Phải đánh thuế tài sản với nhà, đất thì mới tăng nguồn thu ngân sách và tạo lập thị trường bất động sản bền vững. Đó là ý kiến đề xuất của các ý kiến tham gia tại buổi toạ đàm đối thoại chính sách "Quản lý và phát triển thị trường quyền sử dụng đất tại Việt Nam" sáng 9/7, tại Hà Nội...
Từ đầu năm 2021, hiện tượng “sốt đất ảo” ở nhiều địa phương.
Tọa đàm do Đại học Kinh tế Quốc dân và Tổng cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức ngày 9/7 tại Hà Nội đã nhận được nhiều sự quan tâm của các diễn giả đến từ nhiều cơ quan tổ chức. Tại đây, các diễn giả cùng cho rằng, ở các quốc gia phát triển, thuế tài sản đóng vai trò quan trọng trong tổng thu ngân sách, chiếm tỷ lệ trung bình 3 - 4% so với tổng thu thuế.
THIẾT LẬP LUẬT THUẾ TÀI SẢN ĐỂ TĂNG THU NGÂN SÁCH
Xét trong giai đoạn 2005 - 2013, tỷ lệ thu thuế tài sản/GDP ở các nước phát triển và một số nước đang phát triển ở khu vực châu Á khoảng 2%/GDP, trong khi ở Nhật Bản, tỷ lệ này lên đến 8%.
Tuy nhiên, ở Việt Nam, thuế thu trong quá trình sử dụng tài sản chỉ chiếm khoảng 0,036% GDP, thấp hơn hàng trăm lần so với các quốc gia phát triển và mới chỉ điều tiết đối với đất.
Theo tính toán của Numbeo, một trang web dữ liệu lớn nhất về các thành phố và quốc gia trên thế giới, chỉ số giá bất động sản/thu nhập của Việt Nam cao thứ 17 toàn cầu và thứ 13 so với Châu Á. Năm 2021, chỉ số này của Việt Nam hiện là 19,75 lần, cao hơn Singapore, Nhật Bản, gấp đôi Ấn Độ và Malaysia.
Trao đổi với phóng viên VnEconomy tại buổi tọa đàm này, ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường phân tích, khi giá đất tăng lên, nhà nước không thu thêm được ngân sách, mà chủ yếu, người hưởng lợi lại là đại gia đất đai hay cán bộ quan chức sở hữu nhà, đất.
Việc tăng tỷ suất thuế, định giá đúng thửa đất là việc nhà nước phải làm. Có như vậy, mới “hãm” được tình trạng đầu cơ đất đai và tăng thu cho ngân sách.
Cùng quan điểm trên, TS. Hoàng Kim Huyền, Phó Trưởng ban Ban Giám sát tổng hợp, Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia chỉ rõ, thứ nhất, sự thất bại của cơ chế điều tiết cung - cầu và giá của thị trường quyền sử dụng tác động tiêu cực tới bền vững nợ công, gây thất thu ngân sách nhà nước, tác động tiêu cực tới bền vững tài khóa.
Khung giá đất của Chính phủ và bảng giá đất của UBND cấp tỉnh được sử dụng chủ yếu để tính thuế, phí và lệ phí liên quan đến đất đai. Khi căn cứ này được định giá thấp hơn nhiều lần so với giá thực tế trên thị trường, nguồn thu ngân sách nhà nước từ các khoản thu này sẽ bị sụt giảm rất nhiều so với thực tế.
Thứ hai, sẽ nảy sinh nhiều kẽ hở để tham nhũng chính sách đất đai. Do hạn chế trong xây dựng quy hoạch, thiếu minh bạch trong quản lý đất đai, yếu kém trong ban hành và tổ chức thực thi chính sách tạo quỹ đất tạo kẽ hở pháp lý cho những nhóm người có quyền lực sử dụng đất thu hồi vì mục đích phát triển kinh tế để hưởng lợi, đặc biệt là tư lợi cho bản thân và nhóm mình.
Thứ ba, lãng phí tài nguyên quốc gia, triệt tiêu động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nguồn lực đất đai bị rơi vào tay của nhóm lợi ích, gây bất bình đẳng trong xã hội và khiếu kiện của người dân.
“Các xung đột lợi ích trầm trọng bị vi phạm trong khung khổ pháp luật điều tiết thị trường này khiến tham nhũng chính sách, thao túng nguồn cung và giá trên thị trường. Đồng thời, thúc đẩy đầu cơ ở phía cầu trong khi thiếu công cụ chính sách giảm thiểu cầu đầu cơ”, bà Huyền nhấn mạnh.
AI KHÔNG MUỐN CÓ LUẬT THUẾ TÀI SẢN?
Theo ông Đặng Hùng Võ, về mặt quản lý, sắc thuế tài sản, phổ biến nhất là thuế bất động sản được thực hiện ở các nước G7, OECD, hay các nước công nghiệp mới. Hiện nay, hội nhập kinh tế mở toang, đến lúc giảm toàn bộ thuế xuất nhập khẩu, nguồn thu ngân sách bị ảnh hưởng rõ rệt. Nếu Việt Nam đưa ra sắc thuế này sẽ tăng thu cho ngân sách địa phương, cứu cánh ngân sách. Đây là thông lệ quốc tế, Việt Nam không thể lừng chừng mãi được.
“Tôi biết, có nhiều cán bộ quản lý cấp cao đều phản đối luật này lấy lí do động đến lòng dân. Nhưng thực chất, nếu Luật Thuế tài sản được thông qua, sẽ tác động đến lợi ích của những người cầm cân nảy mực, khiến họ không muốn quyết định. Tăng thuế bất động sản là cần thiết, ai thuộc diện khó khăn, nhà nghèo, sẽ sử dụng biện pháp miễn giảm”.
Ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, thuế tài sản là một loại thuế ra đời sớm trong hệ thống thuế của đa số các quốc gia trên thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia có nền kinh tế thị trường phát triển. Hiện có trên 90% quốc gia thực hiện thu thuế tài sản với nhiều tên gọi khác nhau.
Còn ở Việt Nam thì sao? Luật thuế Tài sản đã được đưa ra bàn thảo từ năm 2000. Lần gần nhất được đưa bàn luận khi Bộ Tài chính công bố dự thảo Luật thuế Tài sản vào đầu năm 2018, nhưng lần nào cũng đưa ra lấy ý kiến, xong lại cất đi.
Ông Đặng Hùng Võ nói: “Tôi biết, có nhiều cán bộ quản lý cấp cao đều phản đối luật này lấy lí do động đến lòng dân. Nhưng thực chất, nếu Luật Thuế tài sản được thông qua, sẽ tác động đến lợi ích của những người cầm cân nảy mực, khiến họ không muốn quyết định. Tăng thuế bất động sản là cần thiết, ai thuộc diện khó khăn, nhà nghèo, sẽ sử dụng biện pháp miễn giảm”.
Gần đây, Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) đã gửi công văn tới Thủ tướng Chính phủ đề xuất đánh thuế rất cao đối với hành vi bán, chuyển nhượng mang dấu hiệu đầu cơ, lướt sóng và đánh thuế tài sản nhằm ổn định thị trường bất động sản.
HoREA cũng kiến nghị đánh thuế người sở hữu nhiều nhà đất mà không dùng để ở, hoặc không sử dụng để sản xuất, kinh doanh sẽ chịu mức thuế suất lũy tiến tùy theo số lượng nhà đất sở hữu. Trong trường hợp thị trường bất động sản bị đầu cơ, có thể áp dụng thuế suất rất cao để triệt tiêu ý chí đầu cơ. Việc chậm đưa đất vào sử dụng cũng nên đánh thuế cao nhằm triệt tiêu ý chí “găm giữ” đất, chậm đưa đất vào sử dụng và để chống đầu cơ đất đai.
Tuy nhiên, bà Hoàng Kim Huyền lưu ý, thuế tài sản sẽ bị vô hiệu hóa nếu nút thắt trong khuôn khổ pháp lý về quy hoạch và đất đai không được tháo gỡ triệt để. Do vậy, thuế tài sản chỉ nên áp dụng khi các giải pháp nêu trên được thực thi, giá đất được định giá công khai, minh bạch và phản ánh đúng, đủ và kịp thời giá trị thị trường.
Tỷ lệ thu thuế tài sản/GDP ở một số quốc gia. Nguồn: Tổng hợp từ tọa đàm
Ngoài ra, để thuế tài sản hoạt động hiệu quả, linh hoạt và mang lại nguồn thu bền vững trên cơ sở cân đối hài hòa lợi ích giữa nhà nước – doanh nghiệp – dân cư.
Theo đó, chính quyền địa phương được phép linh hoạt trong việc điều chỉnh hệ số thuế với các loại tài sản, đối tượng chịu thuế cụ thể phù hợp với chiến lược, chính sách phát triển của địa phương. Đồng thời, thuế tài sản cần phải là thuế lũy tiến ở mức cao để ngăn tình trạng đầu cơ đất đai. Đầu cơ đất đai không chỉ làm giảm tính hữu hiệu của chính sách tiền tệ, quan trọng hơn, đất đai là đầu vào của nền kinh tế, tình trạng đầu cơ đất đai khiến một nguồn lực tài nguyên lớn không tạo ra giá trị gia tăng bền vững.
Bổ sung thêm, ông Đặng Hùng Võ cho rằng, để tránh tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”, phải phân tán quyền lực của khu vực nhà nước và áp dụng thể chế “quản trị đất đai” dựa trên sự tham gia của tổ chức, công dân với điều kiện công khai, minh bạch thông tin quản lý; cơ quan nhà nước thực hiện trách nhiệm giải trình trước sự giám sát của tổ chức, công dân.
"Cầu do đầu cơ về quyền sử dụng đất bị thổi phồng do thiếu vắng chính sách thuế, phí nhắm vào đầu cơ quyền sử dụng đất, như thuế tài sản, phí phạt khi sở hữu nhưng để bất động sản đó hoang hóa, ảnh hưởng xấu tới môi trường, cảnh quan xung quanh. Cầu đầu cơ cũng gia tăng khi Việt Nam chưa có thuế tài sản lũy kế cho những cá nhân, hộ gia đình sở hữu tới bất động sản thứ hai, thứ ba,..
Các thất bại của công cụ điều tiết cung và giá trên thị trường đã dẫn tới thị trường tồn tại quá nhiều khoảng mờ về thông tin. Thiếu minh bạch, bất đối xứng thông tin luôn là môi trường lý tưởng cho đầu cơ phát triển. Cầu đầu cơ càng lớn, càng nằm ngoài kiểm soát, thì giá cả trên thị trường giao dịch quyền sử dụng đất càng cao và biến động mạnh, khả năng tiếp cận nhà ở, đất kinh doanh, đất nông nghiệp của cầu thực càng yếu đi.
Cầu thực về quyền sử dụng đất của cá nhân và hộ gia đình theo văn hóa “an cư lạc nghiệp” của người Việt là rất lớn. Tuy nhiên, lực lượng cầu này ngày càng bị giới hạn bởi khoảng cách ngày một lớn giữa thu nhập và giá quyền sử dụng đất".
Bà Hoàng Kim Huyền, Phó Trưởng ban Ban Giám sát tổng hợp, Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia.
Hết "sốt đất", lượng tìm kiếm chuyển sang căn hộ "đẩy" giá bán bình quân lên mức 59 triệu đồng/m2
06:00, 07/07/2021
Kon Tum tăng cường giám sát các hành vi gây sốt đất ảo
12:19, 26/05/2021
“Sốt đất” - nguồn cơn của nguy cơ "bong bóng" bất động sản
Từ 1/6, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở chuyển sang phương pháp kê khai làm cơ sở để xác định nghĩa vụ thuế. Dù gặp nhiều thách thức về công nghệ, chi phí và thói quen nhưng các chuyên gia cho rằng đây là cơ hội để thay đổi mô hình quản lý, minh bạch tài chính để hướng đến phát triển bền vững...
Thuế TP.Hà Nội cảnh báo 8 hành vi gian lận không được khấu trừ VAT
Một trong những điểm đáng lưu ý tại Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 là quy định 8 trường hợp hóa đơn, chứng từ không được khấu trừ, hoàn thuế và bổ sung cơ chế khai sai sót trước thanh tra. Quy định mới nhằm siết chặt quản lý nhưng vẫn tạo linh hoạt cho người nộp thuế…
VIB và chiến lược “Dẫn đầu xu thế thẻ”: Từ tầm nhìn đến vị thế tiên phong
Ngân hàng Quốc Tế (VIB) vừa cán mốc 1 triệu thẻ tín dụng, khẳng định thành quả của chiến lược “Dẫn đầu xu thế thẻ” được triển khai bền bỉ hơn 7 năm qua.
Sự kết hợp độc đáo giữa âm nhạc và tài chính: Seabank X Mỹ Tâm mang đến trải nghiệm tài chính đầy cảm xúc
SeASoul là chiếc thẻ Visa 2in1 đầu tiên đánh dấu sự kết hợp giữa ngân hàng SeABank và ca sĩ Mỹ Tâm, giữa tài chính và âm nhạc. Không chỉ mang lại cho khách hàng đa tầng tiện ích, SeASoul còn là cầu nối chứa đựng thông điệp tri ân từ trái tim của nghệ sĩ và ngân hàng, lan tỏa năng lượng tích cực đến cộng đồng.
Giá bán vàng miếng mấp mé 129 triệu đồng mỗi lượng
Sau khi tăng tới 1 triệu đồng/lượng trong phiên hôm qua (28/8), giá mua, bán vàng miếng SJC tại hầu hết các doanh nghiệp kinh doanh tiếp tục tăng mạnh trong phiên ngày 29/8.
Sáu giải pháp phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng
Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển năng lượng xanh, sạch nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và phát triển bền vững. Ông Nguyễn Ngọc Trung chia sẻ với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về sáu giải pháp để phát triển nhanh và bền vững ngành năng lượng nói chung và các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng mới nói riêng…
Nhân lực là “chìa khóa” phát triển điện hạt nhân thành công và hiệu quả
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhấn mạnh vấn đề quan trọng nhất khi phát triển điện hạt nhân ở Việt Nam là nguồn nhân lực, xây dựng năng lực, đào tạo nhân lực giỏi để tham gia vào triển khai, vận hành dự án...
Phát triển năng lượng tái tạo, xanh, sạch: Nền tảng cho tăng trưởng kinh tế trong dài hạn
Quốc hội đã chốt chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế 8% cho năm 2025 và tăng trưởng hai chữ số cho giai đoạn 2026 – 2030. Để đạt được mục tiêu này, một trong những nguồn lực có tính nền tảng và huyết mạch chính là điện năng và các nguồn năng lượng xanh, sạch…
Nhà đầu tư điện gió ngoài khơi tại Việt Nam vẫn đang ‘mò mẫm trong bóng tối’
Trả lời VnEconomy bên lề Diễn đàn năng lượng xanh Việt Nam 2025, đại diện doanh nghiệp đầu tư năng lượng tái tạo nhận định rằng Chính phủ cần nhanh chóng ban hành các thủ tục và quy trình pháp lý nếu muốn nhà đầu tư nước ngoài rót vốn vào các dự án điện gió ngoài khơi của Việt Nam...
Tìm lộ trình hợp lý nhất cho năng lượng xanh tại Việt Nam
Chiều 31/3, tại Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam chủ trì, phối hợp với Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2025 với chủ đề: “Năng lượng xanh, sạch kiến tạo kỷ nguyên kinh tế mới - Giải pháp thúc đẩy phát triển nhanh các nguồn năng lượng mới”...
Thuế đối ứng của Mỹ có ảnh hướng thế nào đến chứng khoán?
Chính sách thuế quan mới của Mỹ, đặc biệt với mức thuế đối ứng 20% áp dụng từ ngày 7/8/2025 (giảm từ 46% sau đàm phán),
có tác động đáng kể đến kinh tế Việt Nam do sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Mỹ (chiếm ~30% kim ngạch xuất khẩu).
Dưới đây là phân tích ngắn gọn về các ảnh hưởng chính: