Tổng thống Trump muốn trừng phạt Tây Ban Nha vì không chịu tăng chi tiêu quân sự

Ông Trump vừa tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại, bao gồm thuế quan, đối với Tây Ban Nha, sau khi Madrid từ chối tăng chi tiêu quốc phòng lên mức tương đương 5% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Ông cho rằng quyết định của Tây Ban Nha thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đồng thời bày tỏ sự không hài lòng.

“Tôi rất không hài lòng với Tây Ban Nha. Họ là nước duy nhất không chịu nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP. Họ đang làm điều tồi tệ với NATO. Tôi đang cân nhắc áp các biện pháp trừng phạt thương mại - trong đó có thuế quan - đối với Tây Ban Nha vì việc này và tôi tin rằng mình có thể làm như vậy”, ông Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng ngày 14/10.

Ngay từ nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump thường chỉ trích một số thành viên NATO không chia sẻ công bằng gánh nặng chi tiêu quốc phòng. Kể từ khi nhậm chức vào tháng 1, ông nhiều lần kêu gọi các thành viên trong liên minh nâng chi tiêu quốc phòng, đồng thời cảnh báo rằng Washington có thể sẽ không bảo vệ những quốc gia “không đóng góp phần công bằng” của mình.

Tuần trước, khi tiếp Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb tại Nhà Trắng, ông Trump đề xuất NATO cân nhắc loại Tây Ban Nha khỏi liên minh vì Madrid không chấp nhận các cam kết mới về chi tiêu.

“Họ không có lý do gì để không thực hiện cam kết này”, ông Trump nhấn mạnh trong cuộc tiếp Tổng thống Phần Lan.

Tại hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 6/2025, hầu hết các thành viên nhất trí nâng mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP tới năm 2035, trong bối cảnh bất ổn an ninh gia tăng do chiến tranh ở Ukraine và mức cam kết 2% GDP trước đó được đánh giá là chưa đủ. Trong đó, 3,5% được dành cho chi tiêu quân sự cốt lõi, còn 1,5% được phân bổ cho các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, bao gồm khả năng cơ động quân sự.

Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất trong 32 thành viên NATO được miễn trừ, chỉ cam kết chi tiêu quốc phòng ở mức 2,1% GDP do các hạn chế về khả năng tài chính và chính sách trong nước. Quyết định này từng khiến ông Trump dọa tăng thuế quan gấp đôi đối với hàng hóa nhập khẩu từ Tây Ban Nha vào Mỹ.

Tây Ban Nha, thành viên NATO từ năm 1982, lập luận rằng mức chi tiêu quốc phòng thấp hơn được bù đắp bằng sự đóng góp đáng kể của quân đội nước này vào các nhiệm vụ của liên minh, bao gồm triển khai lực lượng tại Latvia, Slovakia, Romania, Bulgaria và Thổ Nhĩ Kỳ.

Năm ngoái, Madrid chỉ chi khoảng 1,3% GDP cho quốc phòng, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 2% GDP mà NATO đặt ra. Trước hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 6/2025, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết nước này “không thể cam kết một mục tiêu chi tiêu cụ thể tính theo GDP”.

Sau hội nghị, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles lập luận rằng mục tiêu chi tiêu 5% GDP là “hoàn toàn bất khả thi”, vì các ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu sẽ không thể hấp thụ số kinh phí này ngay cả khi chính phủ cấp đủ ngân sách.