Các nhà lập pháp Mỹ dự kiến sẽ xem xét một dự luật tạm dừng thu thuế xăng liên bang, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ủng hộ đề xuất này trong bối cảnh giá nhiên liệu tại Mỹ tăng mạnh vì chiến sự Iran...

Ngày thứ Hai (11/5), Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Josh Hawley của bang Missouri cho biết ông sẽ trình dự luật tạm dừng thu khoản thuế liên bang 18,4 cent/gallon đang được tính vào giá xăng bán lẻ tại Mỹ.

“Chúng tôi sẽ tạm dừng thu thuế xăng trong một thời gian. Khi giá xăng hạ, khoản thuế này sẽ được khôi phục dần”, ông Trump nói với kênh CBS News trước đó trong ngày thứ Hai. Ông mô tả đề xuất này là “một ý tưởng tuyệt vời”.

Tuy nhiên, để có hiệu lực, bất kỳ đề xuất tạm dừng thu thuế nào cũng cần được Quốc hội Mỹ thông qua. Dự luật cũng cần sự ủng hộ của một số thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Thượng viện để có thể trở thành luật.

Việc Mỹ cân nhắc tạm miễn thuế xăng liên bang diễn ra trong bối cảnh người dân nước này chịu áp lực ngày càng lớn từ giá nhiên liệu tăng cao do xung đột ở Trung Đông.

Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải thường chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu tiêu thụ toàn cầu - đã bị gián đoạn nghiêm trọng trong hơn 2 tháng qua, đẩy giá dầu thô lên trên 100 USD/thùng. Từ khi chiến sự bắt đầu vào cuối tháng 2, giá xăng bình quân tại Mỹ đã tăng hơn 50%, lên 4,52 USD/gallon. Giá dầu diesel - đầu vào quan trọng của nhiều ngành công nghiệp Mỹ - cũng tăng tương tự, lên 5,64 USD/gallon, sát mức kỷ lục 5,82 USD/gallon.

Đề xuất tạm dừng thu thuế xăng từng được đưa ra trong các cú sốc năng lượng trước đây, gần nhất là năm 2022, khi chiến dịch quân sự của Nga tại Ukraine đẩy giá xăng tại Mỹ lên mức kỷ lục. Nhưng dù được Tổng thống Mỹ khi đó là ông Joe Biden ủng hộ, đề xuất tạm dừng thu thuế xăng liên bang không giành được đủ phiếu tại Quốc hội.

Một số bang của Mỹ từng tạm dừng thu thuế xăng ở cấp bang, nhưng biện pháp này chưa từng được áp dụng trên phạm vi toàn quốc.

Thời gian qua, để hạ nhiệt giá nhiên liệu, ông Trump đã xả lượng dầu kỷ lục từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược Mỹ (SPR), đồng thời nới lỏng một số hạn chế về vận tải biển và quy định môi trường đối với nhiên liệu.

Tuy nhiên, khi chiến sự kéo dài, chính quyền ông Trump ngày càng lo ngại về tác động của giá nhiên liệu cao đối với người tiêu dùng. Áp lực này cũng góp phần kéo tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Mỹ xuống mức thấp kỷ lục.

“Chính phủ ủng hộ mọi biện pháp có thể thực hiện để hạ giá xăng bán lẻ và giảm chi phí cho người dân Mỹ”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói trong chương trình Meet the Press của kênh NBC hôm Chủ nhật (10/5), khi được hỏi về khả năng tạm dừng thu thuế xăng.

Theo ước tính của các nhà phân tích tại Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm (CRFB), thuế xăng liên bang mang lại khoảng 30 tỷ USD mỗi năm cho ngân sách Mỹ. Nếu tạm dừng thu loại thuế này trong 3 tháng, nguồn thu ngân sách có thể giảm khoảng 7 tỷ USD.

Phần lớn khoản thu từ thuế xăng liên bang được đưa vào Quỹ Tín thác Đường cao tốc, nguồn quỹ dùng để chi cho đường bộ, cầu và giao thông công cộng.

Tuy nhiên, ông Bob McNally, nhà sáng lập công ty tư vấn năng lượng Rapidan Energy Group, cho rằng việc tạm dừng thu thuế xăng liên bang chỉ giúp người tiêu dùng giảm chi phí ở mức “khiêm tốn” nếu hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn chưa lưu thông trở lại.

“Biện pháp này chỉ có thể kìm hãm phần nào đà tăng của giá xăng, còn tác động thực tế đối với người tiêu dùng sẽ rất hạn chế”, ông McNally, cựu cố vấn năng lượng tại Nhà Trắng, nhận định.

Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh các nhà phân tích cảnh báo giá xăng và dầu diesel có thể lên mức kỷ lục trong vài tuần tới. Vào thứ Hai (11/5), công ty dữ liệu tài chính S&P Global cho biết thị trường đang chuẩn bị cho nguy cơ “khủng hoảng”, khi nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm tinh chế như xăng và dầu diesel được dự báo giảm mạnh gấp 2 lần so với giai đoạn Đại suy thoái 2007-2009.

Theo S&P Global Energy, bộ phận nghiên cứu năng lượng và hàng hóa của S&P Global, lượng dầu thô được xử lý các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu dự báo giảm 5,2 triệu thùng/ngày trong quý 2 và giảm 2,7 triệu thùng/ngày trong quý 3 so với cùng kỳ năm ngoái. Nhóm nghiên cứu này cho rằng nguồn cung sản phẩm tinh chế giảm sẽ tiếp tục gây áp lực lên giá nhiên liệu, qua đó khiến nhu cầu đối với các sản phẩm như xăng và dầu diesel sụt mạnh.

“Dù muốn hay không, nhiều thị trường có thể sớm phải cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu”, ông Karim Fawaz, Giám đốc điều hành phụ trách nhiên liệu và lọc dầu tại S&P Global Energy, nhận định với tờ báo Financial Times.