"Bí kíp" để người lao động đứng vững trước áp lực của AI

Bước sang năm 2026, thị trường việc làm Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh và phân hóa sâu theo ngành nghề, buộc người lao động phải chuyển đổi và thích ứng.

AI, tự động hóa và chuyển đổi số diễn ra với tốc độ chưa từng có, cùng với chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ, kỹ năng số và khả năng vận hành công nghệ sẽ trở thành chìa khóa để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Bà Nguyễn Thu Trang, Giám đốc thương hiệu Manpower, Manpower Việt Nam (công ty cung ứng giải pháp nhân sự), cho rằng trong bối cảnh  thị trường việc làm hiện nay, để theo kịp yêu cầu của công việc cũng như tiếp cận được nhiều cơ hội phát triển nghề nghiệp, người lao động cần liên tục cập nhật kiến thức về chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Theo bà Trang, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là những khái niệm giới hạn trong các ngành chuyên biệt như công nghệ hay năng lượng tái tạo, mà đang dần trở thành yêu cầu phổ quát trong hầu hết các lĩnh vực. Do vậy, người lao động cần chủ động cập nhật xu hướng mới, hiểu đúng và hiểu rộng hơn về cách các yếu tố xanh và số hóa được tích hợp vào công việc hằng ngày.

Tiếp theo, họ cũng cần tích lũy trải nghiệm trong chuyển đổi số và chuyển đổi xanh qua từng bước nhỏ trong công việc. “Thay vì chờ đợi các dự án quy mô lớn hay một sự chuyển dịch nghề nghiệp rõ rệt, người lao động hoàn toàn có thể bắt đầu quá trình thích ứng với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh từ những bước đi nhỏ, nhưng mang tính thực hành cao trong công việc và đời sống hằng ngày”, bà Nguyễn Thu Trang nhấn mạnh.

Đơn cử, đó có thể là việc chủ động sử dụng thành thạo các ứng dụng và nền tảng số của cơ quan nhà nước và doanh nghiệp; thực hành tiết kiệm năng lượng tại nơi làm việc và trong gia đình; giảm thiểu lãng phí, đặc biệt là lãng phí thực phẩm; hoặc tham gia các hoạt động ESG nội bộ tại doanh nghiệp, như đóng góp ý kiến vào việc xây dựng các quy tắc ứng xử, chính sách minh bạch, công bằng trong đánh giá, lương thưởng và phát triển nghề nghiệp.

Chính những “trải nghiệm tích lũy” này giúp người lao động từng bước hình thành tư duy, thói quen và năng lực làm việc mới, từ đó nâng cao khả năng thích ứng, chủ động trước các thay đổi về mô hình vận hành, yêu cầu kỹ năng và chiến lược phát triển của doanh nghiệp cũng như thị trường lao động.

Cuối cùng, là tăng cường và học hỏi liên tục các kỹ năng mềm. Khi công nghệ ngày càng phát triển, kỹ năng mềm trở thành yếu tố giúp người lao động làm chủ công nghệ và hợp tác hiệu quả hơn trong môi trường làm việc hiện đại.

Sau nhiều năm khảo sát với các doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực trên toàn cầu, ﷟báo cáo của ManpowerGroup đã chỉ ra Top 5 kỹ năng mềm quan trọng nhất mà người lao động cần có trong bối cảnh hiện nay, đó là: Kỹ năng hợp tác và làm việc nhóm; sáng tạo và đổi mới; khả năng lập luận và giải quyết vấn đề; khả năng học hỏi; khả năng thích ứng linh hoạt và phục hồi.

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam, chuyên gia có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực chính sách lao động và an sinh xã hội cũng khẳng định, phát triển kỹ năng là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu thúc đẩy việc làm bền vững và thỏa đáng. Theo bà, hệ thống giáo dục và đào tạo cần được hiện đại hóa để đáp ứng nền kinh tế số và kinh tế xanh, với sự chú trọng hơn vào STEM, kỹ năng số, năng lực xanh mới nổi...

Việc thiết lập các khung pháp lý quốc gia để đánh giá, chứng nhận và công nhận kỹ năng - bao gồm cả chứng nhận năng lực số có thể hỗ trợ sự dịch chuyển lao động và cải thiện sự phù hợp về kỹ năng.

Cùng với đó, thúc đẩy học tập suốt đời, các lộ trình đào tạo linh hoạt và đầu tư cấp doanh nghiệp vào phát triển nguồn nhân lực sẽ rất cần thiết để đảm bảo người lao động có thể thích ứng với các yêu cầu công việc thay đổi trong suốt sự nghiệp của họ. Tăng cường khả năng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, cũng sẽ hỗ trợ hội nhập toàn cầu, đổi mới và tiếp cận việc làm chất lượng cao hơn.

Các chuyên gia tuyển dụng cũng nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thị trường lao động hiện nay, người lao động nên đánh giá mức độ rủi ro của ngành nghề hiện tại, xác định sớm các kỹ năng còn thiếu và chủ động xây dựng lộ trình dịch chuyển nếu cần.

Lời khuyên quan trọng nhất dành cho người lao động trong năm 2026, đó là hãy chủ động học tập, nâng cấp kỹ năng số và kiên trì xây dựng lợi thế cạnh tranh dựa trên tốc độ thích ứng.

Đây là thời điểm để người lao động “tự thiết kế sự nghiệp của mình”, không chỉ bằng việc nắm bắt cơ hội nghề nghiệp mới, mà còn bằng cách đầu tư vào khả năng chuyển đổi, sẵn sàng dịch chuyển và củng cố năng lực thực tiễn.

Trong một thị trường đang được tái định hình bởi công nghệ, người biết thay đổi nhanh và học tập liên tục sẽ là người giữ được vị thế bền vững và có nhiều cơ hội bứt phá nhất.