Sau nhiều lần cảnh báo nhằm vào những biến động “mang tính đầu cơ” và “phiến diện” của tỷ giá đồng yên, Bộ Tài chính Nhật Bản dường như cuối cùng đã hành động - can thiệp vào thị trường tiền tệ bằng cách bán ra USD và mua vào đồng nội tệ.
Dù nhà chức trách chưa đưa ra bất kỳ sự xác nhận nào, các nhà giao dịch cho rằng vụ can thiệp đầu tiên đã diễn ra vào ngày 30/4, sau khi đồng yên suy yếu quá ngưỡng 160 yên đổi 1 USD - một mức tỷ giá được cho là nhạy cảm về mặt chính trị. Trong phiên giao dịch ngày hôm đó, đồng yên tăng giá tới 3%.
Tiếp đó, Nhật Bản được cho là có vụ can thiệp lần thứ hai vào ngày 6/5, khiến đồng yên tăng khoảng 2% lên 155,02 yên đổi 1 USD từ mức đóng cửa 157,87 yên/USD của ngày hôm trước.
Tuy nhiên, sau đó, đồng yên lại trượt giá dần trở lại, giao dịch ở mức hơn 157 yên đổi 1 USD trong phiên ngày thứ Hai (11/5).
Thông thường, nhà chức trách Nhật Bản không xác nhận ngay việc can thiệp vào thị trường tiền tệ, nhưng có khuynh hướng đưa ra các cảnh báo trước. Sự mơ hồ có chủ đích và mang tính chiến lược này giữ vai trò như một yếu tố bất ngờ để tối đa hóa tác động đến thị trường.
THỜI ĐIỂM HỢP LÝ ĐỂ CAN THIỆP
Theo chiến lược gia trưởng về ngoại hối Hirofumi Suzuki của ngân hàng Sumitomo Mitsui Banking Corporation, diễn biến tỷ giá đồng yên những ngày qua cho thấy sự can thiệp có thể đã được tiến hành, và phản ánh quyết tâm của Tokyo trong việc bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ.
Nhà phân tích cấp cao Nikos Tzabouras của nền tảng giao dịch Tradu nhận xét sự can thiệp lần này là kịp thời. “Đây là thời điểm hợp lý để can thiệp, khi thanh khoản trên thị trường giảm xuống mức thấp trong dịp Nhật Bản có kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng và trong lúc đồng USD thoái lui vì có những tia hy vọng về một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran. Điều kiện đó có thể khuếch đại tác dụng của hành động can thiệp”, ông nói.
Theo một số ước tính, Bộ Tài chính Nhật Bản có thể chi tới 35 tỷ USD để hỗ trợ đồng yên trong vụ can thiệp hôm 30/4, gần bằng con số 36,8 tỷ USD đã chi trong đợt can thiệp vào tháng 7/2025. Tuy nhiên, giới phân tích vẫn tỏ ra hoài nghi về tần suất và hiệu quả của những động thái can thiệp tỷ giá này.
Nhật Bản sở hữu dự trữ ngoại hối 1,16 nghìn tỷ USD tại thời điểm cuối tháng 3, đồng nghĩa rằng nếu mỗi lần can thiệp mất 34,5 tỷ USD, nước này có thể thực hiện việc can thiệp thêm khoảng 32 lần nữa - theo chiến lược gia trưởng Francis Tan của công ty Indosuez Wealth Management.
“Bởi vậy, có vẻ như dư địa dự trữ ngoại hối của Nhật Bản cho việc can thiệp không phải là một vấn đề lớn. Họ có nhiều dự trữ”, ông Tan nói thêm.
Nhưng điều đó không có nghĩa là chắc chắn Tokyo sẽ tiếp tục can thiệp. Theo quy định của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), từ nay đến hết tháng 11, Nhật Bản chỉ có thể thực hiện thêm hai lần can thiệp nữa để duy trì địa vị của đồng yên là một đồng tiền thả nổi tự do. Việc liên tiếp can thiệp có thể dẫn tới mối lo ngại trong cộng đồng quốc tế.
Theo dự kiến, trong tuần này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ có cuộc gặp với người đồng cấp Nhật Bản Satsuki Katayama, và tỷ giá sẽ là một chủ đề được thảo luận trong cuộc gặp.
BOJ CẦN TĂNG LÃI SUẤT ĐỂ VỰC DẬY ĐỒNG YÊN?
Giới phân tích cho rằng hiệu quả hỗ trợ tỷ giá đồng yên từ việc can thiệp khó duy trì lâu. Vấn đề là nguồn áp lực giảm giá chính đối với đồng tiền này xuất phát từ chênh lệch lãi suất giữa Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ). Lãi suất chính sách của BOJ hiện ở mức 0,75%, so với mức 3,5-3,75% của Fed - một khoảng chênh lệch lên tới 3 điểm phần trăm.
Chênh lệch này khuyến khích giao dịch “carry trade” vay yên mua USD để hưởng lợi nhuận.
Bên cạnh đó, Nhật Bản đang chứng kiến xu hướng nhà đầu tư trong nước, cả tổ chức và cá nhân, liên tục chuyển vốn ra nước ngoài do lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kém hấp dẫn - theo chuyên gia Jesper Koll của công ty dịch vụ tài chính Monex Group.
“BOJ tiếp tục là ngân hàng trung ương duy nhất trên thế giới cho phép lãi suất thực âm, và nhà đầu tư trong nước không chấp nhận tiền vốn của họ chịu lợi nhuận âm”, ông Koll nói.
Bởi vậy, nếu BOJ tiếp tục giữ nguyên thay vì tăng lãi suất, xu hướng mất giá của đồng yên có thể còn tiếp tục.
“Điều này cho thấy sự xung đột giữa một bên là cách tiếp cận đầy thận trọng của BOJ với việc thắt chặt chính sách và một bên là nỗ lực của Bộ Tài chính Nhật nhằm ổn định tỷ giá”, nhà kinh tế cấp cao Carlos Casanova của ngân hàng Thụy Sỹ UBP nhận xét.
Ông Koll đồng tình với quan điểm cho rằng các nhà hoạch định chính sách Nhật Bản đang “tiến thoái lưỡng nan”. “Can thiệp mà không thay đổi chính sách tiền tệ trong nước cũng giống như một tài xế vừa phanh xe vừa nhấn ga. Hành khách trên chuyến xe đó có thể chỉ được vui một chút, nhưng tệ nhất là má phanh có thể hỏng”, ông nói.
Riêng BOJ, cơ quan này cũng đang cố gắng giữ một thế cân bằng mong manh. Tăng lãi suất để hỗ trợ tỷ giá có thể dẫn tới tình trạng mắc kẹt chính sách vì nền kinh tế Nhật vốn dĩ đang chật vật, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản lên cao hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật kỳ hạn 10 năm đang ở vùng cao nhất 30 năm, khoảng 2,52%.
Trong khi đó, ông Bessent - người sẽ có chuyến thăm Mỹ trong tuần này - từng bày tỏ ủng hộ BOJ tăng lãi suất nhanh hơn.
Ông Tan của Indosuez cũng cho rằng BOJ nên tiếp tục tăng lãi suất, cho dù việc đó có thể gây khó khăn cho nền kinh tế. Ông nói rằng trên thực tế, BOJ có thể lên kế hoạch cho chính sách tiền tệ thắt chặt hơn vì kỳ vọng lạm phát ở Nhật đã tăng.
Kết quả một cuộc khảo sát của BOJ công bố hồi tháng 4 cho thấy 83% số người trả lời dự báo giá cả sẽ tăng lên ngưỡng cao hơn sau 1 năm nữa. Trong khi đó, nền kinh tế Nhật Bản đã suýt rơi vào một cuộc suy thoái kỹ thuật trong quý 4/2025, với mức tăng chỉ đạt 0,3% so với quý trước và 1,3% so với cùng kỳ năm trước.
