PMI tháng 3 giảm xuống 51,2 điểm, áp lực chi phí khiến tăng trưởng chậm lại 

Sáng 1/4/2026, S&P Global công bố chỉ số Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam tháng 3/2026. Trong đó có 3 điểm nhấn nổi bật, chi phí đầu vào tăng mạnh khiến giá cả đầu ra tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2011; tốc độ tăng sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới chậm lại đáng kể; thời gian giao hàng bị kéo dài với mức độ lớn nhất trong bốn năm.

Báo cáo của S&P Global cho biết cuộc xung đột tại Trung Đông đang tạo ra những tác động dây chuyền mạnh mẽ lên ngành sản xuất của Việt Nam, khiến chi phí đầu vào leo thang và đẩy giá bán hàng tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2011.

Áp lực lạm phát tăng cao đã trực tiếp làm hạn chế nhu cầu thị trường, dẫn đến sự sụt giảm đáng kể trong tốc độ tăng trưởng sản lượng cũng như số lượng đơn đặt hàng mới. Bên cạnh đó, tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng cũng trở nên trầm trọng khi thời gian giao hàng bị kéo dài ở mức độ lớn nhất trong vòng bốn năm qua.

Theo báo cáo, chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam vẫn nằm trên ngưỡng 50 điểm trong tháng 3, đánh dấu tháng thứ chín cải thiện điều kiện kinh doanh liên tiếp, nhưng đà tăng trưởng đã chậm lại rõ rệt. Cụ thể, chỉ số PMI đã giảm từ mức 54,3 điểm của tháng 2 xuống còn 51,2 điểm trong tháng 3, cho thấy mức cải thiện thấp nhất ghi nhận được kể từ tháng 9 năm ngoái.

Đặc điểm nổi bật nhất trong kỳ khảo sát lần này là ảnh hưởng tiêu cực của chiến tranh tại Trung Đông đối với lạm phát. Sự leo thang của giá dầu thế giới đã kéo theo cước phí, chi phí nhiên liệu và vận tải tăng vọt. Kết quả là gần một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết chi phí đầu vào của họ đã tăng mạnh trong tháng 3 với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 4/2022.

Để đối phó với gánh nặng này, các nhà sản xuất buộc phải chuyển chi phí sang phía khách hàng, khiến giá cả đầu ra tăng với tốc độ mạnh nhất trong gần 15 năm và là một trong những mức tăng cao nhất kể từ khi chuỗi khảo sát bắt đầu vào năm 2011.

Việc giá cả tăng cao đã bắt đầu gây xói mòn nhu cầu của người tiêu dùng. Mặc dù tổng số lượng đơn đặt hàng mới vẫn duy trì đà tăng nhờ tâm lý một số khách hàng tranh thủ mua trước khi giá tiếp tục leo thang, nhưng tốc độ tăng trưởng chung đã giảm xuống mức yếu nhất kể từ tháng 9 năm ngoái. Đặc biệt, nhu cầu từ thị trường quốc tế có dấu hiệu suy giảm đáng kể khi số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới quay đầu giảm sau khi giữ mức ổn định trong tháng trước.

Tương ứng với diễn biến của các đơn hàng, sản lượng sản xuất trong tháng 3 cũng ghi nhận mức tăng trưởng khiêm tốn nhất trong vòng 11 tháng trở lại đây. Dù đây là tháng thứ 11 liên tiếp sản lượng gia tăng, nhưng mức độ cải thiện được đánh giá là ít đáng kể nhất kể từ tháng 6/2025. Triển vọng kinh doanh kém sắc sảo cũng khiến niềm tin của các doanh nghiệp rơi xuống mức thấp nhất trong vòng sáu tháng qua do những lo ngại về biến động giá cả và nguồn cung nguyên vật liệu trên thị trường quốc tế.

Căng thẳng địa chính trị không chỉ tác động đến giá cả mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho chuỗi cung ứng. Các doanh nghiệp sản xuất đang phải đối mặt với tình trạng chậm trễ giao hàng từ phía nhà cung cấp ở mức nghiêm trọng nhất trong bốn năm qua, chủ yếu do chi phí nhiên liệu tăng cao gây cản trở hoạt động vận tải. Trước áp lực chi phí và đơn hàng mới chậm lại, các nhà sản xuất đã trở nên thận trọng hơn khi quyết định cắt giảm hoạt động mua hàng đầu vào, chấm dứt chuỗi tăng trưởng kéo dài tám tháng trước đó.

Thị trường lao động trong ngành sản xuất cũng chứng kiến sự sụt giảm nhân sự lần đầu tiên trong vòng nửa năm. Các doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn trong việc thay thế những nhân viên nghỉ việc cũng như cắt giảm số lượng công nhân hợp đồng tạm thời. Hệ quả của việc thiếu hụt nhân lực là lượng công việc tồn đọng đã tăng lần đầu tiên trong bốn tháng. Để đáp ứng các đơn hàng hiện có, nhiều nhà sản xuất đã phải huy động đến hàng tồn kho thành phẩm, dẫn đến sự sụt giảm đáng kể trong kho dự trữ sau sản xuất.

Bình luận về kết quả khảo sát, ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho biết chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global nêu bật những ảnh hưởng ban đầu của chiến tranh ở Trung Đông đối với các công ty ngành sản xuất.

Khi quốc gia đang phụ thuộc vào dầu nhập khẩu từ khu vực chịu ảnh hưởng, tác động lên giá cả và chuỗi cung ứng ở mức độ nào đó đã phải được tính đến. Tốc độ tăng chi phí đầu vào đã nhanh hơn, và theo đó là giá bán hàng tăng - với tốc độ tăng là nhanh nhất trong gần 15 năm, cho thấy những ảnh hưởng ngay lập tức và đáng kể mà các công ty đang phải gánh chịu.

Sản lượng và số lượng đơn đặt hàng mới vẫn nằm trên vùng tăng trưởng trong tháng 3, nhưng tốc độ tăng đã giảm hẳn so với tháng 2 và ít nhất một phần tăng trưởng đến từ việc khách hàng đã cố gắng đặt đơn hàng trước khi hàng hóa tăng giá.

Do đó, triển vọng trong ngắn hạn có vẻ ảm đạm, trừ khi có được một giải pháp nhanh chóng cho cuộc chiến tranh và sự gián đoạn qua eo biển Hormuz.