Bốn xu hướng lớn định hình thị trường lao động Việt Nam

Nhân dịp đầu Xuân Bính Ngọ 2026, Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy phỏng vấn bà Nguyễn Thu Trang, Giám đốc thương hiệu Manpower, Manpower Việt Nam, một công ty cung ứng giải pháp nhân sự, xung quanh câu chuyện này.

Bà đánh giá như thế nào về bức tranh thị trường lao động Việt Nam hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và khu vực có nhiều biến động?

Thị trường lao động Việt Nam năm 2026 được dự báo sẽ bước vào giai đoạn khởi sắc rõ rệt, với nhiều tín hiệu tích cực. Nhu cầu tuyển dụng dự kiến sẽ tiếp tục tăng khi nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng ấn tượng (GDP năm 2025 ước đạt 514 tỷ USD, tăng 5 bậc lên vị trí 32 thế giới). Thu nhập bình quân đầu người cải thiện và dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam tiếp tục mở rộng.

Bên cạnh sự ổn định về chính trị và sự cải thiện rõ rệt về năng lực chuỗi cung ứng, các chương trình thúc đẩy phát triển kỹ năng nhằm nâng cao chất lượng lao động, và nâng cấp hạ tầng từ Chính phủ cũng khiến thị trường lao động trở nên đặc biệt hấp dẫn cho các kế hoạch mở rộng trong ngắn và trung hạn của doanh nghiệp, đặc biệt là tập đoàn đa quốc gia lớn.

Một điểm nữa là nhiều bộ luật và quy định mới được ban hành trong thời gian gần đây, nhằm tăng cường tính minh bạch của thị trường và bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Dù quá trình triển khai có thể phát sinh một số vướng mắc ban đầu, những thay đổi này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh và bền vững hơn, mang lại lợi ích dài hạn cho doanh nghiệp, người lao động và toàn thị trường.

Theo SIA (Staffing Industry Analysts - một công ty nghiên cứu thị trường toàn cầu chuyên về các giải pháp nhân sự và lao động), Việt Nam đứng thứ 4 trong bảng xếp hạng Những thị trường tuyển dụng và cung ứng nhân sự hấp dẫn nhất tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương (Most Attractive Staffing Markets in APAC). Trong đó, riêng về chỉ số mức độ tăng trưởng, thị trường nhân sự Việt Nam được dự báo sẽ tăng trưởng trung bình 14,5% trong giai đoạn 2025 - 2026, mức cao nhất trong khu vực APAC.

Bên cạnh đó, Việt Nam sở hữu tiềm năng tăng trưởng lớn nhất về nguồn lao động trong khu vực APAC. Tỷ lệ thâm nhập của lao động thời vụ do các công ty dịch vụ nhân sự cung ứng (tỷ lệ lao động thời vụ được cung ứng thông qua các công ty dịch vụ nhân sự so với tổng số lao động thời vụ đang làm việc trên thị trường) hiện chỉ ở mức 1,1% - thấp hơn mức trung bình. Thị trường lao động Việt Nam, đặc biệt là lao động thời vụ/ngắn hạn chưa được khai thác hết, khi có tới 13,4% người lao động đang làm việc theo hợp đồng thời vụ, nhưng không thông qua các công ty cung ứng nhân sự.

Đáng chú ý, tại Việt Nam, AI đang trở thành động lực thay đổi cuộc chơi, tái định hình cấu trúc thị trường và tác động đến mọi chủ thể (doanh nghiệp, người lao động và nhà hoạch định chính sách), AI vốn không phải là khái niệm mới, nhưng tiềm năng tạo giá trị cho doanh nghiệp được dự báo sẽ bùng nổ mạnh mẽ hơn trong năm 2026.

Trong bối cảnh đó, những xu hướng lớn nào đang và sẽ định hình thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới? Thách thức lớn nhất đối với người lao động và doanh nghiệp Việt Nam là gì, thưa bà?

Dưới góc nhìn của Manpower Việt Nam từ báo cáo Xu hướng Việc làm toàn cầu 2026 và Hướng dẫn lương 2026, thị trường lao động Việt Nam trong những năm tới sẽ được định hình bởi bốn xu hướng lớn, phản ánh tác động đồng thời của tự động hóa, chuyển đổi số và kinh tế xanh. Đồng thời đặt ra những thách thức đáng kể cho cả người lao động và doanh nghiệp.

Xu hướng 1 - Đội ngũ nhân sự linh hoạt: Kinh tế việc làm tự do mở rộng. Theo ManpowerGroup, gần 50% lực lượng lao động tại các nền kinh tế phát triển tham gia vào các hình thức làm việc linh hoạt, bao gồm lao động dự án, cộng tác viên, freelancer và làm việc bán thời gian, thay vì chỉ dựa vào mô hình toàn thời gian truyền thống. Tại Việt Nam, Hướng dẫn lương 2026 ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của lao động theo dự án và lao động tự do trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, tiếp thị số, sáng tạo nội dung, thương mại điện tử và logistics.

Xu hướng này giúp doanh nghiệp tăng tính linh hoạt và tiếp cận kỹ năng chuyên biệt, nhưng đồng thời đặt ra thách thức cho người lao động về tính ổn định thu nhập, phúc lợi và lộ trình phát triển nghề nghiệp dài hạn, khi hệ thống an sinh vẫn chủ yếu được thiết kế xoay quanh việc làm fulltime.

Xu hướng 2 - Học lại nhanh và liên tục: Năng lực sử dụng trí tuệ nhân tạo. Tại Việt Nam, nhu cầu tuyển dụng các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, tự động hóa và an ninh mạng tăng nhanh, trong khi nguồn cung nhân lực phù hợp còn rất hạn chế.

Thách thức không chỉ nằm ở kỹ năng kỹ thuật, mà ở khả năng hiểu, sử dụng và đánh giá AI một cách có trách nhiệm, bao gồm tư duy phản biện và nhận thức về rủi ro đạo đức. Nếu không đầu tư bài bản vào năng lực sử dụng AI, khoảng cách giữa nhóm lao động có khả năng thích ứng và nhóm bị bỏ lại phía sau sẽ ngày càng lớn.

Xu hướng 3 - Chuẩn mực lao động thay đổi: khoảng cách công bằng và kỳ vọng của lao động tuyến đầu. Việt Nam cũng ghi nhận áp lực lớn trong việc tuyển dụng và giữ chân lao động tuyến đầu và lao động phổ thông tại các ngành sản xuất, logistics, bán lẻ và dịch vụ. Người lao động không chỉ kỳ vọng mức lương đủ sống, mà còn mong muốn phúc lợi ổn định, môi trường làm việc an toàn, cơ hội học hỏi và nâng cấp kỹ năng, thay vì bị “kẹt” trong các công việc lặp lại, dễ bị thay thế bởi tự động hóa.

Bên cạnh đó, các chính sách và luật mới được thi hành trong năm 2026 sẽ giúp thị trường lao động minh bạch và công bằng hơn. Việc này tạo ra thách thức cho các doanh nghiệp phải có những thay đổi cụ thể trong việc ký kết hợp đồng với người lao động để đảm bảo tuân thủ Bộ luật lao động.

Xu hướng 4 - Khan hiếm nhân tài leo thang. Dù vẫn đang trong giai đoạn “dân số vàng”, chúng tôi quan sát thấy tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như công nghệ thông tin, sản xuất tiên tiến, năng lượng, chuyển đổi xanh và ESG (môi trường, xã hội và quản trị).

Thách thức không chỉ nằm ở số lượng mà ở chất lượng kỹ năng, trình độ ngoại ngữ và mức độ sẵn sàng làm việc trong môi trường toàn cầu, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc mở rộng và nâng cấp chuỗi giá trị.

Tổng thể, thách thức lớn nhất đối với cả người lao động và doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là về thu hẹp khoảng cách giữa tốc độ chuyển đổi của công nghệ, mô hình việc làm và yêu cầu phát triển bền vững với năng lực thực tế của lực lượng lao động. Vì vậy, nếu không có chiến lược đầu tư dài hạn cho kỹ năng, tư duy và hệ sinh thái hỗ trợ, tự động hóa, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh có thể trở thành áp lực, thay vì động lực tạo ra việc làm bền vững và chất lượng cao...

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8-2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html