Thanh, kiểm tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường đã bàn giao hoặc dự kiến bàn giao về địa phương để đảm bảo đất được quản lý, sử dụng hiệu quả, không để đất vô chủ, tranh chấp, lấn chiếm, vi phạm pháp luật. Đồng thời, giải quyết dứt điểm các tồn tại, không để phát sinh phức tạp mới; đảm bảo thu hồi tài sản, đất đai và tài chính cho Nhà nước...

Đề nghị này được nêu trong báo kết quả kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh trên địa bàn tỉnh Sơn La vừa được đoàn kiểm tra của Cục Đăng ký và Dữ liệu thông tin đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

UBND tỉnh Sơn La cho biết, các nông, lâm trường trên địa bàn tỉnh được hình thành từ những năm 1954, gồm 4 nông trường, 7 lâm trường, tổng diện tích khoảng 42.300ha. Thực hiện sắp xếp, đổi mới các nông, lâm trường quốc doanh, đến nay, còn 8 đơn vị, tổ chức, tổng diện tích trên 36.000 ha. Trong đó, hơn 17.400ha đất các công ty nông, lâm nghiệp giữ lại tiếp tục sử dụng; hơn 18.500ha đất đã bàn giao về địa phương quản lý.

Đến nay, đã hoàn thành xác định, cắm mốc ranh giới sử dụng đất, đo đạc lập bản đồ địa chính tỷ lệ 1/10.000, lập hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận cho 11 công ty nông, lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Qua làm việc với các đơn vị và thực địa tại một số công ty nông lâm nghiệp, Đoàn kiểm tra chỉ rõ các tồn tại, hạn chế về công tác quản lý, sử dụng đất. Theo đó, việc sắp xếp, đổi mới hoạt động của các công ty nông, lâm nghiệp thực hiện chưa triệt để, thiếu đồng bộ giữa các địa phương, chủ yếu mang tính hình thức (thay đổi cơ cấu tổ chức, tên gọi...).

Chưa phân công nhiệm vụ cụ thể gắn với trách nhiệm của từng Sở, ngành, chính quyền cấp huyện, xã, dẫn đến không có đầu mối theo dõi tình hình hoạt động của các công ty sau sắp xếp.

Bên cạnh đó, nhiều diện tích đã được giao, cho thuê đất, cấp giấy chứng nhận nhưng trên thực tế do các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng mà các công ty không chỉ đạo sản xuất được. Hệ thống bản đồ đo đạc phục vụ công tác giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận cho các Công ty nông, lâm nghiệp chỉ được thực hiện trên cơ sở đo khoanh bao tỷ lệ 1/10.000 nên có diện tích còn chồng lấn, tranh chấp, lấn chiếm.

Có diện tích sử dụng đất của các hộ gia đình, cá nhân chưa được bóc tách, phần diện tích đã cấp Giấy chứng nhận cho các Công ty nhưng thực tế do hộ gia đình, cá nhân trực tiếp quản lý, sử dụng. Vẫn còn tình trạng xây dựng các công trình trái phép trên đất các công ty đã được giao, cho thuê. Công tác quản lý đất đai của chính quyền địa phương chưa chặt chẽ, chưa phát hiện, xử lý kịp thời các vi phạm về quản lý, sử dụng đất…

Nhằm xử lý khắc phục tình trạng này, đoàn kiểm tra đề nghị UBND tỉnh Sơn La trong thời gian tới chỉ đạo các cấp, các ngành, các địa phương rà soát, xây dựng phương án khắc phục các tồn tại đã được chỉ ra.

Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường đã bàn giao hoặc dự kiến bàn giao về địa phương để đảm bảo đất được quản lý, sử dụng hiệu quả, không để đất vô chủ, tranh chấp, lấn chiếm, vi phạm pháp luật. Khẩn trương giải quyết dứt điểm các tồn tại, không để phát sinh phức tạp mới; đảm bảo thu hồi tài sản, đất đai và tài chính cho Nhà nước.

Phân công cụ thể đơn vị theo dõi, quản lý việc tổ chức thực hiện các Đề án sắp xếp, đổi mới của các công ty nông, lâm nghiệp đã được phê duyệt. Rà soát toàn bộ hiện trạng sử dụng đất về vị trí, ranh giới quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính để xác định rõ phần đất các công ty giữ lại, phần đã bàn giao về địa phương.

Trên cơ sở đó, với phần diện tích các công ty nông, lâm nghiệp giữ lại, xây dựng hoặc điều chỉnh phương án sử dụng đất đảm bảo phù hợp quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương. Kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm, thiếu trách nhiệm trong quản trị doanh nghiệp (xử lý hợp đồng giao khoán, mua bán chuyển nhượng hợp đồng giao khoán, thực hiện nghĩa vụ tài chính…) làm ảnh hưởng đến việc quản lý, sử dụng đất đai.

Phần diện tích bàn giao cho địa phương, thực hiện bàn giao trên thực địa diện tích đất theo đề án sắp xếp đã được phê duyệt của công ty. Phân công cụ thể, quy định rõ trách nhiệm lập phương án sử dụng đất bàn giao về địa phương quản lý và xử lý tài sản trên đất. Chủ tịch UBND các cấp chịu trách nhiệm trong phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm về quản lý, sử dụng đất đai, kể cả đất có nguồn gốc nông lâm trường theo quy định.

Yêu cầu các Công ty nông, lâm nghiệp rà soát phương án sử dụng đất đai được giao, được thuê theo phương án đổi mới quản lý sản xuất kinh doanh và báo cáo UBND tỉnh phê duyệt làm cơ sở chỉnh lý  Giấy chứng nhận đã cấp. Quản lý chặt chẽ, sử dụng đất đúng mục đích, ranh giới, vị trí, khẩn trương giải quyết dứt điểm các tồn tại, không để phát sinh phức tạp mới. Kịp thời phát hiện, báo cáo và phối hợp với chính quyền địa phương xử lý các trường hợp lấn, chiếm đất theo quy định.