Phát triển cụm công nghiệp được xác định là một trong những giải pháp quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều khó khăn. Ngày 11/3, UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức buổi làm việc để bàn giải pháp tháo gỡ các vướng mắc trong quản lý và phát triển cụm công nghiệp...

Theo phương án phát triển cụm công nghiệp tích hợp trong Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1059/QĐ-TTg ngày 15/9/2023, Nghệ An dự kiến quy hoạch 71 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 2.658,58 ha.

PHÁT TRIỂN CỤM CÔNG NGHIỆP GÓP PHẦN TẠO VIỆC LÀM, TĂNG THU NGÂN SÁCH

Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 31 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 924,37 ha. Trong đó có 11 cụm công nghiệp do doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật và 20 cụm công nghiệp trước đây do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư.

Hiện có 23 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động với tổng diện tích 604,68 ha, thu hút 257 dự án đầu tư. Tỷ lệ lấp đầy bình quân đạt khoảng 75%. Các doanh nghiệp hoạt động trong cụm công nghiệp đã tạo việc làm cho 25.689 lao động, với mức lương bình quân khoảng 7,5 triệu đồng/người/tháng.

Tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp đạt khoảng 4.500 tỷ đồng mỗi năm, đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng 375 tỷ đồng/năm.

Thời gian qua, Sở Công Thương Nghệ An đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương tham mưu UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản nhằm tháo gỡ khó khăn trong quản lý và phát triển cụm công nghiệp. Đồng thời, tỉnh cũng triển khai các chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND ngày 9/12/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh về phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, tạo điều kiện hoàn thiện hạ tầng cụm công nghiệp và thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất.

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, UBND cấp xã đã cơ bản tiếp nhận quản lý, vận hành tài sản kết cấu hạ tầng tại các cụm công nghiệp theo hướng dẫn của các sở, ngành.

NHIỀU KHÓ KHĂN TRONG ĐẦU TƯ HẠ TẦNG VÀ QUẢN LÝ VẬN HÀNH

Mặc dù đạt được một số kết quả tích cực, việc phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh vẫn còn nhiều khó khăn. Một số quy hoạch liên quan như quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất chưa đồng bộ với quy hoạch phát triển cụm công nghiệp. Trong khi đó, việc điều chỉnh, bổ sung phương án phát triển cụm công nghiệp phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch tỉnh nên chưa đáp ứng kịp nhu cầu đầu tư.

Đối với các cụm công nghiệp do Nhà nước đầu tư, công tác quản lý và vận hành còn nhiều bất cập. Hạ tầng kỹ thuật tại nhiều cụm công nghiệp chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ, tiến độ đầu tư chậm. Một số cụm công nghiệp chưa được đầu tư hệ thống phòng cháy chữa cháy chung, chưa phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Nguyên nhân chủ yếu là UBND cấp xã chưa bố trí được nguồn vốn đối ứng để thực hiện các hạng mục hạ tầng cần thiết. Ngoài ra, một số cụm công nghiệp chưa được cung cấp đầy đủ các dịch vụ công cộng, nhiều hạng mục hạ tầng đã xuống cấp nhưng chưa được duy tu, bảo dưỡng kịp thời.

Đối với các cụm công nghiệp do doanh nghiệp làm chủ đầu tư, tiến độ triển khai hạ tầng kỹ thuật tại nhiều dự án vẫn còn chậm so với kế hoạch. Khó khăn chủ yếu đến từ công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục giao đất, cho thuê đất và ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án kéo dài. Bên cạnh đó, việc đấu nối điện và một số thủ tục pháp lý liên quan chưa được giải quyết kịp thời.

Việc chuyển giao các cụm công nghiệp do UBND cấp xã quản lý sang cho doanh nghiệp đầu tư kinh doanh hạ tầng cũng gặp nhiều vướng mắc. Nguyên nhân là diện tích đất công nghiệp còn lại để cho thuê không nhiều, trong khi chưa có hướng dẫn cụ thể từ Trung ương về việc chuyển giao tài sản công đối với tài sản kết cấu hạ tầng cụm công nghiệp.

Tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh yêu cầu Sở Công Thương phối hợp với các sở, ngành và địa phương rà soát, điều chỉnh phương án phát triển cụm công nghiệp trong Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm đồng bộ và đáp ứng nhu cầu đầu tư sản xuất, kinh doanh.

UBND các xã, phường được yêu cầu tiếp nhận và quản lý, vận hành tài sản kết cấu hạ tầng các cụm công nghiệp trước đây do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư; đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật, giải quyết các thủ tục liên quan đến dự án đầu tư vào cụm công nghiệp.

Các địa phương cũng cần bố trí nguồn lực để đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống xử lý nước thải tập trung nhằm bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường, đồng thời duy trì các dịch vụ công cộng và công tác bảo dưỡng hạ tầng tại các cụm công nghiệp.

Lãnh đạo UBND tỉnh cũng đề nghị các chủ đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục pháp lý và triển khai xây dựng hạ tầng theo đúng kế hoạch.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 22/2021/NQ-HĐND khi có các chính sách mới của Trung ương nhằm tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển công nghiệp, đặc biệt là đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung bảo đảm tiêu chuẩn môi trường.