Thấy gì từ việc Argentina lần đầu nhập khẩu xe điện Trung Quốc?

“Đây là một cột mốc trong chiến lược dài hạn của chúng tôi tại Argentina với việc đầu tư và mở rộng đều đặn mạng lưới đại lý tại đây”, ông Stephen Deng, Giám đốc BYD tại Argentina, nói.

Trên toàn cầu, BYD - nhà sản xuất ô tô điện lớn nhất của Trung Quốc và lớn nhất thế giới - đang mở rộng hiện diện và cạnh tranh bằng các mẫu xe giá rẻ. Xu hướng này khiến Mỹ lo ngại, tạo áp lực đối với các hãng xe phương Tây và Nhật Bản, đồng thời khiến các nhà sản xuất ô tô nội địa ở Đông Nam Á, châu Phi và Latin bất an.

Sự xuất hiện của logo BYD gây chú ý lớn tại Argentina - nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn và trong nhiều thập niên áp dụng các chính sách bảo hộ như áp thuế quan cao và hạn chế nhập khẩu nhằm nâng đỡ sản xuất trong nước.

“Suốt nhiều thập niên qua, người dân Argentina có quan niệm rằng hàng hóa tiêu dùng nên được sản xuất trong nước. Lô hàng này là bước đi đầu tiên của BYD và ai cũng muốn biết hãng này sẽ tiến xa đến đâu”, ông Claudio Damiano, giáo sư tại Viện Giao thông thuộc Đại học Quốc gia San Martin của Argentina, nhận xét với hãng tin AP.

Thông tin về việc Argentina nhập khẩu ô tô điện Trung Quốc cũng thu hút chú ý của các quốc gia châu Âu. Ngày 21/1, các nghị sĩ Liên minh châu Âu (EU) đã bỏ phiếu hoãn phê chuẩn thỏa thuận thương mại tự do với khối Thị trường Chung Nam Mỹ (Mercosur), trong đó có Argentina. Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ giảm các rào cản thương mại đối với xe điện châu Âu.

“Các hãng xe châu Âu gần như không thể cạnh tranh với xe Trung Quốc”, ông Damiano nhận xét.

Nhiều thập niên qua, Argentina duy trì cách tiếp cận thận trọng với thương mại toàn cầu, hạn chế nhập khẩu thông qua thuế quan cao và nhiều quy định hạn chế. Cách tiếp cận này khiến Argentina trở thành một trong những thị trường khép kín nhất khu vực. Thuế quan cao với hàng nhập khẩu cùng việc đồng nội tệ liên tục mất giá đã hạn chế lựa chọn của người tiêu dùng Argentina. Vì vậy, không ít người thường mua iPhone và quần áo Zara về nước để bán lại sau các chuyến du lịch nước ngoài.

Trong 2 năm qua, Tổng thống Argentina Javier Milei theo đuổi đường lối tự do hóa kinh tế mạnh tay, theo hướng gần như đối lập với cách tiếp cận thương mại của đồng minh thân cận là Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ông mở cửa hơn với hàng nhập khẩu, gỡ bỏ các rào cản thương mại, đơn giản hóa thủ tục hải quan và củng cố đồng nội tệ, nhằm giúp hàng ngoại có giá vừa túi tiền hơn.

Năm ngoái, nhập khẩu của Argentina tăng vọt 30% so với năm trước đó, trong đó chủ yếu là hàng giá rẻ, như dụng cụ đánh sữa 3 USD hay váy 10 USD, được giao tận nhà qua các nền tảng thương mại điện tử như Temu và Shein.

Trong lĩnh vực ô tô, các hãng xe Trung Quốc - từng chịu thuế quan 35% - đang hưởng lợi từ một cơ chế mới cho phép 50.000 xe điện và xe hybrid cắm xạc nhập khẩu miễn thuế vào Argentina trong năm nay. Lô hàng đầu tiên cập cảng Zarate, tỉnh Buenos Aires, Argentina, đầu tuần này, sau hành trình 23 ngày từ Singapore.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos vào ngày 21/1, ông Milei cho biết các biện pháp nới lỏng rào cản thương mại của ông đã giúp nền kinh Argentina vận hành năng động và hiệu quả hơn. Ông gọi đây là thông điệp “làm cho Argentina vĩ đại trở lại”.

Ông Milei và ông Trump có nhiều điểm tương đồng trong quan điểm, từ việc hoài nghi với các định chế đa phương như Liên hợp quốc (UN) đến lập trường về biến đổi khí hậu, ủng hộ Israel và chủ trương thu gọn bộ máy hành chính. Sự tương đồng này giúp Argentina có thêm lợi thế khi trở thành một trong số ít quốc gia trong khu vực nhận được sự ủng hộ của Mỹ, với vị thế là một đồng minh. Năm ngoái, ông Trump được cho là đã đề xuất một thỏa thuận hoán đổi tín dụng trị giá 20 tỷ USD, qua đó củng cố vị thế của ông Milei và liên minh cầm quyền trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tuy nhiên, tại Davos, khác biệt giữa hai nhà lãnh đạo lộ rõ. Ngay sau khi ông Trump trình bày tầm nhìn “làm nước Mỹ vĩ đại” - gồm yêu cầu kiểm soát Greenland và dọa áp thuế quan - ông Milei diễn giải khẩu hiệu “làm cho Argentina vĩ đại trở lại” theo hướng đề cao thị trường tự do và hạn chế vai trò can thiệp của chính phủ.

Theo các nhà phân tích, Trung Quốc có lẽ là nước hưởng lợi nhiều nhất từ chương trình thúc đẩy thị trường tự do của ông Milei. Năm ngoái, nhập khẩu của Argentina từ Trung Quốc tăng hơn 57% so với cùng kỳ năm trước đó, trong khi nhập khẩu từ Mỹ chỉ tăng 9,6%. Đầu tư từ Trung Quốc cũng chảy mạnh vào các lĩnh vực năng lượng và khai khoáng của Argentina.

Các thương hiệu ô tô Trung Quốc được xem là nhóm có lợi thế nhất nhờ hạn ngạch xe điện miễn thuế quan, áp dụng riêng cho các mẫu xe có giá dưới 16.000 USD.

“Các nhà sản xuất Trung Quốc có công nghệ và năng lực để đáp ứng trần giá mà chính phủ Argentina đặt ra. Trung Quốc đã thắng trong cuộc đua này”, nhà kinh tế Andres Civetta, chuyên về ngành ô tô tại công ty tư vấn Argentina Abeceb, nhận xét.

BYD cùng nhiều thương hiệu ô tô Trung Quốc khác đang xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố Latin, từ Mexico City đến Rio de Janeiro. Xu hướng này vừa thu hút chú ý, vừa kéo theo nhiều tranh cãi và phản ứng trái chiều.

Một số hãng xe phương Tây lớn đang hoạt động tại Argentina ngày càng quan ngại, còn các nghị sĩ Đảng đối lập cảnh báo nguy cơ cạnh tranh không công bằng.

Tuy nhiên, theo ông Pablo Naya, nhà sáng lập Sero Electric - nhà sản xuất ô tô điện nội địa duy nhất của Argentina, nước này vẫn tụt hậu khá xa so với các nước láng giềng về phát triển xe điện.

Ông Naya cho rằng lưới điện lạc hậu của Argentina chưa sẵn sàng cho kịch bản xe điện tăng nhanh, khiến hệ thống khó tránh nguy cơ quá tải. Ngoài ra, nếu xe điện Trung Quốc gặp sự cố trên đường, hiện chưa có trung tâm dịch vụ của đại lý đủ năng lực xử lý các hạng mục sửa chữa bên trong xe.

“Hiện tại chúng tôi chưa phải lo lắng về vấn đề cạnh tranh. Nhưng khi hạ tầng và kỳ vọng của người tiêu dùng Argentina dần bắt kịp Trung Quốc, tình thế sẽ thay đổi. Khi đó, mọi thứ sẽ trở nên phức tạp với chúng tôi”, ông Naya chia sẻ.