Tỷ lệ sinh của Trung Quốc thấp kỷ lục

Tỷ lệ sinh của Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong năm vừa qua, một dấu hiệu nữa cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đang ngày càng trở nên nghiêm trọng giữa lúc Bắc Kinh cố gắng xoay sở để đảo ngược tình trạng dân số giảm và già hóa.

Theo số liệu từ những năm 1950 do công ty dữ liệu Wind Information tổng hợp, tỷ lệ sinh ở Trung Quốc đã giảm xuống còn 5,6 trẻ trên 1.000 người vào năm 2025, từ mức 6,4 vào năm 2023 và đánh dấu mức thấp nhất từng được ghi nhận.

Số liệu từ cơ quan thống kê quốc gia Trung Quốc cho thấy đã có khoảng 7,9 triệu trẻ em được sinh ra ở nước này trong năm ngoái, giảm mạnh so với con số 9,5 triệu trẻ của năm trước đó. Sự suy giảm này diễn ra dù Chính phủ Trung Quốc đã nỗ lực khuyến khích các gia đình sinh nhiều con hơn thông qua việc tăng mức trợ cấp và kéo dài thời gian nghỉ thai sản.

Gần một thập kỷ trước, Trung Quốc đã bắt đầu nới lỏng chính sách một con nghiêm ngặt, song tỷ lệ sinh ở nước này vẫn tiếp tục đi xuống, ngoại trừ một đợt tăng ngắn vào năm 2024 khi tỷ lệ này tăng lên 6,77 trẻ sơ sinh trên 1.000 người. Sự gia tăng tỷ lệ sinh năm 2024 được cho là do Năm con Rồng, năm được coi là may mắn để sinh con theo quan niệm truyền thống của người Trung Quốc.

Theo bà Yue Su, nhà kinh tế trưởng tại Economist Intelligence Unit, tốc độ giảm tỷ lệ sinh của Trung Quốc trong năm 2025 rất đáng chú ý, đặc biệt là khi không có cú sốc lớn nào xảy ra. Bà cho biết thêm rằng hiệu ứng tích cực của các biện pháp kích thích sinh sản đã giảm dần, trong khi giới trẻ tiếp tục có xu hướng trì hoãn kế hoạch kết hôn và sinh con do áp lực kinh tế ngày càng tăng và cạnh tranh khốc liệt trong môi trường làm việc.

Các nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đã triển khai nhiều biện pháp khuyến khích, bao gồm phần thưởng tiền mặt và giảm thuế cho các hộ gia đình có con dưới 3 tuổi. Nước này cũng đã kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 158 ngày từ 98 ngày vào năm 2024.

Nhưng Trung Quốc - nước đông dân thứ hai thế giới - vẫn đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhân khẩu học khi dân số già ngày càng tăng. Tỷ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên đã tăng lên mức 23% vào năm 2025, từ 22% vào năm 2024. Dân số nước này cũng đã giảm năm thứ tư liên tiếp, với mức giảm 3,4 triệu người xuống còn 1,405 tỷ người vào năm ngoái - theo số liệu thống kê chính thức.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng lực lượng lao động thu hẹp và dân số già hóa đặt ra những rủi ro lớn cho nền kinh tế Trung Quốc. Số trẻ em ít hơn đồng nghĩa với lực lượng lao động trong tương lai sẽ thu hẹp, không đủ để hỗ trợ số người nghỉ hưu đang tăng nhanh, gây áp lực lên hệ thống lương hưu vốn đã căng thẳng. Điều này cũng có thể buộc phải tăng đóng góp an sinh xã hội, làm giảm thu nhập khả dụng cho người lao động trẻ.

Một dân số thu hẹp còn báo hiệu một lực lượng người tiêu dùng nhỏ hơn trong tương lai, làm tăng nguy cơ mất cân bằng cung cầu rộng hơn.

Do vậy, bà Su nhấn mạnh Trung Quốc cần có phản ứng chính sách mạnh mẽ hơn đối với vấn đề sinh sản. Dữ liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy tỷ suất sinh - được định nghĩa là số trẻ được sinh ra trên mỗi phụ nữ - đã giảm xuống còn 1 ở Trung Quốc vào năm 2023, so với mức trung bình toàn cầu là 2,2.