Trong bối cảnh già hoá dân số, việc nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp y học cổ truyền an toàn, có bằng chứng khoa học rõ ràng, có vai trò quan trọng đặc biệt. Qua đó hướng đến việc chăm sóc sức khỏe chủ động, phòng bệnh hơn chữa bệnh…

Hà Nội từ lâu được đánh giá là một trong những địa phương có hệ thống y học cổ truyền phát triển mạnh và đồng bộ. Hiện toàn thành phố có hai bệnh viện chuyên khoa y học cổ truyền với quy mô 550 giường bệnh. Đa số trạm y tế và phòng khám tại thủ đô đều triển khai các dịch vụ điều trị bằng y học cổ truyền.

Bên cạnh đó, hệ thống 368 vườn thuốc mẫu cùng công tác quản lý dược liệu ngày càng hiện đại đã giúp người dân dễ dàng tiếp cận các bài thuốc, phương pháp trị liệu an toàn và hiệu quả.

Giai đoạn 2020 - 2024, y học cổ truyền Hà Nội ghi nhận nhiều kết quả nổi bật. Từ các bệnh lý hô hấp, cảm cúm, rối loạn miễn dịch ở phụ nữ mang thai đến đau nhức xương khớp ở người cao tuổi, phương pháp y học cổ truyền đã chứng minh hiệu quả qua từng ca bệnh thực tế. Nhiều bệnh nhân chia sẻ họ tin tưởng y học cổ truyền vì tính an toàn, ít tác dụng phụ và hỗ trợ phục hồi lâu dài.

Hiện ngành y tế đang đẩy mạnh kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, ứng dụng công nghệ và nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao hiệu quả điều trị. Mô hình phối hợp Đông – Tây y đã được triển khai tại nhiều bệnh viện và bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt trong điều trị bệnh mạn tính, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe toàn diện.

Điển hình, mới đây chị Đinh Thị Phượng, quê Phú Thọ, đã nhập viện Đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội trong tình trạng dọa sảy khi thai nhi được 7 tuần. Sau khi được các bác sĩ siêu âm xác định có tụ dịch, chị được can thiệp bằng phác đồ Tây y gồm truyền giảm co, tiêm cầm máu, đồng thời phối hợp sử dụng thuốc Đông y. Chỉ sau vài tuần, sức khỏe cải thiện rõ rệt, tình trạng nghén giảm, giấc ngủ tốt hơn và các vị trí sưng đau do tiêm được chiếu đèn hỗ trợ nên tiến triển nhanh chóng.

Tương tự, theo ThS.BS Nguyễn Anh Việt, Trưởng khoa Ngoại, hầu hết các phẫu thuật như nội soi ruột thừa, lấy sỏi túi mật, mổ u xơ tiền liệt tuyến, tán sỏi laser ngược dòng… đều được hỗ trợ bằng y học cổ truyền trong quá trình phục hồi sau mổ.

Các bài thuốc giúp giảm phù nề, tăng tốc độ liền xương trong phẫu thuật chấn thương chỉnh hình. Hạn chế tái phát sau tán sỏi; cải thiện thể trạng bệnh nhân sau phẫu thuật tiêu hóa. Đđặc biệt là giảm đau hiệu quả - điều mà thuốc Tây thường gây nhiều tác dụng phụ nếu sử dụng kéo dài...

Trong khi đó, tại Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều bệnh nhân sau tai biến mạch máu não đã có tiến triển rõ rệt khi được điều trị dùng thuốc kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, thủy châm và tập vận động phục hồi.

BSCKII. Nguyễn Minh Trang, Phó trưởng Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết: “Người bệnh nếu được can thiệp sớm, kết hợp bằng y học cổ truyền, khả năng phục hồi sẽ cao hơn nhiều, đồng thời ngăn ngừa các biến chứng như cứng khớp, loét tỳ đè, viêm phổi…”

Một bệnh nhân nam (62 tuổi, Nam Định) đang điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ: “Sau tai biến, tôi bị liệt nửa người bên phải, nói ngọng, đi lại rất khó khăn. Được người quen giới thiệu, tôi đến điều trị châm cứu tại Khoa Y học cổ truyền. Sau 4 tuần kiên trì, tôi đã có thể tự bước vài bước, nói năng rõ ràng hơn, tinh thần thoải mái hẳn lên”.

Thực tế, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị xác định y học cổ truyền là một trong ba trụ cột quan trọng của nền y tế hiện đại, bên cạnh y học hiện đại và y học số. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu phát huy tiềm năng, thế mạnh của y học cổ truyền, nâng cao năng lực hệ thống từ Trung ương đến địa phương, đồng thời kết hợp hài hòa giữa các nền y học để tạo nên bản sắc riêng của y tế Việt Nam.

Tại Diễn đàn quốc tế Lạc bệnh học lần thứ 21 do Liên đoàn Hiệp hội Trung y dược thế giới cùng Hội Nan y Việt Nam phối hợp tổ chức mới đây, GS. Trương Việt Bình, Chủ tịch Hội Nan y Việt Nam, khẳng định lạc bệnh học nói riêng và y học cổ truyền nói chung đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ nhờ những thành tựu của khoa học hiện đại.

Trong suốt chiều dài phát triển của y học phương Đông, kinh lạc luôn được xem là hệ thống huyền diệu kết nối cơ thể, điều hòa sinh mệnh và giải thích nhiều bệnh lý phức tạp. Trong giai đoạn hiện nay, nhờ khoa học hiện đại, lạc bệnh học đang được giải mã một cách rõ ràng và thuyết phục.

Những năm gần đây, các học giả đã đạt nhiều bước tiến đột phá trong nghiên cứu, từ làm rõ vai trò của thông lạc trong bệnh tim mạch đến hệ thống hóa biện chứng bệnh phế lạc, mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị bệnh hô hấp. Đây được xem là nền tảng quan trọng thúc đẩy y học cổ truyền tiến vào kỷ nguyên chuẩn hóa và chứng cứ khoa học.

Trong phiên báo cáo chính, GS. Ngô Dĩ Lĩnh đã tham dự trực tuyến, chia sẻ nhiều kết quả nghiên cứu mới về ứng dụng lạc bệnh trong phòng trị bệnh mạch máu, thần kinh, nội tiết, miễn dịch và nghiên cứu chống lão hóa. Vị này đặc biệt nhấn mạnh sự dẫn dắt của lý thuyết kinh lạc đưa tới sự đột phá khoa học trong nghiên cứu chống lão hóa, nhận được sự đồng tình của các chuyên gia tham dự.

Trong khi đó, tham luận của Viện sĩ Trương Vận khẳng định sự hiệu quả của nhiều loại thuốc cổ truyền trong kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, tiểu đường và tiền tiểu đường; hỗ trợ điều trị xơ vữa động mạch và suy tim mạn tính. 

PGS Đoàn Quang Huy, Phó Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, cho rằng quá trình hội nhập quốc tế đang mở ra cho Việt Nam cơ hội đổi mới phương pháp, sáng tạo các mô hình điều trị phù hợp với nhu cầu hiện đại, đồng thời nâng tầm vị thế y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe. 

Thông qua các báo cáo, diễn đàn mở ra hướng nghiên cứu và tiếp cận mới về tim mạch học hiện đại gắn với cơ chế thông lạc; ứng dụng y học cổ truyền trong suy tim, rối loạn nhịp tim, nhồi máu não; điều trị các bệnh ung thư gan, ung thư phổi, ung thư vú theo mô hình Đông - Tây y kết hợp... Từ đó khẳng định vai trò kết hợp của y học cổ truyền và hiện đại.