Việt Nam - điểm đến hấp dẫn cho trung tâm dữ liệu thế hệ mới để phát triển AI

Tại sự kiện Data Center & Cloud Infrastructure Summit (DCCI Summit) 2026 do Viettel IDC tổ chức ngày 20/4, phát biểu khai mạc, ông Lê Bá Tân, CEO Viettel IDC, cho biết thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Nhờ nhiều chính sách ưu đãi từ Đảng và Chính phủ liên quan đến đất đai, điện năng, thuế phí… môi trường đầu tư đang trở nên hấp dẫn hơn, kéo theo hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu mới được chuẩn bị triển khai tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Theo các số liệu được nêu tại sự kiện, thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo đạt 627,4 tỷ USD vào năm 2030, còn khu vực APAC đạt 174,8 tỷ USD. 

Nói về tốc độ tăng trưởng trung bình thị trường, ông Tân chỉ ra trên toàn cầu là 8,8%, khu vực APAC là 9,3%, trong khi khu vực Đông Nam Á có tốc độ tăng trưởng khoảng 14%, "Việt Nam đang nằm trong khu vực tăng trưởng trung tâm dữ liệu khá cao, cao hơn trung bình thế giới một lần rưỡi".

Hiện toàn cầu có khoảng 11.000 trung tâm dữ liệu, nhưng các AI Data Center (trung tâm dữ liệu AI), dù chiếm chưa tới 1% về số lượng nhưng đã tiêu thụ tới 25% tổng điện năng của toàn hệ thống. Điều này phản ánh mức độ “khát năng lượng” rất lớn của AI, và xu hướng này dự báo sẽ còn gia tăng mạnh trong thập kỷ tới, khi mức tiêu thụ của các AI Data Center có thể chiếm tới một nửa tổng năng lượng toàn ngành.

Khu vực châu Á – Thái Bình Dương có kế hoạch triển khai khoảng 19,4 GW các trung tâm dữ liệu liên quan AI, trong đó 3,7 GW đã và đang trong quá trình xây dựng, tương đương khoảng 20% kế hoạch.

Ông Tân cho hay trong số này rất nhiều các trung tâm dữ liệu lớn của các Big Tech (các công ty công nghệ lớn) đã đang dịch chuyển sang khu vực Đông Nam Á. Điều này cho thấy Đông Nam Á là khu vực khá hấp dẫn để các công ty dịch chuyển các trung tâm dữ liệu.

Tại Việt Nam, tổng công suất trung tâm dữ liệu hiện đạt khoảng 104 MW và được dự báo sẽ tăng gấp 5–6 lần, lên gần 600 MW vào năm 2030.

Nhiều dự án quy mô lớn đang được xúc tiến, không chỉ từ các doanh nghiệp trong nước như Viettel mà còn từ các nhà đầu tư quốc tế như G42 hay Microsoft, với kế hoạch triển khai tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2026–2027.

"Việt Nam là điểm đến hấp dẫn để đầu tư các trung tâm dữ liệu thế hệ mới và chắc chắn các trung tâm dữ liệu này sẽ đáp ứng được nhu cầu AI trong giai đoạn tới", ông Tân nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, CEO Viettel IDC cũng chỉ ra 4 tiêu chí cho thấy trung tâm dữ liệu “AI-ready”. Thứ nhất, về công suất tính trên mỗi rack. Trước đây, nếu trung tâm dữ liệu truyền thống thường vận hành ở mức 20–30kW mỗi rack, thì với AI, mật độ này có thể tăng lên 100kW, thậm chí hơn 200kW mỗi rack. Điều này đồng nghĩa kéo theo hàng loạt yêu cầu mới về cấp điện, làm mát, kết nối mạng và khả năng vận hành liên tục.

Thứ hai, hạ tầng mạng phải được nâng cấp toàn diện. Tốc độ kết nối từ mức 100–200 Gbps sẽ tăng lên 400–800 Gbps, thậm chí đạt tới 1,6 Tbps. Đây là nền tảng để đảm bảo các cụm AI (AI cluster) có thể tương tác gần như theo thời gian thực, với độ trễ cực thấp và băng thông cực lớn.

Thứ ba, công nghệ làm mát sẽ thay đổi căn bản. Các hệ thống điều hòa truyền thống không còn phù hợp; thay vào đó là các công nghệ làm mát tiên tiến hơn, đáp ứng yêu cầu tản nhiệt cực lớn của các hệ thống AI mật độ cao.

Cuối cùng, vận hành trung tâm dữ liệu sẽ được nâng cấp theo hướng thông minh và tự động hóa, thông qua các hệ thống quản trị như DCIM (Data Center Infrastructure Management), tiến tới khả năng vận hành tự trị.

Một thay đổi đáng chú ý khác là mô hình kinh doanh. Nếu trước đây, trung tâm dữ liệu được bán theo đơn vị rack, băng thông,... thì trong kỷ nguyên AI, đơn vị giá trị sẽ chuyển sang “token per watt” phản ánh trực tiếp hiệu quả xử lý AI trên mỗi đơn vị năng lượng tiêu thụ.

Theo kế hoạch, Viettel sẽ triển khai 5 trung tâm dữ liệu quy mô lớn theo mô hình “AI Factory” trong giai đoạn 2026–2030, tại các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Khánh Hòa và Đồng Tháp. Tổng công suất dự kiến đạt khoảng 350 MW từ nay đến năm 2030. Tập đoàn này không chỉ dừng lại ở việc xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu, mà đang từng bước phối hợp cùng các đối tác trong nước để kiến tạo nền tảng cho nền kinh tế số và nền kinh tế AI của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Về điện toán đám mây (cloud), chi tiêu toàn cầu hiện đang duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm. Tại khu vực ASEAN, mức tăng trưởng cũng tương đương. Tuy nhiên, riêng tại Việt Nam, tốc độ tăng trưởng dịch vụ cloud đạt khoảng 30% mỗi năm, cao hơn khoảng 1,5 lần so với trung bình toàn cầu. 

Đáng chú ý, vai trò của cloud đang thay đổi. Nếu trước đây đây chủ yếu là công cụ mở rộng tài nguyên linh hoạt, thì trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến vị trí dữ liệu, khả năng kiểm soát, bảo mật, tuân thủ và chi phí dài hạn.

Đáng chú ý, theo các chuyên gia, trước đây Cloud chủ yếu được nhìn như giải pháp giúp doanh nghiệp mở rộng tài nguyên linh hoạt hơn, trong khi hiện nay vai trò của Cloud đã rộng hơn nhiều. Khi AI đi vào thực tế, doanh nghiệp không còn chỉ quan tâm đến khả năng mở rộng, mà còn đặt nặng các bài toán về vị trí dữ liệu, khả năng kiểm soát hệ thống, bảo mật, tuân thủ và chi phí vận hành lâu dài.

Các chuyên gia cho biết có tới 69% doanh nghiệp đang cân nhắc chuyển một phần workloads từ public cloud sang private cloud, trong khi thị trường sovereign cloud IaaS được dự báo đạt 80 tỷ USD trong năm 2026. Điều đó cho thấy Cloud không còn chỉ là một lựa chọn công nghệ, mà đang trở thành một quyết định chiến lược gắn với yêu cầu quản trị dữ liệu và chủ quyền số.