Việt Nam củng cố vị thế trung tâm hồ tiêu toàn cầu

Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong 15 ngày đầu tháng 3/2026, Việt Nam xuất khẩu 12.613 tấn hồ tiêu, đạt kim ngạch 81 triệu USD. So với cùng kỳ năm trước, tăng 46,7% về lượng và 35,4% về giá trị.

ĐỘNG LỰC TỪ THỊ TRƯỜNG THẾ GIỚI

Tính từ đầu năm đến ngày 15/3, tổng lượng xuất khẩu đạt 48.192 tấn, thu về 312,23 triệu USD, tăng lần lượt 34,6% và 28%. Dù giá tiêu trong nước có xu hướng giảm nhẹ so với trước đó, nhưng vẫn duy trì ở mức cao, khoảng 136.000 đồng/kg (ngày 23/3), giúp nông dân giữ được biên lợi nhuận tích cực.

Trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu, tiêu đen tiếp tục chiếm ưu thế với khối lượng xuất khẩu cao gấp 5 lần so với tiêu trắng. Điều này cho thấy tiêu đen vẫn là mặt hàng chủ lực nhờ lợi thế về sản lượng và giá thành cạnh tranh. Tuy nhiên, sự gia tăng tỷ trọng tiêu trắng và các sản phẩm chế biến sâu cũng phản ánh xu hướng dịch chuyển dần sang phân khúc giá trị cao.

Trong 2 tháng đầu năm 2026, Mỹ và Trung Quốc tiếp tục là hai thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, lần lượt chiếm 29,9% và 12,8% tổng lượng xuất khẩu. Trong khi thị trường Mỹ duy trì nhu cầu ổn định, thì Trung Quốc đang có dấu hiệu tăng nhập khẩu trở lại sau giai đoạn trầm lắng.

Tại Thái Lan, quốc gia này đang chủ yếu nhập tiêu của Việt Nam. Nguyên nhân, đó là nhu cầu gia vị phục vụ ngành thực phẩm và du lịch tăng nhanh, trong khi sản xuất nội địa hạn chế và chi phí cao. Bên cạnh đó, xu hướng tăng dự trữ trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu thu hẹp cũng khiến quốc gia này đẩy mạnh nhập khẩu.

Ở góc độ doanh nghiệp, các “đầu tàu” xuất khẩu tiếp tục thể hiện vai trò dẫn dắt thị trường. Olam Việt Nam đứng đầu với sản lượng 1.302 tấn, tiếp theo là Phúc Sinh (1.226 tấn) và Simexco Đắk Lắk (758 tấn).

Sự nổi bật của các doanh nghiệp lớn không chỉ nằm ở quy mô xuất khẩu mà còn ở năng lực chế biến sâu, hệ thống khách hàng quốc tế ổn định và khả năng tận dụng cơ hội thị trường. Đây chính là lực lượng tiên phong trong quá trình tái cấu trúc ngành hồ tiêu theo hướng hiện đại và bền vững.

Đà tăng trưởng của hồ tiêu Việt Nam diễn ra trong bối cảnh thị trường thế giới có nhiều yếu tố hỗ trợ. Dự báo trong năm 2026, nguồn cung hồ tiêu toàn cầu có thể giảm từ 15-20% do tồn kho tại các quốc gia sản xuất lớn suy giảm, trong khi nhu cầu tiêu dùng phục hồi rõ nét, đặc biệt từ ngành thực phẩm chế biến.

TRỞ THÀNH TRUNG TÂM CHẾ BIẾN HẠT TIÊU CỦA THẾ GIỚI

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ (Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường), giai đoạn 2024-2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng, khi ngành hồ tiêu Việt Nam chuyển hướng từ tăng trưởng theo khối lượng sang tăng trưởng theo giá trị.

Năm 2025, Việt Nam xuất khẩu hơn 246.000 tấn hồ tiêu, giảm nhẹ 1,5% so với năm trước. Tuy nhiên, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh lên gần 6.750 USD/tấn (tăng 28,3%), tổng kim ngạch vẫn tăng hơn 26%, đạt khoảng 1,66 tỷ USD. Đây là dấu hiệu cho thấy thị trường hồ tiêu toàn cầu đã bước sang một chu kỳ mới sau thời kỳ cung vượt cầu kéo dài.

PGS.TS Nguyễn Đình Thọ cho hay trong bối cảnh giá thuận lợi, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang tích cực tái cơ cấu danh mục sản phẩm, tập trung vào tiêu trắng, tiêu hữu cơ và các sản phẩm chế biến sâu phục vụ chuỗi bán lẻ cao cấp. Công nghệ hiện đại như làm sạch bằng hơi nước, tiệt trùng, nghiền mịn hay chiết xuất tinh dầu đang giúp gia tăng đáng kể giá trị sản phẩm. Đồng thời, hệ thống kho lưu trữ đạt chuẩn châu Âu, truy xuất nguồn gốc vùng trồng và kiểm định chất lượng cũng được đầu tư mạnh mẽ.

Bên cạnh cơ hội, ngành hồ tiêu cũng đối mặt với những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường quốc tế. Các nhà nhập khẩu lớn tại EU, Mỹ và Nhật Bản đang siết chặt tiêu chuẩn về dư lượng hóa chất, lao động và phát thải carbon trong chuỗi cung ứng.

Xu hướng truy xuất nguồn gốc và chứng nhận nông nghiệp bền vững không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận thị trường cao cấp. Điều này tạo ra áp lực nhưng đồng thời cũng thúc đẩy quá trình tái cấu trúc toàn diện ngành hồ tiêu.

Những quốc gia có lợi thế về công nghệ chế biến, logistics và kiểm định chất lượng, trong đó có Việt Nam sẽ nắm ưu thế rõ rệt trong cuộc cạnh tranh mới.

“Từ góc độ vĩ mô, chuỗi giá trị hồ tiêu Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình nông nghiệp truyền thống sang hệ sinh thái công nghiệp chế biến gắn với thương mại toàn cầu”, PGS.TS Nguyễn Đình Thọ nhận định; đồng thời cũng lưu ý dù triển vọng năm 2026 được đánh giá tích cực, song ngành hồ tiêu vẫn cần theo dõi sát các yếu tố như biến động giá thế giới, nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn và chính sách thương mại của các thị trường nhập khẩu.