Token hóa tài sản và cơ hội tái cấu trúc thị trường tài chính Việt Nam

Trong vài năm trở lại đây, token hóa tài sản thực (real-world asset tokenization - RWA) nổi lên như một trong những xu hướng đổi mới đáng chú ý của hệ thống tài chính toàn cầu. Từ các thử nghiệm phát hành trái phiếu trên nền tảng blockchain, token hóa quỹ đầu tư cho tới tiền gửi ngân hàng dưới dạng token, một số cơ quan chính phủ và định chế tài chính lớn đã bắt đầu tham gia.

Có thể kể như Ngân hàng Đầu tư châu Âu năm 2023 đã phát hành trái phiếu mã hóa bằng đồng bảng Anh trên nền tảng chứng khoán kỹ thuật số HSBC Orion; Chính quyền Hồng Kông (Trung Quốc) phát hành thành công ba đợt trái phiếu xanh dưới dạng token từ năm 2023 tới 2025; Ngân hàng OCBC (Singapore) phát hành trái phiếu token hóa trên nền tảng blockchain cho các nhà đầu tư tổ chức; Bộ Tài chính Thái Lan phát hành trái phiếu chính phủ kỹ thuật số G-Token.

Tuy vậy, các tổ chức quốc tế lớn như Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS), Hội đồng Ổn định tài chính (FSB), OECD, Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đều thống nhất rằng token hóa không chỉ là câu chuyện công nghệ mà là bài toán đa chiều về tái cấu trúc hạ tầng thị trường tài chính và khuôn khổ chính sách tài chính.

DÒNG SẢN PHẨM NÀO PHÙ HỢP ĐỂ TOKEN HÓA?

Về bản chất, token hóa là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu hay quyền lợi liên quan đến các tài sản vật lý như cổ phiếu, trái phiếu, tiền gửi, quỹ đầu tư, bất động sản, vàng, hàng hóa, tác phẩm nghệ thuật… thành dạng token kỹ thuật số trên nền tảng sổ cái phân tán (DLT). Mặc dù công nghệ có thể thay đổi cách thức phát hành, lưu ký, chuyển nhượng và thanh toán nhưng không làm thay đổi bản chất kinh tế hay rủi ro của tài sản.

Một trái phiếu được token hóa vẫn mang đầy đủ rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành, hay giá của một cổ phiếu token hóa vẫn phản ánh kết quả kinh doanh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, các tổ chức quốc tế như OECD hay FSB đều nhấn mạnh nguyên tắc “cùng một hoạt động, cùng một rủi ro, cùng một quy định”, theo đó coi token hóa tài sản tài chính là một sự tiến hóa của hạ tầng thị trường tài chính chứ không phải một “vùng xám pháp lý”.

Từ góc độ thị trường, token hóa tài sản thực được kỳ vọng mang lại nhiều lợi ích về tính hiệu quả. Việc rút ngắn thời gian thanh toán, bù trừ, giảm chi phí trung gian, tăng phân mảnh sở hữu và giảm ngưỡng đầu tư tối thiểu có thể giúp thị trường vận hành linh hoạt hơn.

Với  thị trường tài chính Việt Nam, nơi cung ứng vốn vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường vốn còn tồn tại một số hạn chế về tính thanh khoản và minh bạch, những lợi ích này khá hấp dẫn về mặt lý thuyết. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng phần lớn các lợi ích hiện nay của token hóa mới chỉ được chứng minh ở quy mô thí điểm...

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang vận hành trên mô hình niêm yết, đăng ký, lưu ký và thanh toán tập trung với vai trò được phân định rõ ràng của các Sở Giao dịch chứng khoán và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Khi hệ thống hiện tại vẫn đáp ứng tương đối tốt yêu cầu giao dịch và giám sát, việc chuyển sang token hóa cổ phiếu chỉ thực sự có ý nghĩa nếu có thể mang lại lợi ích vượt trội so với các chi phí và rủi ro phát sinh.

Đáng chú ý, trái phiếu chính phủ được xem là phân khúc có triển vọng đặc biệt trong lộ trình token hóa tại Việt Nam. Trên bình diện quốc tế, đây chính là phân khúc tài sản đang được nhiều ngân hàng trung ương và cơ quan quản lý lựa chọn làm “điểm khởi đầu an toàn” cho các thử nghiệm token hóa nhờ rủi ro tín dụng thấp, khuôn khổ pháp lý rõ ràng và vai trò dẫn dắt của Nhà nước...

TRIỂN KHAI TỪNG BƯỚC VỚI LỘ TRÌNH THẬN TRỌNG

Đối với các công ty chứng khoán, vai trò trung gian không mất đi mà sẽ chuyển dịch. Các công ty chứng khoán sẽ trở thành nhà cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản số, quản lý ví, xác thực nhà đầu tư và đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về phòng chống rửa tiền, bảo vệ nhà đầu tư. Trong lĩnh vực thanh toán và lưu ký tại ngân hàng, token hóa đặt ra yêu cầu kết nối chặt chẽ giữa hệ thống DLT và hạ tầng thanh toán quốc gia, đòi hỏi Ngân hàng Nhà nước giữ vai trò trung tâm trong việc định hình kiến trúc thanh toán cho các sản phẩm tài chính token hóa...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 3-2026 phát hành ngày 19/1/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:

Link: https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-02-2026.htm