Tư duy kiến tạo phát triển của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV

Theo Tổng Bí thư Tô Lâm, Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là hội nghị “đặt nền móng vận hành cho cả nhiệm kỳ”. Nhưng không dừng lại ở việc hoàn thiện các quy chế, nội dung của hội nghị còn đi xa hơn: Thiết kế một hệ thống vận hành mang tính kiến tạo, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận mới khi xem xây dựng Đảng không chỉ là nhiệm vụ nội tại, mà là động lực trực tiếp để nâng cao năng lực quản trị quốc gia, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh mới.

TỪ “CHỐNG SUY THOÁI” ĐẾN “KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN”

Đây là bước chuyển lớn trong tư duy xây dựng Đảng, đồng thời là một trong những dấu ấn rõ nét của Hội nghị Trung ương lần thứ hai khóa XIV. Việc chuyển từ trọng tâm “chống” sang “xây” cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong cách tiếp cận.

Nếu trước đây, các văn kiện chủ yếu nhấn mạnh việc ngăn chặn suy thoái, phòng chống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, thì nay tư duy đã mở rộng theo hướng chủ động kiến tạo môi trường để cán bộ phát triển, tổ chức vận hành hiệu quả và hệ thống chính trị vận động thông suốt.

Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng được thông qua tại hội nghị là biểu hiện cụ thể của sự dịch chuyển này. Điểm mới thứ nhất, trong quy định là nỗ lực đưa công tác chính trị, tư tưởng vốn mang tính định tính trở thành lĩnh vực có thể quản trị bằng các công cụ khoa học, hiện đại.

Việc cụ thể hóa những nguyên tắc nền tảng như “Bốn kiên định” về chính trị, tư tưởng ( kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối Đổi Mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng để xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa) thành các tiêu chí có thể kiểm tra, giám sát và đánh giá cho thấy đây là một bước tiến trong tư duy quản trị.

Đáng chú ý, cách tiếp cận trong Quy định không chỉ dừng ở “chống” suy thoái, mà hướng mạnh sang “xây”, “xây” để “ chống” nhằm bảo đảm công tác chính trị, tư tưởng phải “đi trước, mở đường”, tạo sự đoàn kết trong Đảng, đồng thuận trong xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân.

Điểm mới thứ hai là lấy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm phương thức đột phá; chuyển từ “quản lý, giáo dục” sang “khơi thông, truyền cảm hứng”; từ nhận thức sang hành động. Cách tiếp cận này nhằm khắc phục tình trạng “nói không đi đôi với làm”, đồng thời tạo động lực để cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Ở một tầng sâu hơn, đây là sự chuyển đổi từ mô hình quản trị dựa trên kiểm soát sang mô hình dựa trên tạo lập giá trị. Xây dựng Đảng không còn chỉ là “giữ cho đúng”, mà là “làm cho tốt hơn”, “tạo ra cái mới” và “mở đường cho phát triển”. Khi đó, công tác Đảng thực sự trở thành yếu tố dẫn dắt, lãnh đạo.

THIẾT KẾ HỆ THỐNG VẬN HÀNH ĐỒNG BỘ, GẮN KỶ LUẬT VỚI PHÁT TRIỂN

Hội nghị Trung ương lần thứ hai khóa XIV đã thông qua 8 văn kiện quan trọng, tạo nền tảng vận hành cho cả nhiệm kỳ. Trong đó, có thể nhận diện ba nhóm nội dung chính.

Thứ nhất là ba văn kiện về tổ chức và vận hành, đó là Chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương; các quy chế làm việc của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương. Những quy chế này góp phần hình thành một “hành lang vận hành” tương đối hoàn chỉnh ngay từ đầu nhiệm kỳ, bảo đảm sự thống nhất và thông suốt trong toàn hệ thống.

Thứ hai là hai nghị quyết chuyên đề về đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và tăng cường lãnh đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Các nội dung này không chỉ nhằm siết chặt kỷ luật, mà còn hướng tới mục tiêu khơi thông nguồn lực, loại bỏ những rào cản đang cản trở phát triển.

Thứ ba là ba quy định nền tảng về thi hành Điều lệ Đảng, về công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng và về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Đây là những “trụ cột thể chế” bảo đảm cho toàn bộ hệ thống vận hành ổn định, hiệu quả.

Điểm đáng chú ý là các văn kiện này đều thể hiện rõ cách tiếp cận mới trong thiết kế hệ thống: phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; cá thể hóa trách nhiệm; đồng thời nhấn mạnh bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Kỷ luật và chống tham nhũng không chỉ để xử lý sai phạm, mà còn nhằm tạo môi trường minh bạch, thuận lợi cho phát triển.

Chương trình làm việc toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV xác định 6 nhiệm vụ trọng tâm và 3 đột phá chiến lược, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững giai đoạn 2026–2030, với kỳ vọng đạt mức tăng trưởng “hai con số” ngay từ năm đầu triển khai. Điều này cho thấy yêu cầu không chỉ về định hướng, mà còn về tốc độ và hiệu quả thực thi.

Từ đó có thể thấy, công tác xây dựng Đảng và phát triển kinh tế – xã hội được gắn kết chặt chẽ. Xây dựng Đảng cung cấp nền tảng về chính trị, tư tưởng và kỷ luật; trong khi phát triển kinh tế trở thành mục tiêu, động lực và thước đo hiệu quả lãnh đạo.

Có thể thấy, Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV đã chuyển các chủ trương của Đại hội XIV thành cơ chế vận hành cụ thể, khả thi ngay từ đầu nhiệm kỳ. Điểm nổi bật không chỉ nằm ở số lượng văn kiện được thông qua, mà ở cách hội nghị này định hình một tư duy mới: tư duy kiến tạo, tính hệ thống và khả năng hành động.

Nếu được triển khai quyết liệt và hiệu quả, những định hướng này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn 2026–2031, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước nhanh, bền vững, hướng tới một nền quản trị hiện đại và hiệu quả hơn.