Bắc Ninh thúc đẩy số hóa, giúp nông dân phát triển chăn nuôi

Gia đình anh Nguyễn Văn Minh, thôn Hán Đà, xã Chi Lăng, là ví dụ điển hình. Trước đây, gia đình anh chỉ canh tác 2 vụ lúa theo phương thức truyền thống, thu nhập bấp bênh phụ thuộc thời tiết. Từ năm 2020, anh Minh đầu tư xây dựng 7 nhà kính trồng dưa lưới ICHIBA với tổng diện tích 7.000 m², áp dụng công nghệ trồng giá thể, hệ thống tưới nước và bón phân tự động, điều chỉnh theo giai đoạn phát triển của cây.

Anh Minh chia sẻ: "Mô hình này vừa nâng cao năng suất, vừa đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Thu nhập hiện đạt khoảng 900 triệu đồng/năm, ổn định hơn hẳn so với cách làm truyền thống".

Công ty CP Nông nghiệp Ứng dụng Công nghệ cao DELCO vận hành Delco Farm – trang trại thông minh rộng 6 ha tại phường Ninh Xá. Từ năm 2017, công ty đầu tư bài bản với các khu vực: 2 ha mặt nước nuôi cá, 7.000 m² nhà kính trồng dưa lưới Nhật Bản, 1.000 m² nhà kính thủy canh và khu chăn nuôi gà đẻ 50.000 con.

Toàn bộ quá trình sản xuất được tự động hóa, các cảm biến đo đạc đất, môi trường và không khí giúp điều chỉnh lượng nước, dinh dưỡng chính xác. Khu chăn nuôi gà được kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, không khí sạch, thức ăn đạt chuẩn, cùng hệ thống cho ăn, uống tự động. Đặc biệt, gà được nghe nhạc nhằm duy trì sức khỏe và chất lượng trứng.

"Tất cả nông sản đều có mã QR truy xuất nguồn gốc, minh bạch từ trồng trọt đến đóng gói. Chúng tôi phân phối tại siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và đồng thời sử dụng nền tảng số như TikTok, YouTube để quảng bá, tiếp cận người tiêu dùng nhanh chóng", ông Lê Khánh Mạnh, Tổng Giám đốc DELCO, cho biết

Nhiều nông dân và doanh nhân Bắc Ninh đã chủ động gia nhập chuỗi giá trị từ gieo trồng đến đóng gói, vận chuyển, giúp người tiêu dùng dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Thay vì phụ thuộc thương lái, họ kết nối trực tiếp qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, livestream bán hàng, quảng bá thương hiệu và nâng giá trị sản phẩm.

Theo đánh giá từ Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh, nông dân, doanh nhân ngày càng chủ động ứng dụng công nghệ, số hóa trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Điều này không chỉ nâng cao sức cạnh tranh mà còn thúc đẩy nền kinh tế số trong khu vực nông nghiệp."

Dù đạt nhiều kết quả, nhiều hộ gia đình, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn về vốn và kỹ năng số. Chi phí lắp đặt nhà màng, nhà kính tự động, thiết bị cảm biến, máy bay không người lái, phần mềm quản lý nông trại… vẫn vượt khả năng của nhiều nông dân. Đồng thời, việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi còn vướng thủ tục hành chính và điều kiện bảo đảm tài sản.

Nhiều nông dân chưa tiếp cận được thông tin công nghệ mới, mô hình thành công; thiếu kết nối với viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ. Một số sáng kiến khoa học mới chỉ thử nghiệm quy mô nhỏ, chưa lan tỏa đến cộng đồng nông dân.

Để tháo gỡ nút thắt, cần sự đồng hành chặt chẽ của chính quyền, tổ chức khoa học và doanh nghiệp. Các giải pháp gồm: Xây dựng chương trình đào tạo, tập huấn kỹ năng số cho nông dân với nội dung thiết thực, phương pháp dễ hiểu; Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp thông minh; Hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho dự án ứng dụng công nghệ cao; Kết nối nông dân với các nhà khoa học để áp dụng sáng kiến, kỹ thuật mới vào thực tiễn.

Những giải pháp này giúp nông dân Bắc Ninh không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn tạo sinh kế bền vững, thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, đổi mới sáng tạo.

Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Bắc Ninh, hiện nay tổng đàn lợn toàn tỉnh đạt hơn 1,1 triệu con; đàn gia cầm khoảng 26 triệu con, đàn bò hơn 112.000 con… Từ nay đến cuối năm, sản lượng tiếp tục tăng mạnh do giá bán các sản phẩm ổn định…

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, sau sáp nhập, ngành chăn nuôi tại Bắc Ninh đang có nhiều hơn các điều kiện để phát triển, nâng cao năng suất, mở rộng thị trường... Chính quyền cùng các ban ngành liên quan đã và đang hỗ trợ người dân nâng cao năng lực chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao.

Xác định chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới hiện đại, thời gian qua, Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp giúp nông dân ứng dụng công nghệ, hình thành đội ngũ “nông dân số” thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh, việc thúc đẩy nông dân tham gia chuyển đổi số "là nhiệm vụ trọng tâm, vừa cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài".

Bám sát chỉ đạo của Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và Tỉnh ủy Bắc Ninh, Hội đã xây dựng các chương trình hành động cụ thể theo hai hướng: nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối tiêu thụ nông sản trên môi trường số, góp phần tạo nền tảng cho kinh tế nông thôn phát triển bền vững.

Nổi bật là Đề án nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho chủ trang trại, hộ sản xuất kinh doanh giỏi giai đoạn 2021-2025. Thông qua hàng trăm buổi tuyên truyền, phát hành hơn 4.000 tờ rơi hướng dẫn, cùng nhiều lớp tập huấn kỹ năng số, Hội đã giúp nông dân biết sử dụng điện thoại thông minh để quản lý sản xuất, quảng bá và bán hàng trực tuyến, góp phần thay đổi tư duy "sản xuất nhỏ lẻ" sang "kinh tế hợp tác, thông minh".

Song song đó, Hội phối hợp triển khai phần mềm MCA - Hệ thống quản lý quy trình sản xuất và tự động kết nối cung cầu, được xem là "trung tâm dữ liệu nông nghiệp số" của tỉnh. Phần mềm tích hợp 6 phân hệ, phục vụ từ người sản xuất, nhà cung cấp đến cơ quan quản lý nhà nước, cho phép nông dân tra cứu kỹ thuật, dự báo thời tiết – dịch bệnh, quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường nhanh chóng, minh bạch.

Để hệ thống phát huy hiệu quả, Hội đã tổ chức 15 lớp tập huấn cho hơn 1.000 hội viên, hướng dẫn cách khai thác MCA và quản trị sản xuất trực tuyến.

Cùng với đó, 4 mô hình ứng dụng công nghệ IoT trong trồng trọt, chăn nuôi được triển khai thực tế, giúp giảm chi phí, tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm và hình thành thói quen sản xuất khoa học, bền vững, thân thiện môi trường – nền tảng quan trọng trong xây dựng nông thôn mới xanh và thông minh.

Không chỉ chuyển đổi trong khâu sản xuất, Bắc Ninh còn đẩy mạnh số hóa trong tiêu thụ nông sản. Hội Nông dân tỉnh phối hợp với Bưu điện tỉnh tập huấn cho hơn 1.200 thành viên hợp tác xã, chủ trang trại, đồng thời hỗ trợ đưa hơn 300 sản phẩm nông nghiệp địa phương lên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, Shopee…

Nhờ đó, nhiều sản phẩm đặc trưng của Bắc Ninh như mật ong Hoa Đào, mắm tép chưng thịt PKT, dưa lưới Tân An, gà đồi Đồng Kỳ... đã xuất hiện trên các gian hàng trực tuyến, góp phần quảng bá thương hiệu OCOP Bắc Ninh và thúc đẩy chuyển đổi số trong Chương trình Mỗi xã một sản phẩm.

Một số mô hình tiêu biểu đã và đang mang lại hiệu quả rõ rệt trong quá trình chuyển đổi số nông nghiệp ở Bắc Ninh. Tiêu biểu như chị Nguyễn Thị Huyền (phường Tân An) ứng dụng công nghệ IoT trong trồng dưa lưới và dưa lê Hàn Quốc trên diện tích 2.000m2, giúp tăng năng suất khoảng 25%, đồng thời giảm đáng kể nhân công và chi phí sản xuất.

Những mô hình này không chỉ minh chứng cho hiệu quả của chuyển đổi số, mà còn tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong phong trào xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu - nơi nông dân vừa giỏi nghề, vừa làm chủ công nghệ.