Liên kết FDI và doanh nghiệp nội: Hợp lực tạo sức bật tăng trưởng mới

Ngày 13/5/2026, dưới sự chỉ đạo về chuyên môn nội dung của Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam và Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy chủ trì tổ chức “Diễn đàn Nhịp cầu phát triển Việt Nam 2026: Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế trong nước hợp lực tạo sức bật tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới”.

Phát biểu đề dẫn, TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, nhấn mạnh: Diễn đàn này có ý nghĩa rất quan trọng đối với Ban. Đặc biệt, trong bối cảnh Ban đang phối hợp với các bộ, ngành rà soát, đánh giá tình hình triển khai Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, đầu tư công, vay, trả nợ công giai đoạn 2026 – 2030.

TS Nguyễn Đức Hiển cho biết thêm, diễn đàn này còn gắn với quá trình Ban Chính sách, chiến lược Trung ương đang triển khai xây dựng Đề án: "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo", dự kiến trình Hội nghị Trung ương 3 sắp tới.

Trong dự thảo, Ban đã nghiên cứu, đánh giá vai trò của các khu vực kinh tế và nhận thấy rằng để đạt mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam vẫn cần và luôn cần sự tham gia hiện diện của các doanh nghiệp FDI trong cấu trúc tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam.

Tuy nhiên, cách tiếp cận và tư duy đối với khu vực doanh nghiệp FDI cần phải thay đổi để tạo ra sự liên kết với doanh nghiệp trong nước; làm sao vừa xây dựng được một nền kinh tế độc lập, tự chủ, tự cường, tự chủ chiến lược nhưng cũng gắn với hội nhập, thu hút các dòng vốn quốc tế trong thời gian tới.

Tại diễn đàn, TS Nguyễn Đức Hiển gợi mở ba nhóm vấn đề lớn mà Ban Chính sách, chiến lược Trung ương mong muốn các chuyên gia, lãnh đạo các doanh nghiệp, hiệp hội trao đổi, chia sẻ.

Vấn đề thứ nhất: Hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách.

Trong thời gian tới Việt Nam cần phải hoàn thiện các cái thể chế, cơ chế chính sách gì để thực sự là thu hút cái FDI thế hệ mới? Đồng thời là không phải chỉ thu hút vốn đầu tư trực tiếp mà là thu hút cả vốn đầu tư gián tiếp. Đây là nhiệm vụ rất quan trọng.

Về quy mô vốn, để thực hiện được yêu cầu về tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần tổng lượng huy động vốn khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó khu vực Nhà nước khoảng 8,3 - 8,5 triệu tỷ đồng. Như vậy, phần còn lại vẫn phải đến từ khu vực tư nhân, các quỹ đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp nước ngoài.

TS Nguyễn Đức Hiển thông tin thêm: Hiện nay Đảng ủy Bộ Tài chính đang chỉ đạo để trong thời gian sớm nhất sẽ ban hành Nghị quyết mới của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, vấn đề thể chế hóa cơ chế, chính sách cần tập trung vào các chính sách ưu đãi cần có sự chuyển dịch ra sao khi ưu đãi đầu vào, đặc biệt là thuế phải thay đổi. Khi đó, ưu đãi đầu ra, ưu đãi theo kết quả và theo cam kết sẽ cần được thực hiện như thế nào để Việt Nam thực sự thu hút được các dòng vốn FDI thế hệ mới.

Hơn nữa, các chính sách cần nuôi dưỡng nguồn vốn FDI hiện hữu, nâng cấp các FDI hiện nay đi đôi với thu hút FDI mới. Việt Nam cần có những cải cách gì về chính sách, từ tạo dựng môi trường đầu tư kinh doanh đến các cơ chế hỗ trợ, sandbox và các cơ chế đột phá để thu hút đầu tư hiệu quả hơn.

Vấn đề thứ hai: Lĩnh vực và ngành nghề hợp tác ưu tiên.

Hiện nay, Việt Nam đã ban hành khá nhiều văn bản liên quan đến xác định ngành công nghệ, sản phẩm chiến lược, các ngành trong Nghị quyết 29-NQ/TW về công nghiệp hóa, cùng nhiều nghị quyết chuyên đề như Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 52-NQ/TW hay các nghị quyết liên quan năng lượng. Tuy nhiên, cần xác định rõ thời gian tới sẽ tập trung vào lĩnh vực nào để vừa đạt được mục tiêu phát triển, vừa phù hợp với khả năng hấp thụ và tạo điều kiện thu hút hiệu quả các dòng vốn FDI.

Vấn đề thứ ba: Sự liên kết và cộng hưởng giữa FDI và doanh nghiệp trong nước.

TS Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh vấn đề này gắn trực tiếp với chủ đề diễn đàn hôm nay, là làm thế nào để tạo ra sự liên kết và sức mạnh cộng hưởng giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước, tránh tình trạng tồn tại “hai nền kinh tế” như chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng.

“Chúng tôi mong muốn lắng nghe các đề xuất chính sách để doanh nghiệp Việt Nam thực sự tham gia được vào chuỗi liên kết và tự lớn mạnh. Ví dụ như việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cần có cách tiếp cận mới”, TS Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh; đồng thời cũng thẳng thắn chỉ rõ: Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 nhìn chung chưa đi vào cuộc sống. Dù đã có Nghị quyết 10-NQ/TW và gần đây là Nghị quyết 68-NQ/TW về kinh tế tư nhân, nhưng thực tế việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vẫn còn khoảng cách khá xa giữa chủ trương và chính sách triển khai.

Tại diễn đàn, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cũng mong muốn lắng nghe ý kiến về việc các bộ, ngành có nên trực tiếp thực hiện chính sách hỗ trợ hay để thị trường, hiệp hội doanh nghiệp, các trường đại học tham gia mạnh hơn vào quá trình này.

Bên cạnh đó là vấn đề doanh nghiệp FDI sẽ làm gì để có sự chia sẻ, cộng hưởng và hợp tác với doanh nghiệp trong nước. Nhà nước cần có cơ chế gì để hỗ trợ đầu tư cho các bản quyền công nghệ, thúc đẩy chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp trong nước hay thúc đẩy liên kết hợp tác.

TS Nguyễn Đức Hiển cho biết trong thời gian tới, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị sẽ đi khảo sát trung tâm R&D của Samsung và một số doanh nghiệp để đánh giá xem các chính sách hiện nay cần cải tiến như thế nào để thực sự đi vào thực chất.

Ngoài ra, Ban cũng mong muốn được các chuyên gia, các vị đại sứ và nguyên đại sứ trao đổi, gợi mở định hướng hợp tác và thu hút đầu tư trong bối cảnh Việt Nam đã tham gia 17 FTA, có nhiều đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện.

“Vấn đề đặt ra là cần đổi mới như thế nào trong khai thác các FTA và các quan hệ đối tác để đi vào thực chất và hiệu quả, đúng như chỉ đạo của  Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm”, TS Nguyễn Đức Hiển nhấn mạnh.