“Tuyên chiến” với IUU, kiểm tra thực chất việc “khép hồ sơ” tại các địa phương

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 03/CĐ-TTg ngày 13/1/2026 về việc tiếp tục tập trung thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU). Công điện gửi Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Khoa học và Công nghệ, Công Thương; Tổng Thanh tra Chính phủ; Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân 22 tỉnh, thành phố ven biển.

RỐT RÁO KIỂM TRA THỰC CHẤT VIỆC”KHÉP HỒ SƠ” TẠI CÁC ĐỊA PHƯƠNG

Công điện nêu rõ: thời gian qua, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đã có chuyển biến; ý thức chấp hành của đa số ngư dân, doanh nghiệp được nâng lên; quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động trên biển, truy xuất nguồn gốc từng bước đi vào nền nếp; việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm có tiến bộ. Tuy nhiên, IUU vẫn là thách thức trực tiếp đối với uy tín quốc gia, hoạt động xuất khẩu thủy sản và sinh kế của người dân làm ăn chân chính.

“Chống IUU, gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cấp bách, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao nhất và hành động đồng bộ quyết liệt từ Trung ương đến cơ sở; kiên quyết không để một bộ phận nhỏ tổ chức, cá nhân vì lợi ích riêng cố tình vi phạm pháp luật hoặc lợi dụng, tiếp tay, bao che làm ảnh hưởng hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế”, Công điện nhấn mạnh.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan liên quan và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư, các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và văn bản có liên quan; cương quyết "tuyên chiến" với IUU, huy động tối đa thời gian, nguồn lực thường xuyên tổ chức triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Thủ tướng giao Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chủ trì, phối hợp với các Bộ: Quốc phòng, Công an, Tư pháp và các cơ quan có liên quan thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành tổ chức đi kiểm tra tại các địa phương, trong đó: tập trung kiểm tra, đánh giá kết quả và khép hồ sơ, làm rõ trách nhiệm của các cấp theo kết quả kiểm tra, tổng hợp kết quả, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/1/2026.

Nội dung kiểm tra cũng phải tập trung vào việc thực hiện chủ trương hình thành các cảng cá và triển khai các biện pháp tăng cường kiểm soát tàu cá xuất bến, nhập bến (ra/vào cảng), bảo đảm quản lý theo đúng quy định. Công tác phòng, chống và xử lý hành vi gian lận hàng hóa, gian lận hồ sơ, chứng từ (nếu có) trong chuỗi khai thác - thu mua - chế biến - xuất khẩu thủy sản. Kiểm tra việc doanh nghiệp tự khai báo, tự báo cáo và tổ chức khắc phục các tồn tại trong hoạt động chế biến, xuất khẩu sang EU và các thị trường khác. Kiểm tra tính đầy đủ, trung thực của nội dung tự khai báo, việc thực hiện biện pháp khắc phục và kết quả khắc phục; trường hợp phát hiện vi phạm thì đề nghị cơ quan có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, xử lý theo quy định. Tình hình, kết quả điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc liên quan đến hành vi vi phạm khai thác ở vùng biển nước ngoài; việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quá trình điều tra, xử lý theo quy định.

Việc lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình (VMS); việc chấp hành quy định về kết nối, vận hành, giám sát và xử lý các trường hợp vi phạm liên quan đến VMS. Kiểm tra việc vận hành cơ sở dữ liệu nghề cá tại địa phương; kiểm tra việc cập nhật, quản trị, đối soát và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, xử phạt vi phạm hành chính và cấp phép/kiểm soát tàu cá ra/vào theo quy định. Kiểm tra việc triển khai chính sách chuyển đổi nghề tại địa phương; đánh giá đối tượng thụ hưởng, kết quả thực hiện và hiệu quả hỗ trợ sinh kế theo quy định.

PHẢI HOÀN THÀNH XỬ LÝ CÁC TỒN TẠI TRƯỚC 25/1

Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an và các doanh nghiệp viễn thông chuẩn hóa và liên thông cơ sở dữ liệu nghề cá, bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống; rà soát, hoàn thiện giải pháp kỹ thuật để hệ thống giám sát hành trình (VMS) và các nền tảng dữ liệu nghề cá vận hành ổn định, đồng bộ, liên thông. Phải kịp thời xử lý các vướng mắc kỹ thuật về kết nối, truyền nhận, lưu trữ, chia sẻ dữ liệu, đáp ứng yêu cầu quản lý tàu cá ra/vào cảng.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chỉ đạo: Tiếp tục tuần tra, kiểm soát tại vùng biển giáp ranh với các nước để không phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; chỉ đạo các đồn/trạm biên phòng kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập qua trạm biên phòng, bảo đảm thống nhất với dữ liệu tàu cá ra, vào cảng cá.

Bộ trưởng Bộ Công an chỉ đạo: Khẩn trương điều tra, đưa ra xét xử vụ án môi giới đưa tàu cá/ngư dân khai thác vi phạm vùng biển nước ngoài. Đồng thời đẩy nhanh điều tra, xử lý dứt điểm các tổ chức, cá nhân vi phạm liên quan đến các lô hàng cá cờ kiếm tại một số doanh nghiệp theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao chỉ đạo: Làm việc với lực lượng chức năng nước sở tại, thuyền trưởng đang bị giam giữ ở nước ngoài để điều tra, thu thập bằng chứng, xử lý triệt để các vụ việc vi phạm theo quy định. Hoàn thành trước ngày 25/1/2026.

Tổng Thanh tra Chính phủ chỉ đạo: Tập trung thanh tra một số địa phương theo yêu cầu; làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU. Báo cáo kết quả về Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp trước ngày 25/1/2026.

Thủ tướng đề nghị Bí thư tỉnh ủy, thành ủy chỉ đạo Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có tàu cá chịu trách nhiệm bố trí, tập trung nguồn lực thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các biện pháp chống khai thác IUU, chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về công tác xử phạt vi phạm hành chính và việc "khép hồ sơ" trong chống khai thác IUU. Kiên quyết không chấp nhận việc khép hồ sơ hình thức, không xử phạt hoặc xử phạt không đúng quy định. Trường hợp phát hiện hồ sơ đã khép nhưng không đủ căn cứ, phải kịp thời xử lý lại theo quy định pháp luật và xem xét, xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Tuyệt đối không báo cáo "đã xử lý 100%" khi thực tế chưa xử lý dứt điểm.

Các địa phương phải bố trí nguồn lực triển khai thực chất các hệ thống eCDT, nhật ký điện tử (e-logbook), cập nhật dữ liệu chuyên ngành "đúng, đủ, sạch, sống"; tổ chức rà soát các lô hàng xuất khẩu vào EU của các doanh nghiệp trên địa bàn theo chỉ đạo. Thực hiện ngay các nội dung Đoàn kiểm tra yêu cầu; khắc phục tồn tại theo kết luận/kiến nghị sau kiểm tra; làm rõ trách nhiệm các cấp đối với các hạn chế, thiếu sót (nếu có), báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 25/1/2026. Xây dựng và phê duyệt Đề án phát triển thủy hải sản bền vững tại địa phương và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/1/2026.