Quảng Ninh với khát vọng “Thủ phủ du lịch thể thao”

Đầu tháng 12/2025, sân Nà Ếch (xã Bình Liêu) trở thành tâm điểm chú ý khi Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ninh - Cúp VTV5 diễn ra giữa thung lũng miền biên giới. Sự kiện này đưa Bình Liêu - điểm đến vốn nổi tiếng với "sống lưng khủng long", cỏ lau và mùa hoa sở - trở thành điểm check-in "hot" trong mùa đông.

Trước đó, vào tháng 11, Giải Marathon quốc tế Di sản vịnh Hạ Long 2025 thu hút gần 15.000 vận động viên, trong đó hơn 3.200 người đến từ khoảng 70 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đường chạy đạt chuẩn World Athletics Label ôm trọn vịnh di sản, đưa vận động viên băng qua những cung đường ven biển tuyệt đẹp.

Ở không gian sinh thái rừng núi, Ultra Trail Yên Tử lại mở ra một hành trình khác biệt. Các cung đường xuyên rừng trúc, men theo suối Giải Oan, chùa Hoa Yên rồi lên chùa Đồng không chỉ thử thách thể lực mà còn mang đến trải nghiệm tĩnh tại, phù hợp với xu hướng du lịch sức khỏe.

Những giải đấu nối tiếp nhau đã tạo nên một "lịch thể thao" trải đều bốn mùa, từ golf, Kayak đến leo núi, xe đạp địa hình. Thể thao vì thế trở thành "chìa khóa" mở rộng bản đồ du lịch Quảng Ninh. Theo thống kê, mỗi năm Quảng Ninh tổ chức khoảng 40 - 50 giải thể thao từ cấp tỉnh đến quốc gia. Riêng năm 2025 có khoảng 12 sự kiện lớn, thu hút hơn 90.000 lượt vận động viên, cổ động viên và du khách.

Đáng chú ý, phần lớn người tham gia không đi một mình mà theo nhóm gia đình, bạn bè, kéo theo nhu cầu lưu trú, ăn uống, tham quan. Số liệu du lịch cho thấy rõ hiệu ứng lan tỏa này. Năm 2025, Quảng Ninh đón trên 21 triệu lượt khách - mức cao nhất từ trước tới nay, vượt hơn 2 triệu khách so với năm trước. Trong đó, khách nội địa ước đạt 16,78 triệu lượt, khách quốc tế ước đạt 4,5 triệu lượt. Tổng doanh thu từ du lịch, dịch vụ ước đạt 57.000 tỉ đồng.

Đặc biệt, khi giải Marathon Quốc tế Di sản Hạ Long (Halong Bay Heritage Marathon) được Liên đoàn Điền kinh Thế giới cấp Nhãn Thế giới, Quảng Ninh thực sự đã đã ghi dấu trên bản đồ giải chạy quốc tế và đưa tên tuổi Hạ Long vào hệ thống sự kiện toàn cầu, điều mà du lịch thuần túy khó đạt được trong thời gian ngắn.

Đây chính là biểu hiện rõ ràng của xu hướng du lịch trải nghiệm giá trị cao, trong đó du lịch thể thao đóng vai trò như một “bộ tăng lực” cho thương hiệu điểm đến.

Ông Phạm Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Yên Tử, chia sẻ: “Thời gian qua, khu vực Yên Tử đã và đang trở thành địa điểm lý tưởng để tổ chức các giải thể thao quy mô lớn như: Giải leo núi Yên Tử; giải chạy Ultra Trail Yên Tử; giải chạy Yên Tử Heritage Marathon... Với lượng lớn vận động viên tham gia, doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống, mua sắm đã tăng từ 20 - 40%, nhiều thời điểm đạt 100% công suất phòng”.

Ở cấp chính sách, việc Quảng Ninh xem du lịch thể thao như một cấu phần chiến lược của du lịch bốn mùa là bước đi có tính dài hạn. Trong tư duy phát triển giai đoạn 2025-2035, yếu tố “trải nghiệm” sẽ thay thế “tham quan” như động lực chính cho phát triển du lịch. Du lịch thể thao đáp ứng lý tưởng xu hướng này vì tạo ra cầu bền vững, mở ra nhóm khách có khả năng chi tiêu cao và giảm tính mùa vụ, vấn đề lớn nhất của du lịch biển phía Bắc.

Mặc dù hội tụ nhiều tiềm năng nhưng để định vị thương hiệu “Thủ phủ du lịch thể thao” mới của Việt Nam, Quảng Ninh cần nhiều cơ chế hơn để “gỡ các nút thắt”. Theo nhận định của ông Nguyễn Lâm Nguyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, để triển khai các sự kiện thể thao du lịch cần nguồn xã hội hóa lớn trong khi hoạt động này còn khá rời rạc, thiếu cơ chế, chính sách ưu đãi, khuyến khích đầu tư.

Bên cạnh đó, hạ tầng chuyên biệt cho thể thao còn thiếu hoặc phân bố chưa đồng đều, từ trung tâm thể thao biển, bến thuyền chuyên dụng, làn xe đạp an toàn, “đường chạy chuẩn”, đến biển báo, cứu hộ, giám sát…

Ngoài ra, vai trò kết nối, phát huy khai thác giữa du lịch và thể thao còn rời rạc; đội ngũ điều hành sự kiện, huấn luyện viên, hướng dẫn viên chuyên về thể thao mạo hiểm và dịch vụ hỗ trợ du lịch thể thao còn thiếu chuyên môn sâu… Những khoảng trống này khiến chi phí tổ chức cao, khó chuẩn hóa trải nghiệm.

Tại hội thảo “Phát triển du lịch gắn với thể thao tỉnh Quảng Ninh năm 2025” diễn ra giữa tháng 12/2025, PGS.TS Phạm Hồng Long, Khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), nhận định, bên cạnh việc thu hút đầu tư vào hạ tầng và các cơ chế chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, tỉnh cần tập trung quảng bá trên các nền tảng mạng xã hội và các cộng đồng yêu thể thao.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số và thực tế ảo để khách hàng trải nghiệm thử trước khi mua tour; xây dựng bản đồ số các cung đường chạy, leo núi tích hợp thông tin an toàn. Quảng Ninh cũng cần xây dựng hệ thống giải đấu thường niên uy tín; liên kết với các tổ chức thể thao quốc tế để đưa các giải đấu tại Quảng Ninh vào hệ thống thi đấu khu vực và thế giới; đăng cai các giải đấu thuộc hệ thống thi đấu quốc tế…

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, bà Lê Thị Bích Hằng, Giám đốc Vietravel chi nhánh Quảng Ninh, cho rằng việc quy hoạch các khu du lịch thể thao chuyên đề là bước đi then chốt. Vietravel đề xuất tỉnh phát triển các phân khu rõ rệt: Khu du lịch thể thao biển tổng hợp, khu trekking - leo núi - thám hiểm thiên nhiên và khu tổ chức giải thể thao phong trào…

Tỉnh cần kêu gọi nhà đầu tư chuyên nghiệp vào các dự án sân golf, công viên thể thao mạo hiểm và đẩy mạnh xã hội hóa để đa dạng hóa nguồn lực, nâng cao chất lượng dịch vụ. Bà Hằng kiến nghị, cần chú trọng đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên chuyên sâu về cứu hộ, sơ cấp cứu và quản trị rủi ro đảm bảo an toàn tuyệt đối cho khách hàng, từ đó, nâng cao uy tín thương hiệu du lịch Quảng Ninh.