Quốc hội bàn mở rộng trợ giúp pháp lý, bổ sung nghĩa vụ công khai, minh bạch trên môi trường số

Tiếp tục Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 9/4, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về các dự án: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo Luật nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật năm 2017; bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận trợ giúp pháp lý của người dân; nâng cao tính chuyên nghiệp, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số; đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Dự thảo Luật bỏ điều kiện “có khó khăn về tài chính” đối với một số nhóm đối tượng, gồm: cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con của liệt sĩ và người có công nuôi dưỡng liệt sĩ khi còn nhỏ; người nhiễm chất độc da cam; người khuyết tật. Đây là các nhóm có đặc thù về nhân thân hoặc chịu ảnh hưởng về thể chất, tinh thần.

Về người thực hiện trợ giúp pháp lý, dự thảo bổ sung quy định cấp lại thẻ đối với trợ giúp viên pháp lý khi chuyển công tác sang trung tâm trợ giúp pháp lý thuộc địa phương khác. Đối với cộng tác viên trợ giúp pháp lý, dự thảo mở rộng đối tượng là người nghỉ hưu từng giữ ngạch chuyên viên trở lên, có ít nhất 5 năm làm công tác pháp luật tại cơ quan của Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên; bổ sung viên chức có bằng cử nhân luật, có từ 5 năm kinh nghiệm pháp luật trở lên và được cơ quan quản lý đồng ý bằng văn bản.

Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu trình bày cho thấy Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Trợ giúp pháp lý nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động trợ giúp pháp lý và khắc phục các vướng mắc trong thực tiễn. Có ý kiến đề nghị bổ sung quy định mở để bao quát các nhóm người được trợ giúp pháp lý theo các luật khác, bảo đảm tính đầy đủ và khả năng mở rộng khi điều kiện kinh tế – xã hội cho phép.

Đối với dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết việc sửa đổi nhằm tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình của cơ quan nhà nước; đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin ngày càng cao của công dân; phù hợp với bối cảnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số và mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp; bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Dự thảo Luật gồm 4 chương, 31 điều, sửa đổi các quy định về tên gọi, trách nhiệm của cơ quan cho phù hợp mô hình tổ chức mới; điều chỉnh phạm vi thông tin UBND cấp xã có trách nhiệm cung cấp; không quy định cứng cơ quan đầu mối cung cấp thông tin mà giao UBND cấp tỉnh, cấp xã xác định đơn vị đầu mối.

Báo cáo thẩm tra cơ bản tán thành dự thảo, đồng thời đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các tổ chức có sử dụng ngân sách nhà nước, tài chính, tài sản công; rà soát, bổ sung các thông tin bắt buộc công khai trên nền tảng số; làm rõ thông tin không được tiếp cận hoặc tiếp cận có điều kiện; và chỉnh lý theo hướng quy định nguyên tắc, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.