Lạm phát ở Mỹ cao nhất gần 3 năm do giá xăng dầu tăng mạnh, Fed gặp khó

Lạm phát giá tiêu dùng ở Mỹ trong tháng 4 vừa qua tăng lên mức cao nhất gần 3 năm, do giá xăng dầu tăng cao trong bối cảnh cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran. Thực tế này có thể đặt ra thách thức đối với Tổng thống Donald Trump và Đảng Cộng hòa của ông trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới.

Theo báo cáo từ Bộ Lao động Mỹ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 4 của nước này tăng 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 5/2023 và cao hơn 0,5 điểm phần trăm so với mức tăng 3,3% ghi nhận trong tháng 3. Ngoài ra, mức tăng này cũng cao hơn dự báo tăng 3,8% mà giới phân tích đưa ra.

Sự leo thang này của lạm phát phản ánh tốc độ tăng mạnh của giá cả ở các nhóm năng lượng, thực phẩm, và một số dịch vụ như thuê nhà và vé máy bay.

Trong lúc tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran để kết thúc chiến tranh lâm vào bế tắc, giới chuyên gia cảnh báo rằng giá cả ở nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục leo thang trên phạm vi ngày càng rộng hơn trong những tháng sắp tới.

“Giá đang tăng ở khắp mọi nơi và các gia đình đang chật vật với sự leo thang của giá cả”, chuyên gia Janelle Jones của tổ chức nghiên cứu Century Foundation nhận định với hãng tin Reuters.

Để hạn chế sự leo thang của giá xăng dầu, qua đó giảm bớt áp lực lạm phát, vào hôm 11/5, ông Trump đề xuất giảm thuế xăng liên bang từ mức 18,4% hiện nay.

“Các biện pháp như giảm thuế xăng chỉ có tác dụng tạm thời… Điều mà người tiêu dùng thực sự cần bây giờ là chiến tranh kết thúc”, bà Jones nói.

Nếu so với tháng trước, CPI tháng 4 của Mỹ tăng 0,6%, thấp hơn mức tăng 0,9% của tháng 3 và bằng với dự báo của giới phân tích. Tốc độ tăng CPI theo tháng giảm xuống chủ yếu do giá dầu trong tháng 4 có giảm so với tháng 3 nhưng vẫn neo ở mức cao.

Cuộc chiến ở Vùng Vịnh đã ngay lập tức được phản ánh vào giá xăng, giá dầu diesel và giá xăng hàng không. Giới chuyên gia cho rằng hiệu ứng thứ cấp của cuộc xung đột này sắp được thể hiện, chẳng hạn qua giá của các hàng hóa được vận tải đường bộ. Gián đoạn hàng hải ở eo biển Hormuz cũng đang gây áp lực lớn lên chuỗi cung ứng.

Mức tăng 3,8% của giá năng lượng trong tháng 4 so với tháng 3 đóng góp hơn 40% vào mức tăng của cả chỉ số CPI. Trước đó, giá năng lượng đã tăng 10,9% trong tháng 3 so với tháng 2. Giá xăng tăng 5,4% sau khi tăng kỷ lục 21,2% trong tháng 3. Giá các loại nhiên liệu ô tô khác, bao gồm dầu diesel tăng 17%.

Giá thực phẩm tăng 0,5% sau khi đi ngang trong tháng 3. Giá thuê nhà tăng 0,5%; giá phòng khách sạn tăng 2,8%; giá vé máy bay tăng 2,8%.

CPI lõi, thước đo không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng, tăng 0,4% trong tháng 4 so với tháng trước, mạnh nhất kể từ tháng 1/2025. So với cùng kỳ năm trước, CPI lõi tăng 2,8%, cao hơn mức tăng 2,6% của tháng 4.

Ông Trump tái đắc cử trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2024 một phần nhờ lời hứa giảm lạm phát. Trong khi đó, sự leo thang của lạm phát hiện nay cho thấy tốc độ tăng của giá cả đã vượt tốc độ tăng của tiền lương, lần đầu tiên sau 3 năm. Báo cáo từ Bộ Lao động Mỹ vào tuần trước cho thấy tiền lương bình quân theo giờ của người lao động nước này trong lĩnh vực phi nông nghiệp tăng 3,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Lạm phát leo thang, cùng số liệu thống kê cho thấy thị trường lao động của Mỹ còn vững, khiến Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) khó tiếp tục giảm lãi suất. Sau đợt giảm gần đây nhất vào tháng 12/2025, Fed đến nay vẫn giữ lãi suất quỹ liên bang ở mức 3,5-3,75%.

Sự đi lên của lạm phát diễn ra song song với tình trạng đi xuống trong tâm lý người tiêu dùng. Số liệu từ cuộc khảo sát mới nhất của Đại học Michigan cho thấy tâm lý người tiêu dùng Mỹ đã giảm xuống mức thấp kỷ lục. Điều này cho thấy một mối đe dọa đối với tăng trưởng kinh tế.

“Đó là lý do tại sao đình lạm ở mức độ nhẹ vẫn là kịch bản kinh tế Mỹ chủ đạo trong năm 2026”, nhà kinh tế trưởng Joseph Brusuelas của công ty RSM nói với Reuters.

Dựa trên số liệu CPI, giới chuyên gia dự báo chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát được Fed ưa chuộng - có thể tăng 0,4% trong tháng 4 so với tháng trước, sau khi tăng 0,3% trong tháng 3. PCE lõi được dự báo tăng 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái, sau khi tăng 3,2% trong tháng 3. Mục tiêu lạm phát của Fed là 2%.

“Tình trạng đóng cửa eo biển Hormuz đang đặt ra thách thức lớn đối với Fed trong cuộc chiến chống lạm phát”, nhà kinh tế trưởng Scott Anderson của công ty BMO Capital Markets nhận định.

Phản ánh khả năng Fed giữ lãi suất cao hơn lâu hơn, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng mạnh trong phiên ngày 12/5. Trong đó, lợi suất của kỳ hạn 10 năm tăng hơn 4 điểm cơ bản, lên mức 4,459%. Trước chiến tranh, lợi suất của kỳ hạn này là dưới 4%.