USD, yên Nhật và franc Thụy Sỹ có còn là “vịnh tránh bão”?

Trước kia, nhà đầu tư thường tìm đến những đồng tiền này để bảo vệ giá trị tài sản trong thời kỳ bất ổn địa chính trị hoặc kinh tế. Nhưng trong thời gian gần đây, chính các đồng tiền này cũng đã trải qua những biến động không nhỏ.

ĐỊA VỊ CỦA USD BỊ NGHI NGỜ

Đồng USD - đồng tiền dự trữ của thế giới - đã mất giá mạnh trong năm 2025 và xu hướng đi xuống này tiếp tục từ đầu năm 2026 tới nay. Nguyên nhân chính khiến USD trượt dốc là chính sách thương mại không ổn định của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đặc biệt là việc ông thường xuyên có những động thái áp rồi rút bỏ thuế quan một cách đột ngột.

Sự bất định về thuế quan đã dẫn đến một làn sóng bán tháo tài sản Mỹ, bao gồm cả đồng USD. Tuy nhiên, ngân hàng phục vụ tư nhân Thụy Sỹ Julius Baer đã chỉ ra rằng các chính sách thương mại thất thường chỉ là một trong những nguyên nhân gây ra khó khăn cho bạc xanh.

Một nguyên nhân khác phải kể đến là đạo luật giảm thuế và chi tiêu khổng lồ “lớn lao, đẹp đẽ” (OBBBA) của ông Trump. Đạo luật này đã đặt Mỹ vào một quỹ đạo nợ công không bền vững.

Ngoài ra, áp lực của ông Trump đối với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell cũng làm suy yếu niềm tin của các nhà đầu tư vào đồng USD.

Chỉ số Dollar Index theo dõi giá trị của USD so với một rổ các đồng tiền chủ chốt khác, đã sụt 1,3% vào ngày 29/1 sau khi ông Trump tuyên bố đồng USD đang "làm rất tốt" khi ông được hỏi về sự mất giá của đồng tiền này.

Đó là mức giảm mạnh nhất trong một ngày của chỉ số này kể từ khi ông Trump lần đầu tiên công bố kế hoạch thuế quan đối ứng vào đầu tháng 4/2025.

Trước đó, Dollar Index đã giảm 9,37% trong năm 2025. Tính từ đầu năm 2026 tới nay, chỉ số đã giảm thêm 1,4%, về dưới mức 97 điểm.

Trong một báo cáo vào tuần vừa rồi, ông George Saravelos - trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối tại ngân hàng Deutsche Bank - đã gọi vị thế trú ẩn an toàn của đồng USD là "chuyện hoang đường”, phản bác quan niệm rằng đồng USD luôn tăng giá trong thời kỳ rủi ro. Ông chỉ ra rằng mối quan hệ trái chiều giữa đồng USD và chỉ số chứng khoán Mỹ S&P 500 đã không còn chặt chẽ như trước đây.

ÁP LỰC MẤT GIÁ ĐỒNG YÊN TỪ CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

Đồng yên Nhật cũng đã trải qua những biến động mạnh mẽ trong năm 2025, khi những đồn đoán về sự can thiệp của Chính phủ Nhật Bản vào thị trường ngoại hối nhằm bảo vệ đồng nội tệ thường xuyên rộ lên.

Đầu năm ngoái, tỷ giá yên ở mức khoảng 156 yên đổi 1 USD. Sau đó, đồng tiền này mạnh lên khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng lãi suất. Tuy nhiên, trong quý 2 và quý 3/2025, đồng yên vẫn chỉ dao động quanh vùng 150 yên đổi 1 USD.

Đồng yên lại suy yếu nhanh từ tháng 10/2025, sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi nhậm chức với chính sách tài khóa mở rộng - chất xúc tác dẫn đến việc bán tháo đồng tiền này. Kể từ khi bà Takaichi nhậm chức cho tới ngày 23/1, đồng yên đã mất giá 5,9% so với đồng USD.

Sau đó, đồng yên tăng giá mạnh khi có tin Fed chi nhánh New York đã tiến hành kiểm tra tỷ giá USD/yên - một động thái mà thị trường cho rằng có thể dẫn tới việc nhà chức trách Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp vào thị trường ngoại hối để vực dậy đồng yên. Đợt phục hồi này đưa yên lên mức khoảng 152 yên đổi 1 USD.

Từ mức này, đồng yên lại quay đầu giảm giá, rớt về gần ngưỡng 157 yên đổi 1 USD trước cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản hôm 8/2. Nhưng sau cuộc bầu cử này, với kết quả là chiến thắng áp đảo thuộc về Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền, đồng yên đã bật tăng trở lại. Sáng nay (16/2), đồng yên giao dịch ở mức hơn 153 yên đổi 1 USD.

Các nhà phân tích của ngân hàng Citi nói rằng khó có chuyện yên mất giá quá mức 160 yên đổi 1 USD, vì một mức tỷ giá như vậy có thể dẫn tới việc nhà chức trách Nhật Bản hoặc Mỹ can thiệp vào thị trường.

FRANC THỤY SỸ GIỮ VỮNG VỊ THẾ HẦM TRÚ ẨN

Trái ngược với đồng USD và yên Nhật, đồng franc Thụy Sỹ đã giữ vững giá trị, thậm chí còn tăng mạnh trong năm ngoái và năm nay. Nền kinh tế của Thụy Sỹ không lớn, nhưng sự ổn định chính trị, mức nợ thấp và sự đa dạng của nền kinh tế nước này đã đưa franc tới vị thế một “hầm trú ẩn”. Xu hướng tìm đến các tài sản an toàn của nhà đầu tư trên toàn cầu từ năm ngoái tới nay đã thúc đẩy franc tăng giá mạnh.

Trong năm 2025, đồng franc đã tăng gần 13% so với đồng USD. Xu hướng tăng này tiếp tục từ đầu năm 2026 tới nay, đưa franc đạt mức cao nhất trong 11 năm so với USD. Ngoài ra, franc cũng đạt mức cao nhất so với đồng euro trong tháng 2 này.

Tuy nhiên, sự mạnh lên của đồng franc cũng gây ra những thách thức cho Thụy Sỹ, một quốc gia có lạm phát thấp và nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu. Xu hướng mạnh lên của đồng franc có thể gây áp lực giảm phát thêm cho nền kinh tế dựa vào xuất khẩu của Thụy Sỹ.

Lạm phát của Thụy Sỹ chỉ ở mức 0,1%, và Ngân hàng Trung ương Thụy Sỹ (SNB) đang cố gắng tránh việc tái áp dụng chính sách lãi suất âm - một chính sách không được ưa chuộng mà cơ quan này đã phải áp dụng trong thời gian từ năm 2015 đến 2022 để hãm đà tăng của đồng nội tệ và kích thích lạm phát.

Trước đây, giới chức Thụy Sỹ đã từng có những đợt can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng cách bán đồng franc và mua các đồng tiền ngoại tệ để làm suy yếu đồng nội tệ. Tuy nhiên, phương án này có nhiều rủi ro ở thời điểm hiện tại, đặc biệt khi chính quyền Tổng thống Trump đã từng phản đối các hành động can thiệp của SNB.

Chủ tịch SNB Martin Schlegel đã tuyên bố rằng cơ quan này sẵn sàng can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu cần thiết. Các nhà kinh tế tại ngân hàng Thụy Sỹ UBS dự báo đồng franc sẽ mất giá thêm khoảng 2% so với đồng USD trong thời gian từ nay cuối năm, nhưng cũng cho rằng khả năng SNB phản ứng mạnh với sự mất giá đó của đồng nội tệ chỉ ở mức hạn chế.

“Các đơn can thiệp rời rạc có thể được tiến hành, nhưng hành động trên diện rộng có khả năng chỉ ở mức thấp. Theo quan điểm của chúng tôi, đó là bởi rủi ro lạm phát của Thụy Sỹ chỉ ở mức thấp, triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu hiện tại là lạc quan, và đồng franc chỉ được định giá cao hơn một chút so với giá trị thực”, một báo cáo của UBS nhận định.

Theo hãng tin CNBC, giới phân tích cho rằng trong bối cảnh hiện tại, đồng franc Thụy Sỹ đã củng cố vị thế đồng tiền trú ẩn an toàn hàng đầu, trong khi đồng USD và yên Nhật đã mất đi phần nào sức hấp dẫn do tác động từ các chính sách kinh tế của Mỹ và Nhật Bản.

Các nhà phân tích như Matthew Ryan từ Ebury và Lee Hardman từ ngân hàng Nhật Bản MUFG đều đồng ý rằng sức hấp dẫn của đồng yên và USD đều đã suy giảm, trong khi đồng franc Thụy Sỹ đã chứng tỏ là nơi lưu giữ giá trị tốt nhất trong số các đồng tiền G10.