Chính phủ Nhật Bản ngày 15/4 tuyên bố sẽ thiết lập một khuôn khổ tài chính trị giá khoảng 10 tỷ USD để giúp các nước châu Á đảm bảo nguồn cung tăng lượng và tăng dự trữ năng lượng...

Động thái này diễn ra giữa lúc căng thẳng ở Trung Đông đẩy giá dầu thô và khí đốt tăng cao, đồng thời gây ra sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng.

Theo tin từ hãng tin Reuters, cơ chế hỗ trợ này nhằm mục đích ngăn tác động dây chuyền đến các chuỗi cung ứng của Nhật Bản. Tiền hỗ trợ sẽ được cấp chủ yếu thông qua các định chế tài chính được nhà nước hậu thuẫn của Nhật Bản như Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) và Công ty Bảo hiểm xuất khẩu và đầu tư Nippon (NEXI).

Thủ tướng Sanae Takaichi nói sự hỗ trợ này sẽ tương đương với số lượng dầu lên tới 1,2 tỷ thùng, bằng tổng lượng nhập khẩu dầu trong một năm của Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Kế hoạch được bà Takaichi công bố sau hội nghị thượng đỉnh trực tuyến AZEC mở rộng trong khuôn khổ Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) - một sáng kiến do Nhật Bản dẫn đầu.

Theo Báo điện tử Chính phủ Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự hội nghị thượng đỉnh trực tuyến này. Hội nghị có sự tham dự của các nhà lãnh đạo từ 15 nước, trong đó có 10 nước thành viên AZEC, gồm Nhật Bản, Australia, Brunei, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, 5 nước khách mời Hàn Quốc, Bangladesh, Ấn Độ, Sri Lanka, Đông Timor và Lãnh đạo Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA).

“Nhật Bản có mối quan hệ qua lại chặt chẽ với các nước châu Á thông qua chuỗi cung ứng và các kênh khác, và chúng ta có sự phụ thuộc lẫn nhau. Hỗ trợ chuỗi cung ứng của các nước châu Á sẽ giúp ích cho chính nền kinh tế Nhật Bản”, bà Takaichi nói với báo giới sau hội nghị.

Kế hoạch hỗ trợ vừa được công bố bao gồm cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp tại các quốc gia nhận hỗ trợ, để các nước này tìm kiếm nguồn cung ứng năng lượng thay thế cho nguồn cung bị gián đoạn do xung đột, chẳng hạn như dầu thô từ Mỹ. Khuôn khổ cũng tài trợ và cấp vốn vay cho các doanh nghiệp và quốc gia là một phần trong chuỗi cung ứng của Nhật Bản.

Các biện pháp hỗ trợ này nhằm đa dạng hóa các nguồn cung ứng năng lượng và tăng cường dự trữ năng lượng của các nước đối tác của Nhật Bản. Việc giúp các nước xây dựng mở rộng thêm cơ sở lưu trữ chứa năng lượng cũng được bao gồm trong kế hoạch.

So với Nhật Bản, các nước Đông Nam Á có lượng dự trữ dầu nhỏ hơn, dẫn tới việc nguồn cung dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ như naphtha - nguyên liệu chính cho ngành nhựa - của các nước ngày càng khan hiếm khi xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp diễn.

Những gián đoạn trong sản xuất ở Đông Nam Á đã khiến các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe của Nhật Bản - vốn phụ thuộc vào châu Á về nguồn cung các vật tư thiết yếu như hộp đựng, ống nghiệm và găng tay - cảm thấy lo lắng.

Theo Cơ quan Tài nguyên và Năng lượng Nhật Bản, khoảng 90% lượng dầu thô được vận chuyển qua eo biển Hormuz có đích đến là các nước châu Á.

Đến nay, Iran đã đóng cửa eo biển Hormuz trong 45 ngày, còn Mỹ bắt đầu phong tỏa eo biển này từ ngày 13/4. Các nguồn tin nói với Reuters rằng giao thông qua eo Hormuz - tuyến đường nơi 20% lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được tiêu thụ trên toàn cầu lưu thông qua trong điều kiện bình thường - vẫn diễn ra hết sức nhỏ giọt, chỉ vài tàu được đi qua mỗi ngày so với số hơn 130 tàu đi qua mỗi ngày trước chiến tranh.

Chính phủ Nhật Bản cho biết nước này đã đảm bảo được lượng naphtha đủ dùng trong nước khoảng bốn tháng, nhưng nhiều nhà sản xuất đã phát tín hiệu về sự gián đoạn giao hàng trong những ngày gần đây. Ngày 15/4, Chính phủ Nhật cũng cho biết có kế hoạch xả thêm 36 triệu thùng dầu từ kho dự trữ dầu quốc gia từ đầu tháng 5 để bổ sung nguồn cung cho thị trường.