Một số thông tin tài chính thời gian gần đây của các doanh nghiệp trong ngành cho thấy những chỉ dấu tưởng chừng đối lập: Lợi nhuận ghi nhận ở mức cao, trong khi các khoản chi phí phân phối được điều chỉnh theo hướng thận trọng hơn; một số nghĩa vụ tài chính phát sinh liên quan đến các giai đoạn trước, song song với các quyết định quản trị vốn theo thông lệ quốc tế.
Những dữ liệu này, nếu chỉ nhìn ở bề nổi, có thể tạo cảm giác mâu thuẫn. Tuy nhiên, với bảo hiểm nhân thọ, các chỉ số tài chính cần được đặt trong đúng bối cảnh vận hành dài hạn của ngành, nhất là khi mô hình kinh doanh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ tăng trưởng theo quy mô sang chú trọng chất lượng và tính bền vững.
SỐ LIỆU TÀI CHÍNH TRONG BỐI CẢNH NGÀNH
Bảo hiểm nhân thọ là lĩnh vực nhận phí bảo hiểm ở hiện tại để thực hiện các cam kết có thời hạn rất dài trong tương lai. Vì vậy, cách đọc báo cáo tài chính của ngành này khác với các ngành có chu kỳ kinh doanh ngắn như sản xuất hoặc bán lẻ. Ý nghĩa quan trọng nhất của các chỉ số tài chính bảo hiểm nhân thọ thường tập trung vào khả năng duy trì an toàn vốn, thanh khoản và nghĩa vụ chi trả trong dài hạn.
Theo công bố của Prudential Việt Nam, năm 2025 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận trước thuế 4.937 tỷ đồng, tổng tài sản 198.855 tỷ đồng, biên khả năng thanh toán trên 200% và chi trả gần 16.489 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng. Xét theo logic tài chính ngành, các chỉ số này cho thấy doanh nghiệp duy trì tốt năng lực vốn và khả năng đáp ứng nghĩa vụ dài hạn với khách hàng mua bảo hiểm. Nghe để hiểu một câu chuyện qua từng mảnh ghép số liệu chắc chắn là điều thú vị.
Một trong những điều khó hiểu thú vị nhất là “mảng bảo hiểm cốt lõi lỗ” trong khi doanh nghiệp có lãi lớn. Trong thực tế, một chỉ số này không phản ánh toàn bộ sức khỏe tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm. Trong bảo hiểm nhân thọ, lợi nhuận không chỉ đến từ phần khai thác bảo hiểm, mà còn đến từ đầu tư, quản trị tài sản và hiệu quả sử dụng vốn. Báo cáo tài chính 2025 của Prudential Việt Nam cho thấy lợi nhuận hơn 11.400 tỷ đồng đến từ các khoản đầu tư tài chính, cao chưa từng có.
Mọi nhà bảo hiểm dùng doanh thu phí bảo hiểm để đầu tư. Đầu tư chính là một khía cạnh khác cực kỳ quan trọng của kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, không chỉ tạo thêm lợi ích tài chính cho doanh nghiệp và khách hàng mà còn tạo các kênh dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế.
NHÀ BẢO HIỂM LÀM GÌ KHI DÒNG TIỀN ÂM
Một chỉ số khác cũng khá thú vị là dòng tiền âm. Với doanh nghiệp bảo hiểm, dòng tiền kinh doanh âm không nhất thiết là tín hiệu rủi ro thanh khoản theo nghĩa thông thường. Chỉ số này có thể biến động theo chu kỳ đầu tư, nhịp chi trả quyền lợi, cơ cấu sản phẩm và cách phân bổ tài sản.
Khi nhìn tổng thể sức khoẻ tài chính, vấn đề cốt lõi là doanh nghiệp có duy trì được lớp đệm vốn và khả năng thanh toán đủ mạnh để hấp thụ các biến động đó hay không. Ở điểm này, các con số biên khả năng thanh toán trên 200% và chi trả gần 16.489 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm cho khách hàng thể hiện vai trò rõ nhất. Và điểm đáng quan tâm hơn nữa chính là sự kết hợp giữa dịch vụ bảo vệ tài chính và đầu tư trong mô hình kinh doanh bảo hiểm nhân thọ.
GIẢM CHI THƯỞNG ĐẠI LÝ - CÂU CHUYỆN MÔ HÌNH KINH DOANH HIỆN ĐẠI
Việc giảm gần 53% chi thưởng đại lý có thể được hiểu là tín hiệu điều chỉnh, không chỉ là chiến lược bán hàng mà còn là định hướng lại mô hình kinh doanh theo xu hướng các thị trường phát triển hơn. Biến động thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam vài năm qua cho thấy những đòi hỏi của phát triển thực chất, các nhà bảo hiểm không còn lao vào mở thật nhanh nhiều kênh phân phối để chạy theo doanh số.
Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đang chuyển trọng tâm từ mở rộng số lượng hợp đồng sang nâng chất lượng tư vấn, tăng tỷ lệ duy trì hợp đồng và đề cao giá trị vòng đời khách hàng qua những đầu tư nâng cấp hệ thống và trải nghiệm khách hàng. Điều này có thể làm tốc độ tăng trưởng ngắn hạn chậm lại, nhưng hỗ trợ sự bền vững của danh mục trong dài hạn, và tập trung tốt hơn cho quyền lợi của khách hàng.
Ông Ngô Trung Dũng – Phó Tổng thư ký Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam mới đây khẳng định: “Thị trường bảo hiểm đang giảm dần cơ chế thưởng nóng, hoa hồng và hỗ trợ quá mạnh cho đại lý để chuyển sang mô hình phát triển bền vững hơn, ưu tiên chất lượng tư vấn và tỷ lệ duy trì hợp đồng.”
CHIA LỢI NHUẬN TỪ ĐẦU TƯ – THỰC TIỄN FDI
Việc chuyển 5.104 tỷ đồng cho công ty mẹ cũng là chi tiết thu hút nhiều chú ý. Trong mô hình của các tập đoàn quốc tế, việc công ty con thực hiện chia lợi nhuận sau giai đoạn tái đầu tư kéo dài là một hiện tượng bình thường, và Việt Nam cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp FDI thực hiện việc này.
Ở góc nhìn tài chính quốc tế, việc một doanh nghiệp đủ mạnh để chia cổ tức sau thời gian dài tái đầu tư thường phản ánh hoạt động tại thị trường đó đã trưởng thành hơn. Theo thông tin công bố, đây là lần đầu Prudential Việt Nam chia lợi nhuận về Tập đoàn kể từ năm 2016, chính là những khoản lợi nhuận giữ lại tích lũy của các năm 2018, 2019, 2020 cho công ty mẹ.
NGHĨA VỤ THUẾ VÀ THÀNH VIÊN “CÂU LẠC BỘ NỘP THUẾ NGHÌN TỶ”
Khoản truy thu thuế hơn 135 tỷ đồng cũng là chi tiết đáng chú ý, nhưng cần được đánh giá trong tương quan với tổng tài sản gần 199.000 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 4.937 tỷ đồng và mức chi trả quyền lợi gần 16.489 tỷ đồng. Các bài viết trên báo chí cũng cho thấy khoản này gắn với nghĩa vụ thuế bổ sung cho các năm trước và doanh nghiệp đã nộp trong năm 2025.
Đầu năm nay, trong số 89 tập thể được khi thành phố Hồ Chí Minh biểu dương về đóng góp cho thành phố, 33 doanh nghiệp đã đóng góp thuế trên 1.000 tỷ đồng. Ở nhóm tài chính - bảo hiểm, 8 ngân hàng trong nước và quốc tế, và một đơn vị bảo hiểm nhân thọ góp mặt trong “Câu lạc bộ nộp thuế nghìn tỷ” - chính là Prudential Việt Nam.
Bảo hiểm nhân thọ là một dịch vụ gắn bó lâu dài, có khi là trọn đời với từng khách hàng, cũng là kênh tạo vốn đầu tư dài hạn cho nền kinh tế. Thật thú vị khi xem xét sức khoẻ tài chính cho những doanh nghiệp trong lĩnh vực đặc thù này. Có lẽ không phải là đọc một con số, mà là nghe con số kể chuyện trong đúng ngữ cảnh. Sau cùng, tiêu chí quan trọng nhất vẫn là doanh nghiệp có duy trì được năng lực vốn, khả năng thanh toán và mức độ tin cậy đủ để thực hiện các cam kết dài hạn với khách hàng và nền kinh tế hay không.
