Hạ tầng thanh toán và dữ liệu số mở rộng không gian tăng trưởng ngành tài chính

Dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước và UBND TP. Hồ Chí Minh, Báo Tuổi Trẻ phối hợp Văn phòng, Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), Sở Công thương TP. Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (Napas) tổ chức họp báo công bố chương trình Ngày tài chính số 2026 với chủ đề: “Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số”.

3 TRỤ CỘT PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH SỐ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), nhận định từ những ngày đầu còn bỡ ngỡ với mã QR hay ví điện tử, đến cuối năm 2025, đã ghi nhận hơn 25,2 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt với giá trị đạt trên 362 triệu tỷ đồng, những con số minh chứng cho sự bùng nổ của kinh tế số.

Năm 2026 đánh dấu nhiều sự thay đổi quan trọng trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực ngân hàng - tài chính. Trên nền tảng hạ tầng thanh toán đã vững chắc, tiến tới xây dựng một hệ sinh thái tài chính số toàn diện.

Theo ông Tuấn, với vai trò cơ quan quản lý trong lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng, NHNN xác định hoàn thiện hành lang pháp lý và phát triển hạ tầng thanh toán quốc gia là “đòn bẩy” thực hiện các mục tiêu tài chính vĩ mô, với ba trụ cột trọng tâm.

“Thanh toán số ngày càng đóng vai trò như hạ tầng giao thông của nền kinh tế số, nơi các dòng chảy thanh toán được lưu thông nhanh chóng và hiệu quả. Việc thanh toán thuận tiện, chi phí thấp không chỉ giúp tăng tốc vòng quay vốn, thúc đẩy tiêu dùng nội địa mà còn tạo điều kiện để cung - cầu gặp nhau nhanh hơn, qua đó hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh phát triển.

Đặc biệt, thanh toán song phương xuyên biên giới đang trở thành động lực mới cho tiêu dùng và du lịch. Việc triển khai thanh toán QR xuyên biên giới không chỉ tạo thuận lợi cho du khách mà còn góp phần kích cầu, mở rộng đầu ra cho hàng hóa và dịch vụ trong nước”.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý thông qua rà soát, sửa đổi các quy định nhằm cụ thể hóa nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế nhà nước, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Đồng thời, đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính và ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh điện tử (eKYC) để giảm chi phí và rào cản cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ hai, Ngân hàng Nhà nước tập trung nâng cấp hạ tầng thanh toán quốc gia theo hướng an toàn, thông suốt, tăng khả năng kết nối và mở rộng hệ sinh thái thanh toán số. Cơ quan này cũng nghiên cứu chuyển đổi từ QR chuyển khoản sang QR thanh toán nhằm thúc đẩy tài chính toàn diện.

Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục mở rộng thanh toán quốc tế qua mã QR, đồng thời ưu tiên bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh hệ thống, hướng tới xây dựng hệ sinh thái tài chính số bền vững và hỗ trợ tăng trưởng ổn định.

Ông Phạm Anh Tuấn kỳ vọng “Ngày Tài chính số” năm 2026 sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa cho cơ quan quản lý, người dân và doanh nghiệp; góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, hỗ trợ tiểu thương số hóa hoạt động kinh doanh, đồng thời nâng cao vị thế Việt Nam thông qua hạ tầng thanh toán xuyên biên giới hiện đại và an toàn.

CÔNG NGHỆ, DỮ LIỆU, HẠ TẦNG THÚC ĐẨY THANH TOÁN SỐ

Nhìn lại chặng đường từ năm 2019 của chương trình, Nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng biên tập báo Tuổi trẻ, Trưởng Ban tổ chức Ngày tài chính số, cho biết chương trình “Ngày không tiền mặt 16/6” đã tạo đòn bẩy chính sách quan trọng, thúc đẩy thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam.

Trước những thay đổi trong quản lý lĩnh vực ngân hàng - tài chính từ năm 2026, Ban tổ chức cho rằng việc chuyển đổi từ “Ngày Không tiền mặt” sang “Ngày Tài chính số” là bước đi tất yếu, phù hợp với xu thế phát triển của kỷ nguyên số và định hướng của ngành ngân hàng. “Sự hội tụ của công nghệ dữ liệu, hạ tầng thanh toán liên ngân hàng và chính sách đang mở ra cơ hội kết nối thanh toán trong nước và xuyên biên giới, đồng thời tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và xây dựng không gian tài chính số an toàn”, ông Toàn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, “Tài chính số” được kỳ vọng tạo hiệu ứng cộng hưởng cho Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia, thanh toán số đang trở thành “cửa ngõ” giúp người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại; đồng thời hỗ trợ minh bạch hóa hoạt động, nâng cao năng lực quản trị và khả năng tiếp cận tín dụng chính thức.

Ở góc độ triển khai thực tiễn, việc mở rộng hạ tầng thanh toán và kết nối xuyên biên giới đang được các đơn vị trong hệ sinh thái đẩy mạnh. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Napas, cho biết đến nay đơn vị đã triển khai kết nối thanh toán xuyên biên giới qua mã QR với Thái Lan, Lào và Campuchia theo cả hai chiều thanh toán, phục vụ người Việt ra nước ngoài và du khách quốc tế đến Việt Nam.

Trong năm 2025 và đầu năm 2026, Napas tiếp tục triển khai VietQRGlobal với thị trường Trung Quốc và Hàn Quốc dành cho khách du lịch tại Việt Nam, đồng thời chuẩn bị mở rộng sang Ấn Độ, Singapore và Đài Loan. Hiện hơn 20 ngân hàng và trung gian thanh toán đã triển khai dịch vụ này.

Theo ông Tùng, một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy chuyển đổi từ hình thức chuyển khoản cá nhân (P2P) sang VietQRPay là các giá trị về vận hành và quản lý bán hàng mà giải pháp này mang lại. Giải pháp này giúp minh bạch dòng tiền, hỗ trợ đối soát chính xác, hạn chế nhầm lẫn và minh bạch doanh thu nhờ thông tin giao dịch gắn với từng đơn hàng, điểm bán.

VietQRPay cũng hỗ trợ các tính năng như hoàn tiền, hoàn tiền một phần, mã tham chiếu riêng cho từng giao dịch nhằm tránh thanh toán trùng lặp. Giải pháp có thể triển khai nhanh, chi phí phù hợp với cả hộ kinh doanh nhỏ lẻ và doanh nghiệp lớn, đồng thời hỗ trợ đa dạng nguồn thanh toán từ tài khoản, thẻ đến ví điện tử.

Bên cạnh đó, VietQRGlobal giúp khách quốc tế quét mã thanh toán tại Việt Nam, hỗ trợ đơn vị kinh doanh mở rộng tệp khách hàng. Hệ thống tích hợp với phần mềm quản lý bán hàng, tự động xác nhận giao dịch theo thời gian thực và tạo dữ liệu doanh thu để hình thành “hồ sơ tín dụng số”, qua đó hỗ trợ tiếp cận vốn thuận lợi hơn.

Trong thời gian tới, Napas sẽ tiếp tục hợp tác với ngân hàng, trung gian thanh toán và các công ty fintech để mở rộng mạng lưới chấp nhận VietQRPay trên nhiều lĩnh vực, từ hộ kinh doanh nhỏ đến hệ thống bán lẻ quy mô lớn.