cây ăn quả, rau hoa và đặc biệt là các loại dược liệu. Hiện toàn tỉnh có hơn 23.000 ha dược liệu với nhiều loài giá trị như sâm Lai Châu, đảng sâm, đương quy, quế, thảo quả…

“Để đưa sâm Lai Châu trở thành ngành hàng chiến lược, tỉnh cần quy hoạch vùng trồng tập trung, bảo tồn nguồn gen quý và mở rộng diện tích trồng trên đất nông nghiệp phù hợp. Đồng thời, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm từ dược liệu như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm; xây dựng thương hiệu gắn với bản sắc địa phương và phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm”, ông Diện nhấn mạnh.