TP.Hồ Chí Minh đang tiếp tục đẩy mạnh chương trình chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường sống khu vực nội đô khi chuẩn bị triển khai dự án cải tạo rạch Ông Bầu và rạch Chín Xiểng với tổng mức đầu tư gần 3.000 tỷ đồng. Đây là những tuyến kênh ô nhiễm nặng của Thành phố, thuộc hai phường 5 và 6, quận Gò Vấp cũ (nay là phường An Nhơn).

Hai tuyến rạch nằm trên địa bàn phía tây Thành phố nhiều năm qua rơi vào tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, lấn chiếm kéo dài, ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân và khả năng tiêu thoát nước khu vực.

Dự án cải tạo môi trường rạch Ông Bầu và rạch Chín Xiểng được triển khai trên địa bàn phường Bình Hưng Hòa (quận Bình Tân cũ) và một phần khu vực lân cận, với mục tiêu cải thiện môi trường nước, tăng khả năng thoát nước, chỉnh trang cảnh quan đô thị và từng bước nâng cao chất lượng sống người dân.

Cụ thể, cuối tháng 4/2026, UBND TP.Hồ Chí Minh đã ban hành quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường rạch Ông Bầu, rạch Chín Xiểng và giao Ban quản lý Dự án Đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.Hồ Chí Minh (UICI) quản lý dự án.

Mục tiêu đầu tư nhằm nâng cao khả năng tiêu thoát nước, giảm ngập úng cục bộ cho khu vực dân cư ven rạch và các tuyến đường lân cận, đặc biệt trong mùa mưa; giảm thiểu tình trạng ngập úng thường xuyên gây ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và hoạt động kinh tế của người dân; cải tạo môi trường và chỉnh trang cảnh quan đô thị.

Dự án còn nhằm xử lý tình trạng ô nhiễm nguồn nước do rác thải sinh hoạt và nước thải chưa qua xử lý đổ trực tiếp ra rạch; nạo vét, khơi thông dòng chảy và tái tạo hệ sinh thái tự nhiên, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống. Tổng mức đầu tư toàn bộ dự án là 2.939 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách Thành phố.

Trong đó, rạch Ông Bầu được đầu tư với chiều dài khoảng 380 m gồm hai đoạn: đoạn từ kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên đến đường Trần Bá Giao dài khoảng 50 m; đoạn còn lại dài khoảng 330 m kéo từ khu vực chùa Như Lai ra đường số 14. Công trình bao gồm các hạng mục nạo vét lòng rạch, xây dựng kè bảo vệ bờ, hệ thống thu gom nước thải, đường giao thông dọc hai bên tuyến và hệ thống cây xanh, chiếu sáng. Dự án cũng thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng và di dời nhiều trường hợp nhà ở lấn chiếm trên và ven kênh.

Rạch Chín Xiểng được đầu tư cải tạo với chiều dài khoảng 890 m gồm ba đoạn: đoạn từ đường Nguyễn Thái Sơn đến đường số 2 dài 700 m; đoạn tiếp nối ra đường Dương Quảng Hàm dài khoảng 100 m và đoạn kết nối với cống hộp hiện trạng dài khoảng 90 m. Dự án hướng đến đồng bộ hạ tầng thoát nước, cải tạo môi trường và chỉnh trang cảnh quan khu vực dân cư dọc tuyến.

Thành phố dự kiến xây dựng hệ thống kè, đường giao thông, công viên cây xanh và hệ thống thu gom nước thải dọc các tuyến nhằm chấm dứt tình trạng xả thải trực tiếp xuống lòng rạch kéo dài nhiều năm qua. Hiện cả hai tuyến rạch hiện đều trong tình trạng ô nhiễm nặng do nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý, rác thải tồn đọng và tình trạng lấn chiếm kéo dài. Nhiều đoạn lòng rạch bị thu hẹp nghiêm trọng, bùn lắng dày, dòng chảy chậm khiến khả năng tiêu thoát nước giảm mạnh, gây ngập cục bộ khi mưa lớn.

Theo kế hoạch, sau khi hoàn thành, các dự án không chỉ cải thiện môi trường nước mà còn góp phần tăng năng lực tiêu thoát nước cho khu vực phía tây Thành phố, giảm áp lực ngập úng trong mùa mưa. Hệ thống giao thông dọc tuyến và không gian cây xanh ven kênh cũng được kỳ vọng tạo diện mạo đô thị mới cho khu vực dân cư hiện hữu.

Việc đầu tư cải tạo rạch Ông Bầu và rạch Chín Xiểng cũng nằm trong chương trình chỉnh trang và phục hồi hệ thống sông, kênh rạch của TP.Hồ Chí Minh. Những năm gần đây, Thành phố đã triển khai hàng loạt dự án cải tạo môi trường nước kết hợp chỉnh trang đô thị như kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, kênh Tân Hóa - Lò Gốm, kênh Hy Vọng, rạch Xuyên Tâm, kênh Nước Lên...

Việc cải tạo các tuyến kênh, rạch không chỉ giải quyết vấn đề môi trường mà còn tạo dư địa phát triển đô thị, nâng cao giá trị không gian sống và kết nối hạ tầng giao thông trong khu vực. Đây cũng là một trong những nhóm dự án trọng điểm được TP.Hồ Chí Minh ưu tiên trong chiến lược phát triển hạ tầng và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hiện Thành phố đang tập trung hoàn thiện thủ tục đầu tư, bố trí vốn và đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. UICI được giao phối hợp cùng các đơn vị liên quan triển khai các bước chuẩn bị đầu tư, bảo đảm tiến độ thực hiện theo kế hoạch.

Theo kế hoạch, việc cải tạo hai tuyến rạch sẽ được thực hiện đồng bộ với hệ thống thoát nước và hạ tầng giao thông khu vực nhằm phát huy hiệu quả tổng thể sau đầu tư. Đồng thời cũng cũng định hướng kết hợp chỉnh trang cảnh quan, tăng diện tích cây xanh và không gian công cộng ven kênh, góp phần cải thiện điều kiện sống cho người dân khu vực phía tây TP.Hồ Chí Minh.