Phòng bệnh là giải pháp bền vững hơn so với điều trị

Thực tế trong đời sống, nhiều người dân thường có tâm lý chủ quan, cho rằng cơ thể không có biểu hiện bệnh ra ngoài nghĩa là đang hoàn toàn khỏe mạnh. Do đó, việc khám định kỳ giúp mỗi người hiểu rõ thực trạng cơ thể và nhận thức đúng đắn hơn về tầm quan trọng của sức khỏe, từ đó chủ động hơn trong việc phòng bệnh và xây dựng một lối sống lành mạnh.

Bên cạnh đó, rất nhiều bệnh lý có thể được dự phòng hoặc chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Ví dụ, với các bệnh phổ biến như tiểu đường, rối loạn chuyển hóa lipid (mỡ máu) hay bệnh gout, có thể được các bác sĩ hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt. Sau thời gian thay đổi lối sống, các chỉ số có thể trở về mức bình thường mà không cần phải dùng thuốc điều trị.

Việc phát hiện bệnh từ giai đoạn rất sớm cũng giúp giảm thiểu đáng kể chi phí điều trị và hạn chế tác động xấu đến sức khỏe người dân. Điều này đặc biệt có giá trị đối với các bệnh lý ung thư. Nếu được phát hiện sớm, nhiều căn bệnh ung thư có thể được chữa khỏi hoàn toàn hoặc quá trình điều trị sẽ diễn ra đơn giản với hiệu quả cao hơn rất nhiều.

Ở góc độ chuyên môn, ThS.BS Nguyễn Thành Quân, Trưởng Phòng Quản lý chất lượng, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, cho biết các hoạt động khám sàng lọc miễn phí góp phần giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế, phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật và hình thành thói quen khám chữa bệnh chủ động. 

Tại khu vực khám của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương trong dịp Ngày Sức khỏe toàn dân, các bác sĩ đã tư vấn cho gần 1.000 lượt người dân; khám sàng lọc bệnh lý tai mũi họng và vùng đầu mặt cổ cho gần 500 người bệnh; thực hiện khám nội soi, chẩn đoán hơn 300 lượt và đã phát hiện gần 200 trường hợp mắc các bệnh lý tai mũi họng. Toàn bộ người bệnh đều được hướng dẫn điều trị cụ thể và hẹn tái khám để theo dõi, quản lý sức khỏe lâu dài.

Bên cạnh đó, người dân được hướng dẫn nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường như: nghe kém, ù tai kéo dài, nghẹt mũi, chảy dịch mũi, đau họng dai dẳng, khàn tiếng hoặc nổi hạch bất thường vùng cổ…; đồng thời được tư vấn xây dựng lối sống khoa học, giữ vệ sinh tai mũi họng và chủ động phòng bệnh nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Đồng tình, ThS.BS Vũ Quang Huy, Khoa Thận tiết niệu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cũng cho rằng, các bệnh không lây nhiễm như nội tiết, rối loạn chuyển hóa, tim mạch, béo phì đang gia tăng nhanh và có xu hướng trẻ hóa, đặt ra thách thức lớn cho hệ thống y tế.

Do đó, người dân cần duy trì tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có bệnh mạn tính phải được theo dõi thường xuyên. "Phòng bệnh luôn là giải pháp bền vững và hiệu quả hơn so với điều trị", BS Huy nhấn mạnh.

Tại Hà Nội, một chiến dịch y tế cộng đồng quy mô lớn vừa được phát động, cung cấp dịch vụ tầm soát bệnh miễn phí cho khoảng 10.000 lượt người. Trong kế hoạch, Hà Nội yêu cầu từ tháng 3 sẽ thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, trong đó sử dụng AI phân tích hình ảnh (X-quang, CT, MRI...) nhằm phát hiện sớm ung thư, đột quỵ, bệnh lý tim mạch và hỗ trợ bác sĩ ra quyết định lâm sàng.

Để đáp ứng nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời, UBND TP. Hà Nội cũng yêu cầu 126 xã, phường đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng, thiết bị y tế, nhân lực cho các trạm y tế đảm bảo tiêu chuẩn theo quy định để thực hiện nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.

Đáng chú ý, ở quý 2/2026, Hà Nội giao Sở Y tế chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính, Bảo hiểm xã hội TP. Hà Nội và các cơ quan liên quan có kế hoạch thực hiện khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần cho người dân thành phố. Đến cuối năm 2026, Hà Nội yêu cầu Sở Y tế phải hoàn thành văn bản chấp thuận về việc xây dựng Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội trở thành bệnh viện thông minh…

Tại TP.HCM, ngày 6/4, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết sau đợt khám bệnh miễn phí quy mô toàn thành phố, đã có 4.206 người dân được theo dõi, quản lý ngay tại trạm y tế gần nhà và 4.578 người cần chuyển tuyến đến bệnh viện để chẩn đoán, điều trị chuyên sâu. Như vậy, tổng số ca mắc bệnh cần can thiệp y tế đã lên tới gần 9.000 người. 

Kết quả khám cho thấy nhóm bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường chiếm tỉ trọng lớn. Đây là những bệnh dễ bị bỏ sót nếu không được tầm soát định kỳ. Bên cạnh đó, chương trình cũng phát hiện nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác như 341 người có dấu hiệu nghi ngờ ung thư cần chuyển viện, hàng trăm trường hợp mắc bệnh về mắt, tim mạch, phụ khoa, da liễu, hô hấp, tiêu hóa và răng miệng. 

Điểm khác biệt mang tính đột phá của đợt khám chữa bệnh này là việc các kỹ thuật tầm soát chuyên sâu vốn chỉ có ở tuyến trên được đưa về tận cấp xã, phường. Tại mỗi điểm khám, người dân không chỉ được thăm khám mà còn được đánh giá nguy cơ, tư vấn sức khỏe và lập hồ sơ quản lý. Sau khám, mỗi người đều được hướng dẫn cụ thể, theo dõi tại trạm y tế gần nhà hoặc chuyển viện nếu cần.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, ngành y tế thành phố đặt mục tiêu đầy tham vọng, mỗi người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần trong năm 2026. Với quy mô dân số gần 15 triệu người, đây là thách thức không nhỏ, nhưng cũng là bước đi quan trọng để xây dựng hệ thống quản lý sức khỏe toàn dân dựa trên dữ liệu.

Mô hình “kiềng ba chân” gồm khám linh hoạt, tầm soát tại cộng đồng và liên thông dữ liệu sức khỏe được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho một hệ thống y tế hiện đại, bền vững.