Năm 2020, chị Lê Thị Thu quyết định thuê lại đất của người dân để đưa cây sen vào sản xuất. Ban đầu, gia đình thử nghiệm trên 1 ha. Nhận thấy cây sen phù hợp với thổ nhưỡng, ít công chăm sóc và có thể khai thác nhiều giá trị, chị tiếp tục mở rộng diện tích lên 5 ha.

Để hình thành vùng sản xuất, gia đình đã đầu tư hàng tỷ đồng làm đường, đào ao, san lấp và cải tạo mặt bằng. Những diện tích đất lúa kém hiệu quả trước đây nay được phủ xanh bởi các đầm sen, vừa tạo nguồn nguyên liệu, vừa hình thành cảnh quan phục vụ du lịch.

Tại đây, nhiều giống sen được đưa vào sản xuất như Tiên nữ Ánh hồng, Kim cương đỏ, Cung đình Huế... Hoa, lá, hạt, tâm sen và củ sen đều được tận dụng để chế biến thành nhiều sản phẩm.

Theo tính toán, chi phí đầu tư 1 ha sen giống khoảng 35-40 triệu đồng. Sau khoảng 70 ngày, sen bắt đầu cho thu hoạch, năng suất trung bình đạt 3-4 tấn hạt tươi/ha/năm, doanh thu khoảng 120 triệu đồng/ha/năm. Ngoài hạt sen, người trồng còn có thể thu hoạch hoa, lá và kết hợp nuôi cá để tăng thêm nguồn thu.

Gia đình chị Thu cũng đầu tư máy móc, liên kết với các đơn vị để chế biến sâu, thay vì chỉ bán sen tươi. Nhờ khai thác nhiều giá trị từ cây sen, tổng doanh thu của mô hình đạt hơn 200 triệu đồng mỗi năm.

Điểm đáng chú ý của mô hình là cách phát triển theo hướng “3 trong 1”. Cùng một vùng nguyên liệu, cây sen được khai thác theo 3 hướng gồm trồng sen, chế biến sâu và phát triển du lịch trải nghiệm. Nếu trồng sen tạo ra nguyên liệu, thì chế biến giúp nâng giá trị sản phẩm, còn du lịch khai thác chính cảnh quan đầm sen để tạo thêm nguồn thu.

Tháng 3/2024, Hợp tác xã Sen xứ Thanh được thành lập, liên kết các hộ sản xuất cùng phát triển vùng nguyên liệu và sản phẩm từ sen. Đến nay, hợp tác xã đã xây dựng khoảng 10 sản phẩm như hạt sen sấy khô, trà tâm sen, miến củ sen, bột củ sen, trà lá sen...

Hợp tác xã đang hoàn thiện hồ sơ để đưa các sản phẩm từ sen tham gia chương trình OCOP, hướng tới xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Cùng với sản xuất và chế biến, vùng sen trên cánh đồng Sùng được đầu tư phát triển du lịch sinh thái, trải nghiệm. Hàng chục lều nghỉ, thuyền và trang phục phục vụ du khách được đầu tư. Mỗi mùa sen nở, nơi đây thu hút hàng nghìn lượt khách đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm và mua các sản phẩm từ sen.

Từ những diện tích đất lúa hiệu quả thấp, cây sen đang mở ra một hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương. Khi sản xuất được kết nối với chế biến và du lịch, giá trị của cây sen không còn dừng lại trên đồng ruộng mà được kéo dài thành một chuỗi kinh tế đa dạng, góp phần nâng cao thu nhập và khai thác hiệu quả hơn quỹ đất nông nghiệp.