Ủy ban nhân dân TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Quyết định số 2685/QĐ-UBND phê duyệt “Chương trình Khoa học và công nghệ và nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030”, trong đó xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững của đô thị lớn nhất cả nước…

TP.Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu Đông Nam Á, có năng lực nghiên cứu, làm chủ và thương mại hóa công nghệ; đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống người dân.

Chương trình được xây dựng trên quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, lấy nhu cầu thị trường và yêu cầu phát triển thực tiễn làm cơ sở xác định nhiệm vụ nghiên cứu. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, hoàn thiện thể chế, đặt hàng các nhiệm vụ trọng điểm và điều phối nguồn lực cho hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

TP.Hồ Chí Minh đồng thời chuyển mạnh sang cơ chế đánh giá hiệu quả đầu ra, khả năng ứng dụng thực tiễn và giá trị gia tăng tạo ra từ các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Định hướng thúc đẩy hình thành doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp spin-off (khởi nguồn) và doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới sáng tạo.

Theo các chỉ tiêu đặt ra đến năm 2030, tổng chi xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) tại TP.Hồ Chí Minh dự kiến đạt từ 2 - 3% GRDP, trong đó chi ngoài ngân sách chiếm trên 60%. Mỗi năm Thành phố phấn đấu triển khai tối thiểu 50 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đồng thời có ít nhất 40 nhiệm vụ được đánh giá nghiệm thu hoặc đánh giá cuối kỳ.

Thành phố cũng đặt mục tiêu ít nhất 60% kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu; tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng kết quả nghiên cứu từ viện, trường trong hoạt động sản xuất, kinh doanh đạt từ 25% trở lên. Đến năm 2030, TP.Hồ Chí Minh phấn đấu có tối thiểu 3.500 bài báo khoa học thuộc hệ thống Scopus/ISI; ít nhất 500 đơn đăng ký sở hữu trí tuệ, trong đó có 300 đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là hình thành ít nhất 5 trung tâm nghiên cứu tiệm cận trình độ quốc tế trong các lĩnh vực ưu tiên và phát triển tối thiểu 5.000 nhân lực khoa học, công nghệ trẻ trong giai đoạn 2026 - 2030.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, TP.Hồ Chí Minh triển khai đồng thời nhiều chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, bán dẫn, Internet vạn vật, tự động hóa, công nghệ sinh học, vật liệu mới và chuyển đổi số.

Trong đó, chương trình phát triển công nghệ phục vụ chuyển đổi số và đô thị thông minh hướng đến xây dựng hạ tầng dữ liệu, nền tảng số dùng chung, các hệ thống phân tích và hỗ trợ ra quyết định phục vụ quản trị đô thị. Thành phố cũng định hướng phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt chuyên ngành phục vụ quản lý nhà nước và hành chính công.

Ở lĩnh vực công nghiệp và sản xuất thông minh, Thành phố ưu tiên phát triển công nghệ chip bán dẫn, chip AI, robot công nghiệp, thiết bị không người lái, hệ thống logistics thông minh và các giải pháp giảm phát thải carbon trong sản xuất. Chương trình đồng thời thúc đẩy hình thành các sản phẩm công nghệ cao có khả năng tham gia chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu.

Trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, Thành phố tập trung phát triển công nghệ y sinh, công nghệ gene, tế bào gốc, y học tái tạo, vaccine, sinh phẩm y tế và thiết bị y tế thông minh; đồng thời thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái y tế số với hồ sơ sức khỏe điện tử, dữ liệu y tế liên thông và ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị.

Đối với nông nghiệp đô thị và nông nghiệp công nghệ cao, chương trình hướng đến phát triển các mô hình nông nghiệp thông minh, hữu cơ, tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu; ứng dụng công nghệ sinh học, AI và tự động hóa trong sản xuất, bảo quản và truy xuất nguồn gốc nông sản. Thành phố cũng đẩy mạnh nghiên cứu hải dương học, xử lý ô nhiễm nhựa và phát triển kinh tế biển bền vững.

Song song đó, TP.Hồ Chí Minh triển khai chương trình nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn phục vụ quản trị siêu đô thị, tập trung nghiên cứu mô hình quản trị đô thị hiện đại, chuyển đổi số trong khu vực công, phát triển con người, văn hóa, an sinh xã hội và đánh giá tác động của AI, kinh tế nền tảng đến cấu trúc xã hội đô thị.

Đáng chú ý, Thành phố dành riêng chương trình “Vườn ươm khoa học và công nghệ trẻ” nhằm xây dựng đội ngũ nhà khoa học trẻ có tư duy đổi mới, năng lực nghiên cứu độc lập và khả năng hội nhập quốc tế; hỗ trợ các nhóm nghiên cứu trẻ phát triển sản phẩm thử nghiệm, công bố quốc tế, đăng ký sở hữu trí tuệ và hình thành doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ.