Do cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran, thị trường dầu mỏ toàn cầu đang phải đối mặt với một trong những gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử.
Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới đang mất nguồn cung khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày từ khu vực Trung Đông do eo biển Hormuz đóng cửa.
Lượng nguồn cung bị mất này tương đương với khoảng 10% tổng tiêu thụ dầu toàn cầu, khiến giá dầu neo cao trên ngưỡng 100 USD/thùng. Tuy nhiên, mức giá đóng cửa của dầu thô Brent giao sau tại thị trường London trong tuần này - hơn 109 USD/thùng - vẫn còn thấp hơn so với trong các đợt gián đoạn nguồn cung ở quy mô nhỏ hơn trước đây, chẳng hạn như sau khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022.
Theo giới phân tích, một trong những yếu tố chính giữ giá dầu không tăng mạnh hơn là nhờ vào sự can thiệp kịp thời và hiệu quả của hai nền kinh tế lớn nhất thế giới Mỹ và Trung Quốc.
Trong đó, Trung Quốc - với vai trò là nhà nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, và Mỹ - nhà sản xuất dầu lớn nhất, đã có những động thái quan trọng để bù đắp cho sự thiếu hụt nguồn cung từ Vùng Vịnh.
Theo IEA, xuất khẩu dầu từ các nhà sản xuất ngoài Trung Đông, dẫn đầu là Mỹ, đã tăng mạnh từ sau khi cuộc chiến từ Vùng Vịnh nổ ra, với lượng tăng thêm là 3,5 triệu thùng mỗi ngày. Đồng thời, Trung Quốc đã cắt giảm 3,6 triệu thùng mỗi ngày trong lượng nhập khẩu dầu của nước này, tương đương với toàn bộ mức tiêu thụ hàng ngày của Nhật Bản.
Những động thái trên, với tổng lượng cải thiện 7,1 triệu thùng mỗi ngày cho nguồn cung, đã giúp bù đắp khoảng 70% lượng dầu xuất khẩu bị mất từ Vùng Vịnh. Các quốc gia khác như Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ cũng đã giảm nhập khẩu tổng cộng 3,6 triệu thùng mỗi ngày - theo IEA.
Một báo cáo của ngân hàng Deutsche Bank đã nhận định rằng Mỹ và Trung Quốc đang mang lại những hình thức điều chỉnh quan trọng để bù đắp cho sự gián đoạn nguồn cung dầu được xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư. Điều này có thể nguyên nhân phía sau việc giá dầu Brent không tăng lên mức 120 USD/thùng - theo nhà phân tích Michael Hsueh của Deutsche Bank.
Việc Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu được coi là "đáng chú ý" và là "yếu tố quan trọng nhất" giúp giá dầu không tăng cao hơn - theo ông Martijn Rats, chiến lược gia hàng hóa tại ngân hàng đầu tư Morgan Stanley.
Trong cuộc gặp thượng đỉnh diễn ra trong hai ngày 14-15/5 tại Bắc Kinh, Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh đã nhất trí rằng eo biển Hormuz cần phải được mở cửa để đảm bảo dòng chảy năng lượng tự do. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ khi nào eo biển này sẽ được khai thông để hoạt động thương mại trở lại ngưỡng như trước chiến tranh.
Bộ trưởng Bộ Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với hãng tin CNBC rằng thế giới biết Tổng thống Trump cam kết tăng cường nguồn cung dầu và các sản phẩm tinh chế của Mỹ. Ông Wright cho sẽ Trung Quốc sẽ mua nhiều dầu hơn từ Mỹ trong tương lai. "Thương mại năng lượng giữa Mỹ và Trung Quốc là một lẽ tự nhiên. Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ chứng kiến sự gia tăng trong nhập khẩu dầu Từ Mỹ vào Trung Quốc”, ông Wright nói.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ và Trung Quốc có thể duy trì mức xuất khẩu dầu cao hơn và nhập khẩu dầu thấp hơn cho đến khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại hay không?
Trung Quốc có 1,4 tỷ thùng trong kho dự trữ dầu chiến lược của nước này, lớn nhất thế giới, tính đến tháng 12/2025 - theo Cơ quan Thông tin năng lượng Mỹ (EIA). Như vậy, nước này có thể đảm bảo được khả năng tự duy trì cung cấp dầu trong nhiều tháng và có thể là cả năm ngay cả khi lượng dầu tồn trữ giảm đi vài triệu thùng mỗi ngày.
Ngược lại, tồn trữ dầu của Mỹ đang chịu áp lực - theo ông Rats. Sự gia tăng xuất khẩu dầu của nước này chủ yếu đến từ dầu tồn trữ, bao gồm cả kho dự trữ chiến lược, thay vì đến từ việc tăng sản lượng dầu.
"Khả năng của Mỹ trong việc tiếp tục mức duy trì xuất khẩu dầu ở mức cao này là khó đoán định, nhưng dường như đang chịu áp lực nhiều hơn”, ông Rats nhận định.
Mỹ đã có một kho dự trữ chiến lược dầu ở mức 413 triệu thùng vào cuối năm ngoái, lớn thứ hai trên thế giới. Vào tháng 3 năm nay, nước này đã đồng ý rút 172 triệu thùng từ dự trữ chiến lược để ứng phó với cú sốc giá dầu trong nỗ lực xả dự trữ do IEA điều phối.
