Trung tâm dữ liệu “ngốn” 50% tăng trưởng điện tại Mỹ

Theo báo cáo do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) công bố, nhu cầu năng lượng tại Mỹ đã tăng 2% trong năm 2025. Dù thấp hơn mức tăng 2,8% của năm 2024, đây vẫn là tốc độ tăng cao thứ hai kể từ năm 2000, nếu không tính các giai đoạn phục hồi sau suy thoái.

Tăng trưởng kinh tế và mùa đông khắc nghiệt khiến nhu cầu sưởi ấm tăng cao là những nguyên nhân căn bản khiến tiêu thụ điện tăng lên. Tuy nhiên, động lực lớn nhất lại đến từ làn sóng bùng nổ xây dựng các trung tâm dữ liệu, cơ sở hạ tầng máy chủ quan trọng mà các công ty công nghệ đang triển khai để đào tạo các mô hình trí tuệ nhân tạo, theo Fortune. 

TRUNG TÂM DỮ LIỆU CHIẾM MỘT NỬA ĐÀ TĂNG NHU CẦU ĐIỆN TẠI MỸ

Theo IEA, riêng các trung tâm dữ liệu đã chiếm tới khoảng 50% mức tăng thêm nhu cầu điện năng tại Mỹ trong năm qua, vượt xa mức tăng sử dụng điện trong các lĩnh vực dân cư, công nghiệp hay giao thông.

Cơ quan này cũng dự báo, từ nay đến năm 2030, các trung tâm dữ liệu nhiều khả năng vẫn sẽ chiếm một nửa tăng trưởng nhu cầu điện của nước Mỹ.

Tuy nhiên, khi nhu cầu điện của ngành công nghệ tăng nhanh, hệ thống hạ tầng năng lượng hiện hữu cũng chịu áp lực ngày càng lớn, từ hạn chế về năng lực truyền tải, nguồn cung cho tới rào cản về sự chấp thuận của cộng đồng.

Trên phạm vi toàn cầu, làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu đã thu hút hơn 61 tỷ USD vốn đầu tư trong năm qua, theo báo cáo tháng 12 của S&P Global. Riêng Mỹ và Canada chiếm tỷ trọng áp đảo, hơn 47 tỷ USD.

Dòng vốn khổng lồ này đã góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán, cải thiện lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp, thậm chí tạo thêm việc làm trong các lĩnh vực như xây dựng hay hạ tầng kỹ thuật. 

Nhưng khi tâm lý xã hội đối với AI bắt đầu chuyển từ hào hứng sang dè dặt, làn sóng phản ứng cũng dần hình thành, và các trung tâm dữ liệu, biểu tượng của cơn sốt AI, đang trở thành tâm điểm mà người dân Mỹ "quay lưng".

Một khảo sát của Pew công bố tháng trước cho thấy, dù người dân Mỹ vẫn nhìn nhận tích cực về khả năng tạo việc làm và tăng thu ngân sách địa phương từ các trung tâm dữ liệu, nhưng những quan ngại về chi phí môi trường và lượng điện năng tiêu thụ lại lấn át, khiến thái độ chung trở nên dè dặt, thậm chí tiêu cực đối với các công trình trung tâm dữ liệu.

TRUNG TÂM DỮ LIỆU TẠI MỸ VẤP PHẢI PHẢN ĐỐI CỦA NGƯỜI DÂN 

Trong năm qua, sự phản đối của người dân địa phương đã khiến ít nhất 16 dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, với tổng giá trị lên tới 64 tỷ USD.

Tuần trước, các nhà lập pháp bang Maine đã thông qua đề xuất áp đặt lệnh cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới trên toàn bang. Nếu Thống đốc Janet Mills ký ban hành, động thái này có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, thúc đẩy các bang khác đưa ra quy định riêng nhằm siết chặt, trì hoãn hoặc thậm chí dừng các dự án tương tự, đồng thời trao thêm quyền cho chính quyền địa phương trong việc quyết định khi nào và ở đâu các trung tâm dữ liệu được phép xây dựng.

Tháng trước. Quốc hội Mỹ cũng đã bắt đầu xem xét các đề xuất siết chặt quy định về xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn quốc.

Sự phản đối này thậm chí đã trở thành một vấn đề chính trị trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ cuối năm nay. Giá điện leo thang trở thành một trong những mối quan tâm lớn nhất của cử tri. Theo phân tích hồi tháng 1 của công ty tư vấn PowerLines, các doanh nghiệp điện và khí đốt đã đề xuất tăng giá tổng cộng hơn 30 tỷ USD trong năm qua, ảnh hưởng tới khoảng 81 triệu người dân Mỹ. Tính từ năm 2021, hóa đơn tiền điện đã tăng tới 40%.

Dĩ nhiên, áp lực tăng giá không chỉ đến từ các trung tâm dữ liệu. Việc nâng cấp và duy trì một hệ thống lưới điện đã cũ kỹ vốn đã tiêu tốn chi phí lớn từ nhiều năm trước, nay càng làm trầm trọng thêm bài toán chi phí.

Tuy nhiên, nhiều khảo sát cho thấy đa số hộ gia đình tin rằng sự mở rộng nhanh chóng của hạ tầng dữ liệu là nguyên nhân trực tiếp đẩy giá điện đi lên. 

Nếu như vào những năm đầu ra mắt của ChatGPT, công chúng thường rất hào hứng, thì hiện nay, bức tranh đã thay đổi khi những lo ngại về thông tin sai lệch trên môi trường trực tuyến và nguy cơ mất việc làm ngày càng gia tăng.

Các khảo sát cho thấy người Mỹ có xu hướng lo ngại nhiều hơn kỳ vọng, với hơn một nửa cho rằng AI về dài hạn có thể gây tác động tiêu cực nhiều hơn tích cực.

Không dừng lại ở tâm lý dè dặt, sự bất an trong xã hội đôi khi còn biểu hiện bằng những phản ứng cực đoan. Tuần trước, dư luận Mỹ rúng động trước vụ tấn công bằng bom xăng nhằm vào nhà riêng của Sam Altman, nhà sáng lập OpenAI, một trong những nhân vật tiêu biểu của làn sóng AI toàn cầu. Dù được xem là trường hợp cá biệt, sự việc vẫn phần nào phản ánh mức độ căng thẳng đang gia tăng xung quanh các công nghệ mới.

Ở quy mô toàn cầu, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các trung tâm dữ liệu chiếm khoảng 17% mức tăng nhu cầu điện năng trong năm qua, dù đáng chú ý, song vẫn thấp hơn nhiều so với mức xấp xỉ 50% tại Mỹ, trung tâm của làn sóng phát triển hạ tầng phục vụ AI.