Tháo gỡ “điểm nghẽn” thông quan cho doanh nghiệp hóa chất

Ngày 17/01/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông báo số 363/BCT-HC đề nghị Bộ Tài chính và UBND các tỉnh, thành phố phối hợp triển khai thủ tục hành chính theo Luật Hóa chất số 69/2025/QH15.

Văn bản được ban hành trong bối cảnh Luật Hóa chất mới chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, trong khi nhiều thủ tục hành chính tại địa phương đang bị gián đoạn do thiếu hướng dẫn chi tiết.

Luật Hóa chất 2025 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025, thay thế hoàn toàn Luật Hóa chất 2007, với nhiều quy định mới về quản lý vòng đời hóa chất, an toàn – an ninh hóa chất, cũng như điều kiện xuất khẩu, nhập khẩu và lưu thông hóa chất nguy hiểm. Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển tiếp đầu năm 2026, việc chậm hoàn thiện và đồng bộ các nghị định, thông tư hướng dẫn đã tạo ra “độ trễ” đáng kể trong thực thi.

Thực tế, ngay từ ngày 1/01/2026, một số địa phương như TP.Hồ Chí Minh và Đồng Nai đã tạm dừng tiếp nhận hồ sơ thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực hóa chất, do không còn cơ sở pháp lý áp dụng theo luật cũ, trong khi biểu mẫu và quy trình theo luật mới chưa được ban hành đầy đủ. Theo thông báo của Sở Công Thương TP.Hồ Chí Minh, việc tạm dừng nhằm “tránh rủi ro pháp lý trong thẩm định và cấp phép”.

Hệ quả là nhiều doanh nghiệp hóa chất và doanh nghiệp sử dụng hóa chất làm nguyên liệu đầu vào rơi vào tình trạng bị động. Trong nửa đầu tháng 1/2026, hàng loạt container nguyên liệu hóa chất nhập khẩu đã cập cảng nhưng không thể hoàn tất thủ tục thông quan, do doanh nghiệp không được cấp hoặc gia hạn các loại giấy phép cần thiết theo quy định mới. Mỗi container bị lưu bãi có thể phát sinh chi phí từ 80–120 USD/ngày, chưa kể nguy cơ chậm tiến độ sản xuất và vi phạm hợp đồng cung ứng.

Trong bối cảnh đó, Thông báo 363/BCT-HC của Bộ Công Thương được xem là động thái “gỡ nút thắt” mang tính khẩn cấp.

Cụ thể, để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp hóa chất, Bộ Công Thương đề nghị Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ trong việc tổ chức thực hiện đồng bộ các thủ tục hành chính mới, đặc biệt ở các thủ tục cấp phép xuất khẩu – nhập khẩu hóa chất.

Đáng chú ý, để tránh gián đoạn trong thời gian hệ thống dịch vụ công trực tuyến chưa vận hành ổn định theo luật mới, Bộ Công Thương cho phép tiếp nhận và xử lý hồ sơ bằng hình thức bản giấy kể từ ngày 17/1/2026. Đây là giải pháp tình thế nhưng được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là cần thiết, nhằm hạn chế phát sinh chi phí logistics và rủi ro tồn kho.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, ngành công nghiệp hóa chất Việt Nam hiện có hơn 3.000 doanh nghiệp, cung ứng nguyên liệu cho các ngành sản xuất chủ lực như phân bón, nhựa, dệt may, điện tử và chế biến thực phẩm. Việc gián đoạn thủ tục hành chính, dù chỉ trong thời gian ngắn, có thể tạo hiệu ứng lan tỏa lớn tới hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất khẩu.

Trong bối cảnh Luật Hóa chất 2025 đặt ra các tiêu chuẩn quản lý cao hơn và chặt chẽ hơn, các chuyên gia cho rằng yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ là ban hành đầy đủ văn bản hướng dẫn, mà còn là tổ chức thực thi thống nhất giữa Trung ương và địa phương, để doanh nghiệp có thể yên tâm vận hành và thích ứng với khung pháp lý mới ngay từ những tháng đầu năm 2026.