Được phê duyệt quy hoạch chi tiết từ năm 2006, Khu đô thị mới ven sông Hạc được kỳ vọng tạo dựng không gian đô thị hiện đại ven sông tại khu vực Hạc Thành – Hàm Rồng. Tuy nhiên, sau hai thập kỷ triển khai, dự án vẫn gặp nhiều vướng mắc, đặc biệt ở công tác giải phóng mặt bằng và chính sách đất đai.

Khu đô thị mới ven sông Hạc nằm trên địa bàn phường Hạc Thành và phường Hàm Rồng (thành phố Thanh Hóa cũ), có tổng diện tích khoảng 37,37 ha. Theo quy hoạch chi tiết được phê duyệt, dự án có cơ cấu sử dụng đất khá toàn diện, trong đó, có 9,72 ha đất ở thương mại được giao cho nhà đầu tư khai thác; 4,60 ha đất nhà ở chia lô phục vụ tái định cư.

Ngoài ra, dự án bố trí 1,13 ha đất xây dựng chung cư kết hợp dịch vụ thương mại, nhà trẻ, với quy mô 412 căn hộ để bố trí tái định cư, nhà ở cho người thu nhập thấp và đối tượng chính sách; 1,09 ha đất công cộng; 17,00 ha đất giao thông; 3,56 ha mặt nước sông Hạc. Riêng 0,27 ha đất hiện do UBND thành phố Thanh Hóa (cũ) quản lý.

Dự án do Công ty TNHH Tập đoàn Bất động sản Đông Á làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư gần 760 tỷ đồng, thực hiện theo cơ chế khoán gọn; chi phí đầu tư được trừ vào tiền sử dụng đất giao cho nhà đầu tư khai thác kinh doanh và không điều chỉnh trong quá trình thực hiện. Đến nay, khối lượng đầu tư xây dựng toàn dự án ước đạt khoảng 70,9%.

Tại phường Hạc Thành, tổng diện tích đất phải thu hồi khoảng 4,17 ha, liên quan đến 299 hộ dân và 3 tổ chức. Đến nay, mới giải phóng mặt bằng được khoảng 0,23 ha cho 10 hộ dân và 1 tổ chức, với kinh phí chi trả 13,76 tỷ đồng. Phần diện tích còn lại 3,94 ha chưa được giải phóng mặt bằng, trong đó, 182 hộ dân và 2 tổ chức chưa được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ; 106 hộ đã được phê duyệt nhưng chưa chi trả.

Tại phường Hàm Rồng, tổng diện tích đất phải thu hồi lên tới 27,39 ha, liên quan đến 826 hộ dân và 3 tổ chức. Công tác chi trả, giải phóng mặt bằng đã thực hiện được khoảng 21,57 ha cho 394 hộ dân, với tổng số tiền 127,84 tỷ đồng. Tuy nhiên, vẫn còn 5,82ha chưa được giải phóng mặt bằng , gồm 315 hộ dân chưa phê duyệt bồi thường, hỗ trợ và 120 hộ đã phê duyệt nhưng chưa được chi trả.

Việc giải phóng mặt bằng chưa đồng bộ giữa các khu vực khiến tiến độ đầu tư hạ tầng và xây dựng các hạng mục của dự án bị kéo dài, ảnh hưởng đến mục tiêu hoàn thiện tổng thể khu đô thị ven sông.

Cùng với khó khăn về mặt bằng, quá trình triển khai dự án còn gặp nhiều bất cập về cơ chế, chính sách đất đai. Nhiều quy định ban hành từ những năm 2010 đến nay không còn phù hợp, gây lúng túng trong việc áp dụng bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư.

Đáng chú ý, tại khu phố Kết (phường Hàm Rồng), có 91 hộ dân đã nộp tiền sử dụng đất nhưng đến nay vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dẫn đến bức xúc, khiếu kiện kéo dài. Bên cạnh đó, quỹ đất tái định cư của dự án được đánh giá là còn thiếu so với nhu cầu thực tế, trong khi phạm vi thu hồi đất lớn và số hộ dân bị ảnh hưởng nhiều.