Phiên họp thứ 49 Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Hoàn thiện Luật Thương mại điện tử chống gian lận, bảo vệ người tiêu dùng

Trong bối cảnh kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, việc xây dựng một hệ thống pháp lý đồng bộ và hiệu quả không chỉ bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp trong lĩnh vực này.

TĂNG CƯỜNG BẢO VỆ QUYỀN LỢI, HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ

Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật Thương mại điện tử, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết: Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá cao sự cần thiết hoàn thiện các quy định pháp luật để tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chống thất thu thuế, kiểm soát tình trạng hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng trong hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Dự thảo Luật Thương mại điện tử được xây dựng nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ thể tham gia, đồng thời chống gian lận và thất thu thuế trong môi trường kinh doanh trực tuyến. Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, việc hoàn thiện các quy định pháp luật là cần thiết để kiểm soát hàng giả, hàng cấm, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và hàng kém chất lượng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ người tiêu dùng mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh cho các doanh nghiệp.

Đa số ý kiến trong Thường trực Ủy ban thống nhất với sự cần thiết, cơ sở chính trị, cơ sở thực tiễn và mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý như nêu tại Tờ trình số 729/TTr-CP. Đồng thời, nhấn mạnh việc rà soát để thể chế hóa đầy đủ quan điểm, đường lối, nhiệm vụ và giải pháp nêu trong các nghị quyết quan trọng của Đảng, gồm Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo luật là việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng; làm rõ vị trí, vai trò của Luật Thương mại điện tử trong hệ thống pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ. Đồng thời, đổi mới cách thức quản lý nhà nước, tránh chồng chéo, không tạo thêm tầng nấc trách nhiệm hay cơ chế “xin - cho”, hạn chế phát sinh thủ tục hành chính, giảm gánh nặng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Hướng tới, dự thảo luật cần thiết lập hành lang pháp lý thúc đẩy thương mại điện tử phát triển, phù hợp với đặc thù lĩnh vực này và xu thế toàn cầu, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của các chủ thể. Các quy định cũng cần có mức độ chi tiết hợp lý, dễ áp dụng, khả thi.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ hơn mức độ tương thích của dự thảo với các điều ước quốc tế, bổ sung minh chứng tham khảo và kế thừa các quy định đã có. Việc bảo đảm tính tương thích cần được rà soát chặt chẽ trong quá trình hoàn thiện dự luật, đặc biệt ở những nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia trên không gian mạng.

NGĂN CHẶN GIAN LẬN, THÚC ĐẨY THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ PHÁT TRIỂN

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, với vai trò cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ Công Thương đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Kinh tế và Tài chính nghiên cứu, xây dựng các quy định nhằm quản lý, phòng ngừa gian lận trên sàn thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Dự thảo luật đang được tiếp thu, chỉnh sửa theo hướng bao quát, phù hợp với yêu cầu thực tiễn và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, những yếu tố liên quan đến bảo đảm an ninh, quốc phòng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng tiếp tục là trọng tâm nghiên cứu, để đưa vào quy định một cách rõ ràng và khả thi.

Dự thảo luật sẽ tiếp tục được rà soát nhằm không tạo gánh nặng cho doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh nhấn mạnh việc xây dựng dự án Luật Thương mại điện tử phải căn cứ vào các nghị quyết quan trọng của Trung ương, trong đó có Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, cần bám sát Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ các hạn chế, khoảng trống pháp lý hiện nay, đồng thời rà soát kỹ sự thống nhất giữa dự thảo với các luật liên quan trong chương trình xây dựng pháp luật năm 2025. Ông cũng lưu ý cần hoàn thiện quy định về ký kết hợp đồng thương mại điện tử, xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể, đồng thời phân loại theo từng loại hình thương mại điện tử để đưa ra quy định cụ thể, khả thi, phù hợp với quy mô, lĩnh vực và đặc thù của môi trường số.

Một trong những trọng tâm là tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử. Cùng với đó, dự thảo luật phải giải quyết đồng bộ các vấn đề về chống thất thu thuế, ngăn chặn hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn cho hoạt động thương mại điện tử.

Việc hoàn thiện dự án Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ thiết lập hành lang pháp lý toàn diện, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người tiêu dùng và lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế số và hội nhập quốc tế hiệu quả.