Giới chuyên gia bi quan về tác động của cú sốc giá dầu đến kinh tế Mỹ

Đây là cảnh báo từ các nhà kinh tế hàng đầu đưa ra trước khi Fed công bố quyết định giữ nguyên lãi suất vào ngày 18/3.

Giá dầu tại Mỹ đã tăng gần 50% kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng trước, lên mức hơn 97 USD mỗi thùng, đẩy giá xăng bán lẻ tăng cao.

Theo một cuộc khảo sát chuyên gia kinh tế do tổ chức nghiên cứu Clark Center for Global Markets thực hiện theo “đặt hàng” của tờ báo Financial Times, nếu giá dầu ở Mỹ duy trì trên mức 100 USD/thùng, tăng trưởng kinh tế Mỹ sẽ giảm đáng kể.

Tehran về cơ bản đã đóng cửa eo biển Hormuz, một tuyến đường vận chuyển dầu quan trọng của thế giới, để trả đũa các cuộc tấn công vào Iran. Sự gián đoạn này đã gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu và ảnh hưởng đến người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ, mặc dù Mỹ là một nhà sản xuất năng lượng lớn.

Giáo sư James Hamilton từ Đại học California San Diego, một chuyên gia về thị trường năng lượng, cho biết: "Câu hỏi then chốt bây giờ là mức độ và thời gian của việc phong tỏa eo biển Hormuz. Nếu tình trạng kéo dài khoảng một tháng, đây sẽ là một vấn đề rất lớn và có thể dẫn đến việc điều chỉnh giảm đáng kể dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ cho năm nay”.

Khoảng 68% số nhà kinh tế tham gia cuộc khảo sát dự báo tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng đáng kể, giảm ít nhất 0,25 đến 0,5 điểm phần trăm nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD/thùng cho đến hết năm 2026, nếu so với kịch bản giá dầu 75 USD/thùng.

Chỉ 2% cho rằng tác động kinh tế của giá dầu cao sẽ là tích cực, và số còn lại dự báo ít hoặc không có tác động theo cả hai hướng.

Theo số liệu điều chỉnh công bố gần đây, nền kinh tế Mỹ đã tăng trưởng với tốc độ hàng năm 0,7% trong quý 4/2025, giảm tốc mạnh so với mức tăng trưởng 4,4% của quý trước đó.

Những cảnh báo trên của giới chuyên gia kinh tế đối lập với quan điểm của các quan chức Nhà Trắng - những người cho rằng xung đột sẽ không gây hại nhiều đến triển vọng của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Kevin Hassett, giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng (NEC), cho biết: "Ngay cả nếu kéo dài, xung đột cũng sẽ không thực sự làm gián đoạn nền kinh tế Mỹ nhiều lắm. Người tiêu dùng sẽ bị ảnh hưởng, và chúng tôi sẽ phải suy nghĩ về những gì cần làm nếu tình trạng đó tiếp diễn, nhưng đó chưa phải là vấn đề ngay bây giờ vì chúng tôi rất tự tin rằng mọi thứ đang diễn ra theo kế hoạch”.

Ngày 18/3, Fed giữ nguyên lãi suất ở khoảng 3,5-3,75%, trong bối cảnh các nhà hoạch định chính sách tiền tệ cùng lúc phải đương đầu với số liệu lạm phát cao hơn dự báo, những tín hiệu trái chiều về thị trường lao động, và giá dầu tăng cao.

Từ trước khi xung đột nổ ra, ngân hàng trung ương này đã phải đối mặt với một bài toán cân bằng khó khăn của việc nên ưu tiên cuộc chiến chống lạm phát hay ứng phó với những dấu hiệu mới nhất của sự suy giảm trong thị trường lao động Mỹ.

Theo báo cáo mới đây của Cục Thống kê Lao động (BLS) cho biết khu vực phi nông nghiệp của nền kinh tế Mỹ đã mất 92.000 việc làm trong tháng 2. Cùng với đó, các công ty Mỹ đã sa thải hàng chục nghìn lao động trong năm nay.

Đồng thời, việc giá xăng dầu tăng lên mức cao nhất trong cả hai nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump có nguy cơ làm suy yếu niềm tin của công chúng Mỹ vào cam kết của Fed về đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.

Số liệu gần đây nhất cho thấy tốc độ lạm phát hàng năm của Mỹ tính theo chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát mà Fed ưa chuộng - là 2,8%. Tốc độ tăng PCE đã vượt mức mục tiêu 2% của Fed suốt từ đầu năm 2021.

Nếu giá dầu duy trì ở mức khoảng 100 USD/thùng trong thời gian dài, hệ quả sẽ là sự gia tăng lạm phát PCE ít nhất 0,25 đến 0,5 điểm phần trăm trong thời gian từ nay tới cuối năm - theo đánh giá của hơn 80% các nhà kinh tế được khảo sát.

47 nhà kinh tế tham gia cuộc khảo sát của Clark Center - tổ chức thuộc Trường Kinh doanh Booth của Đại học Chicago - cũng cho rằng Fed phải chờ lâu hơn cho tới khi lạm phát PCE lõi giảm về mức mục tiêu 2%.

60% số nhà kinh tế trong cuộc khảo sát cho rằng sớm nhất cũng phải đến nửa đầu năm 2028 lạm phát PCE lõi mới giảm về bằng mục tiêu 2%.

Khoảng 1/3 số nhà kinh tế tham gia khảo sát này dự báo sẽ không có đợt cắt giảm nào trong suốt năm 2026.

Giáo sư Stephen Cecchetti từ Đại học Brandeis cho biết: "Dự báo hiện tại của tôi là Fed sẽ không hành động gì nhiều trong một thời gian. Sự bất định đang quá cao nên cần phải đợi”.