VCCI vừa đề xuất mở rộng diện giảm thuế bảo vệ môi trường, đưa dầu hỏa vào phạm vi điều chỉnh nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chịu tác động từ chi phí nhiên liệu tăng cao...

Theo VCCI, biến động khó lường của thị trường năng lượng thế giới, đặc biệt là trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Trung Đông, đang gây áp lực lớn lên mặt bằng giá xăng dầu trong nước.

Giá dầu thô tăng mạnh, đi kèm rủi ro gián đoạn nguồn cung, khiến chi phí nhiên liệu leo thang, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất, vận tải và đời sống dân sinh.

Phản ứng nhanh với diễn biến phức tạp này, dựa trên cơ sở đề xuất từ Bộ Công Thương và và khung mức thuế bảo vệ môi trường hiện hành, Bộ Tài chính ban hành dự thảo Nghị quyết điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu.

Theo đề xuất, mức thuế đối với xăng (trừ etanol) sẽ giảm xuống còn 1.000 đồng/lít (giảm tương ứng 1.000 đồng/lít); nhiên liệu bay cũng được điều chỉnh về cùng mức (giảm 500 đồng/lít); trong khi dầu diesel giảm còn 500 đồng/lít, giảm 500 đồng/lít so với mức đang áp dụng.

Như vậy, dự thảo Nghị quyết hiện chỉ tập trung điều chỉnh đối với ba mặt hàng gồm xăng (trừ etanol), nhiên liệu bay và dầu diesel, trong khi đó dầu hỏa và dầu mazut vẫn giữ nguyên mức thuế theo Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15.

Chính vì vậy, VCCI đề xuất cơ quan soạn thảo xem xét mở rộng phạm vi áp dụng đối với dầu hoả hoặc làm rõ lý do chưa đưa mặt hàng này vào diện điều chỉnh.

Đánh giá về hiệu quả chính sách, VCCI cho rằng việc giảm thuế về mức sàn trong khung là phù hợp với thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Tuy nhiên, tác động thực tế đến giá bán lẻ được cho là còn hạn chế. 

Theo ước tính của Bộ Tài chính, mức giảm thuế bảo vệ môi trường giúp hạ giá bán lẻ xăng khoảng 1.080 đồng/lít và dầu diesel khoảng 540 đồng/lít đã bao gồm cả thuế giá trị gia tăng.

"Mặc dù vậy, VCCI đánh giá mức giảm trên vẫn thấp hơn nhiều so với biên độ tăng giá lên tới hàng nghìn đồng/lít trong các kỳ điều hành gần đây", văn bản VCCI nêu rõ.

Từ đó, cơ quan này kiến nghị Bộ Tài chính bổ sung đánh giá tổng thể, đặt chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường trong tương quan với các công cụ điều hành khác như Quỹ bình ổn giá hay các sắc thuế liên quan, nhằm phản ánh đầy đủ mức độ hỗ trợ đối với doanh nghiệp và người dân.

Theo Bộ Công Thương, thuế bảo vệ môi trường hiện chiếm khoảng 6,7% trong cơ cấu giá cơ sở xăng dầu và vẫn còn dư địa điều chỉnh trong khuôn khổ Nghị quyết số 109/2025/UBTVQH15 áp dụng cho năm 2026.

Tuy nhiên, trong kịch bản bất lợi khi giá dầu thế giới vượt ngưỡng 120 USD/thùng, khả năng tiếp tục giảm thuế theo khung hiện hành sẽ bị hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu về phương án dự phòng, bao gồm khả năng điều chỉnh lại khung thuế khi cần thiết để đảm bảo tính linh hoạt trong điều hành, VCCI nhấn mạnh

Ở góc độ ngân sách, việc giảm thuế dự kiến làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 1.790 tỷ đồng/tháng.

“Dù mức này có thể chấp nhận trong ngắn hạn và phần nào được bù đắp từ nguồn thu dầu thô tăng, tuy nhiên Bộ Tài chính vẫn cần đánh giá sâu hơn tác động đến ngân sách địa phương vì thuế bảo vệ môi trường là nguồn thu được phân chia, nhiều địa phương phụ thuộc đáng kể vào khoản thu này. Do đó, cần có phương án hỗ trợ cân đối cho các địa phương bị ảnh hưởng lớn”, VCCI cho biết.

Liên quan đến thời hạn áp dụng, dự thảo dự kiến có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2026, đồng thời cho phép Chính phủ chủ động điều chỉnh.

VCCI đồng tình với hướng tiếp cận linh hoạt này, song để đảm bảo tính minh bạch, dự báo được cho doanh nghiệp trong việc lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, cơ quan này đề nghị bổ sung các tiêu chí cụ thể làm căn cứ gia hạn hoặc chấm dứt chính sách, như ngưỡng giá dầu thô Brent hoặc mức biến động giá cơ sở xăng dầu trong nước.

Ngoài ra, VCCI đề xuất cần quy định rõ giới hạn thời gian Chính phủ được phép gia hạn (chẳng hạn mỗi lần không quá 3 tháng và tổng thời gian không quá 6 tháng) nhằm tránh kéo dài chính sách không xác định, qua đó đảm bảo kỷ luật tài khóa và tính ổn định trong dự toán ngân sách.