Làn sóng phản đối xây dựng trung tâm dữ liệu lan rộng tại Mỹ

Theo hệ thống theo dõi “US Data Center Moratorium Tracker”, 69 đơn vị hành chính cấp địa phương của Mỹ đã chính thức áp đặt lệnh tạm dừng hoặc các biện pháp ngăn chặn xây dựng trung tâm dữ liệu AI mới.

Trong đó, 50 lệnh tạm ngừng có hiệu lực, 4 đơn vị đã ban hành lệnh cấm vĩnh viễn việc phát triển trung tâm dữ liệu. Chỉ từ tháng 3 đến tháng 4, tại Mỹ đã xuất hiện thêm 14 lệnh cấm mới. 

Làn sóng hạn chế xuất hiện trong bối cảnh các “ông lớn” công nghệ và các nhà vận hành siêu trung tâm dữ liệu tại Mỹ chạy đua xây dựng hạ tầng AI trên quy mô chưa từng có nhằm giành lợi thế trong cuộc cạnh tranh AI. 

Làn sóng đầu tư ồ ạt đang kéo theo áp lực lên nguồn lực và hạ tầng. Ngành công nghệ đang rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng bộ nhớ và chip lưu trữ. Thời gian tới, nguy cơ khan hiếm CPU cũng được dự báo sẽ ngày càng nghiêm trọng, đặc biệt khi nhu cầu xử lý các tác vụ suy luận AI tăng mạnh trên quy mô toàn cầu.

Nhiều địa phương tại Mỹ cũng đang chứng kiến giá điện leo thang do nhu cầu tiêu thụ năng lượng khổng lồ từ các cụm máy chủ AI. Bên cạnh đó là những lo ngại ngày càng lớn về tiếng ồn từ hệ thống làm mát công suất cao, ô nhiễm không khí và áp lực lên hạ tầng dân sinh địa phương.

Theo Tom’s Hardware, giá bán buôn điện tại Mỹ đã tăng tới 267% trong vòng 5 năm qua, khi các công ty điện buộc phải nâng cấp hạ tầng để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, chi phí nâng cấp này không chỉ các doanh nghiệp công nghệ gánh chịu mà còn được phân bổ sang cả người dân và doanh nghiệp thông thường.

Vấn đề trở nên nóng đến mức Tổng thống Donald Trump từng phải triệu tập cuộc gặp với các tập đoàn công nghệ AI lớn tại Nhà Trắng. Tại đây, ông yêu cầu các công ty phải “tự chi trả cho sự phát triển của mình”, đồng thời đưa ra các cam kết bảo vệ người dân trước nguy cơ giá điện tiếp tục leo thang.

Theo một cuộc khảo sát mới do Ipsos, gần một nửa người dân Mỹ được hỏi cho biết không muốn trung tâm dữ liệu được xây dựng gần nơi họ sinh sống.

Tại bang Indiana, căng thẳng thậm chí leo thang thành bạo lực. Hồi đầu tháng tư, một đối tượng chưa rõ danh tính đã nổ súng vào nhà của một chính trị gia địa phương. Trước cửa nhà, kẻ này để lại dòng chữ: “Không có trung tâm dữ liệu”. Theo các báo cáo ban đầu, kẻ tấn công đã nã tổng cộng 13 phát đạn vào cửa trước nhà vị này, trước khi bỏ lại mảnh giấy đe dọa rồi rời khỏi hiện trường.

Tại nhiều địa phương, các thành viên hội đồng từng ủng hộ các dự án trung tâm dữ liệu cũng đang đối mặt với làn sóng phản ứng dữ dội từ cộng đồng. Không ít người buộc phải từ chức hoặc bị cử tri quay lưng, khi người dân lo ngại về tác động môi trường cũng như áp lực tài chính mà các dự án này có thể gây ra đối với đời sống thường nhật của họ. 

Nếu như vào tháng 5/2025, mới chỉ ghi nhận vỏn vẹn lệnh tạm ngừng của 8 đơn vị hành chính cấp địa phương của Mỹ, thì chỉ sau một năm, con số đã tăng lên tới 78.

Dù trong đó, 9 đề xuất đã bị bãi bỏ, điều này đang trở thành thách thức lớn đối với hyperscaler AI (những doanh nghiệp vận hành hạ tầng điện toán khổng lồ phục vụ AI). Các công ty này hiện cũng đang phải vật lộn với tình trạng chậm tiến độ do thiếu phần cứng, thiếu hạ tầng năng lượng và những nút thắt trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh giới đầu tư đang rót hàng tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ USD vào lời hứa AI sẽ thay đổi thế giới và tạo ra nguồn lợi nhuận khổng lồ trong tương lai, mọi sự chậm trễ đều có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền nghiêm trọng. Nếu niềm tin của nhà đầu tư suy giảm, dòng vốn dành cho các công ty AI, vốn đang phụ thuộc rất lớn vào dòng tiền tài trợ từ bên ngoài và kỳ vọng tăng trưởng, có nguy cơ suy giảm.